دکتر رهدار: تمدن نوین اسلامی بر دوش امت اسلامی شکل میگیرد و اربعین، عینیترین جلوه این امت است
در شرایط پیچیده و پرچالش امروز، چنین ظرفیتی نهتنها به تقویت پیوندهای درونی کمک میکند، بلکه زمینهای برای همگرایی گستردهتر فراهم میسازد. ما بههرحال در شرایط جنگی نیاز به انسجام ملی، همدلی و وحدت داریم و اربعین چنین ظرفیتی را برای بسیج عمومی ایجاد میکند و یک عنصر بسیار مهم در اقتدار ملی است. این رویداد بزرگ، با تکیه بر ارزشهای مشترک انسانی و ایمانی، میتواند بهمثابه پلی میان اقشار مختلف عمل کند و حس همبستگی را در لایههای گوناگون جامعه زنده نگه دارد.
اربعین فرصتی ایجاد میکند برای اینکه مردم براساس باورهای مشترک جمع شوند. این گردهمایی بزرگ، فراتر از یک مراسم مذهبی صرف، به فضایی برای تبادل تجربهها، تقویت هویت جمعی و بازسازی روابط اجتماعی تبدیل میشود. سال گذشته هم اینطور بود که اربعین بعد از جنگ ۱۲ روزه برگزار شد و امسال هم اربعین بعد از دو جنگ رخ میدهد. ویژگی اربعین امسال این است که ما مراسم تشییع پیکر رهبری در کربلا و نجف را پشتسر گذاشتهایم و این رخداد بزرگ نشان داد که ایران عزیز ما، برای جهان اسلام کانون توجه و کعبه آمال همه مسلمانان است و همه دغدغه ایران را دارند. این توجه گسترده، گواهی بر جایگاه ویژهای است که ایران در ذهن و قلب مسلمانان جهان یافته است.
اربعین فرصتی است که این توجه بیشتر جلب شود و این سرمایه اجتماعی نه فقط برای ایرانیان، بلکه برای ایراندوستان و مسلمانان گسترش یابد. با توجه به جنایاتی که آمریکا انجام میدهد، جنبش جهانی اربعین در واقع میتواند این ظرفیت را داشته باشد که مقابله فراگیرتری با آمریکا و کشورهای متجاوز داشته باشیم. این مقابله، نه از جنس خشونت، بلکه از جنس آگاهیبخشی، همبستگی و نمایش قدرت نرم ملتهاست. این امر باعث تقویت دیپلماسی فرهنگی بین ملتها و از جمله بین ملتهای حاشیه خلیجفارس میشود. پدیده اربعین ممکن است به کانون دیپلماسی فرهنگی و دیپلماسی عمومی در سطح جهان اسلام تبدیل شود که در طول سالهای اخیر شاهد آن هستیم. من گمان میکنم امسال این اتفاق عمومی بهشکل بسیار گستردهتری رخ خواهد داد.
برنامههایی مانند اربعین بهعنوان یک پدیده اجتماعی گسترده بهطور طبیعی بر افزایش سرمایه اجتماعی و پیوندهای هویتی تاثیرگذار هستند. این پیوندها که ریشه در باورهای عمیق و تجربههای مشترک دارند، میتوانند در درازمدت به استحکام بیشتر ساختارهای اجتماعی بینجامند اما اینگونه نیست که دولت بخواهد بهطور مستقیم در این فعالیتهای فرهنگی مداخله کند؛ بلکه تسهیلگری و زمینهسازی میکند. هماهنگی گستردهای در سطح ملی شکل گرفته؛ ستاد اربعین کانون هماهنگکننده است و استانداریها، حوزههای راه، حوزه ارتباطات و خدمات مختلف با یکدیگر هماهنگی دارند تا بتوانند خدمات کافی، نظم، امنیت و خدمات گوناگون را در اختیار مردم قرار دهند. این هماهنگی چندلایه، نشاندهنده درک درست از اهمیت موضوع و تلاش برای ایجاد بستر مناسب است.
البته محور اصلی خدمات خود مردم هستند، ولی نظامبخشی و هماهنگی کار را دولت انجام میدهد. دولت حمایت میکند تا این کانونهای داوطلبانه، هیاتها و موکبها فعال باشند و انشاءالله بتوانیم این برنامه بزرگ و باشکوه را برگزار کنیم. نقش مردم در این میان، نهتنها در ارائه خدمات، بلکه در زنده نگهداشتن روح معنوی و اجتماعی اربعین برجسته است. موکبداران، هیاتها و گروههای داوطلب، با شور و اشتیاق خود، فضای گرم و صمیمی ایجاد میکنند که خود به تقویت بیشتر همدلی میانجامد. در نهایت، اربعین امسال نیز میتواند بیشازپیش به نماد وحدت، اقتدار و دیپلماسی فرهنگی تبدیل شود و سرمایهای ماندگار برای آینده جامعه و جهان اسلام بهیادگار بگذارد.
در گفتوگو با کارگردان «افسانه سپهر» مطرح شد:
