ایران و همسایگان جنوبی؛ در سنجه‌ تمدن‌ پروری

مالک بن نبی در فصل«معامل القابلیة للإستعمار» در کتاب مشهور«شروط النهضه» می‌نویسد:«من در این فصل به دنبال تاکید بر شاخصی هستم که از دورن انسان نشأت می‌گیرد او با برشمردن پروژه های استعمار در انحطاطِ اخلاقی مستعمره با عقب مانده و بی سواد نگه داشتن آنها، یادآوری می‌کند که هشدار اساسی را باید متوجه باطن و دورن انسان‌ها و جوامعی دانست که تن به این شرایط داده‌اند»لذا معتقد است: «قضیه رهایی از استعمار ابتدائاً منوط به رهایی ما از وضعیت روانی است که استعمار در درون ما برای خدمت کردن به خودش نهادینه کرده است» بنابراین کشورها باید به رفع مشکلاتی بیندیشند که کشورشان را قابل مستعمره شدن می‌دهد.

از نظر مالک، وقتی فرد و جامعه ای به لحاظ روانی و باطنی پذیرای استعمار باشد، استعمارگر نیز به راحتی ظرفیت نهادینه کردن ارزش ها و راهبردهایش را فراهم می‌بیند.با دقت در ایده مالک بن نبی، می توان گفت: امروز جامعه ایرانی دقیقاً جایی ایستاده که با تکیه بر درون می‌خواهد قابلیت مستعمره شدن را در خود از بین ببرد و همسایگان عرب جنوبی ما دقیقاً جایی ایستاده‌اند که می‌خواهند قابلیت مستعمره بودنشان را نهادینه نمایند.