گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
رمضان، فرصت سینما برای فرار از رکود
سال ۱۴۰۴ برای هنری مانند سینما که با عامه مردم در ارتباط است و به عنوان پرمخاطبترین هنرها در میان مردم شناخته میشود تا به اینجا سال سختی بوده است. خردادماه بود که سایه جنگ ۱۲ روزه بر سر سینما سنگینی کرد، سایهای که البته همان زمان هم پیشبینی میشد خیلی زود تمام شود و سینما به روزهای عادی خود بازگردد.پس از آن سینما مسیر خود را پیش گرفت تا به دی ماه رسید، ماهی که طبق سنت نانوشته سینما به خاطر نزدیک شدن به ایام جشنواره فجر صاحبان اثر تصمیم میگیرند اکران آثار خود را به تعویق بیاندازند.
علاوه بر این حوادثی که در ۱۸و۱۹دی ماه رخ داد و جوسنگینی که برای مردم وهنرمندان شکل گرفت وهمچنین برگزاری جشنواره فجر، همگی دست به دست همدیگر دادند تا سینما وارد یکی از دورههای رکود سنگین خود شود که بعد از کرونا کمسابقه است. با تمام این اوصاف جلوی چشمان متولیان سینمایی کشور پنجره فرصتی یعنی اکران ویژه ماه رمضان وجود دارد که میتواند راهگشای خرج از رکود فعلی سینما باشد. به همین مناسبت میخواهیم نگاهی داشته باشیم به کارنامه اکرانهای ویژه سینما در ماه مبارک رمضان.
سقوط آزاد گیشه
با پایان هیاهوی جشنواره فیلم فجر و برچیده شدن فرش قرمزها، حدود ۲۰ فیلم سینمایی به چرخه کامل اکران بازگشتند تا شاید بتوانند نبض ضعیف گیشه را در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ احیا کنند. آثاری همچون «کفایت مذاکرات»، «آقای زالو»، «جهیزیه»، «احمد»، «مجنون»، «دختر برقی»، «ماجراجویی درجزیره جیمزباند» وچند عنوان دیگر از جمله «دو روز دیرتر»، «افسانه سپهر»، «های کپی»، «ژولیت و شاه»،«رخ نیلو»،«طهران ۵۷»،«غریزه»، «یوز»، «برای رعنا»، «آن دیگری»، «شاه نقش» و «بچه مردم» اکنون بر پرده نقرهای نقش بستهاند. با این حال، گزارشهای آماری و مشاهدات میدانی حاکی از آن است که بازگشت این فیلمها نتوانسته شوک لازم را به بدنه سینما وارد کند و آمار فروش بهمنماه در کنار نامشخص بودن برنامه اکران برای ماه مبارک رمضان، شرایطی پیچیده و نگرانکننده را رقم زده است.
بررسی دادههای سامانه مدیریت فروش اکران (سمفا) نشان میدهد که مجموع فروش این آثار از ابتدای بهمنماه تا ۲۴ بهمن، با جذب ۸۴۸ هزار مخاطب، رقمی معادل ۶۴ میلیارد تومان بوده است؛ آماری که گرچه فیلمهایی نظیر «کفایت مذاکرات» و «آقای زالو» سهم بیشتری از آن داشتهاند، اما در مقیاس کلان، بیانگر یک سقوط آزاد تمامعیار است. مقایسه این ارقام با مدت مشابه در سالهای گذشته، عمق فاجعه را آشکار میکند. در حالی که در بازه زمانی مشابه در سال ۱۴۰۳، سینماها میزبان بیش از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار مخاطب با فروشی بالغ بر ۱۳۱ میلیارد تومان بودند و حتی در سال ۱۴۰۲ نیز نزدیک به دو میلیون نفر به تماشای فیلمها نشستند، آمار سال جاری حتی از دوران رکود سال ۱۴۰۱ نیز پایینتر آمده است. این افت شدید در حالی رخ داده که معمولا بهمنماه به دلیل جشنواره فجر فصلی کمرونق تلقی میشود، اما رسیدن به ۸۴۸ هزار مخاطب در برابر دو میلیون مخاطب سال گذشته، زنگ خطری جدی برای صنعت سینماست.
ریشهیابی بحران
ریشههای این رکود را باید در عوامل متعددی جستوجو کرد. هشدارهایی که از پاییز ۱۴۰۴ و با ثبت آمار ۵۴۴ میلیارد تومانی برای آن فصل داده شده بود، اکنون رنگ واقعیت به خود گرفته است. سینماداران و پخشکنندگان از ماهها پیش نسبت به فقدان فیلمهای پرمخاطب و کمدیهای جریانساز ابراز نگرانی کرده بودند. علاوه بر این، شرایط ملتهب منطقه و وقفههای متعدد در تولیدات سینمایی پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران، در کنار تورم و هزینههای سرسامآور تولید، سبد محتوایی سینما را تهی کرده است.
نقطه عطف اکرانهای مرده
ماه رمضان در ادبیات سینماداران، به خاطر تغییر الگوی زندگی مردم، فصل رکود اکران محسوب میشود. بااینحال، سال ۱۳۸۸ این رخوت به یک نقطهعطف در اکران بدل شد.در این سال، شورای صنفی نمایش با همکاری نیروی انتظامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طرحی را تصویب کردکه براساسآن سینماها اجازه داشتند پس ازافطارتاسحر(اذان صبح) به فعالیت خود ادامه دهند. تا پیش از این، سانسهای سینما نهایتا تا ساعت ۱۰یا۱۱شب ادامه داشت وپس از آن سالنها تعطیل میشد. نام این طرح «اذان تا اذان» بود. در سال اول اجرا، بلیتها بهصورت نیمبها یا با تخفیف ویژه پس از افطار ارائه میشد که البته استقبال بینظیری از آن بهعملآمد. فیلمهایی که شاید در اکران عادی شانسی برای دیدهشدن نداشتند، در سانسهای نیمهشب با سالنهای پر مواجه شدند. این موفقیت باعث شد تابوی تعطیلی سینما در شبهای رمضان شکسته شود.
فراز و فرودهای یک سنت نوپا
در سالهای ابتدایی دهه ۹۰، این طرح با چالشهایی مواجه شد. در سال ۱۳۸۹، علیرغم موفقیت سال قبل، ناهماهنگیهایی میان نهادهای انتظامی و سینمایی بر سر ساعت پایان کار سینماها (مثلا ساعت ۲ بامداد بهجای سحر) بهوجودآمد. استدلال نیروی انتظامی بر مبنای امنیت و نظم عمومی بود، درحالیکه سینماداران بر آزادی عمل بیشتر تاکید داشتند.
از سال۱۳۹۰ به بعد،نام طرح رسما به «اکران ویژه رمضان» تغییر یافت. یکی از ویژگیهای بارز این دوره، اکران فیلمهای پرفروش قدیمی در کنار فیلمهای جدید بود. مخاطبانی که فرصت تماشای فیلمهای محبوب سال را از دست داده بودند، میتوانستند در شبهای رمضان آنها را تماشا کنند. بااینحال، حذف بلیت نیمبها در برخی سالها یا محدودیت اکران برای فیلمهای کمدی در شبهای قدر، نوساناتی را در میزان استقبال ایجاد کرد.در اواسط دهه ۹۰، مناقشات بر سر پخش مسابقات فوتبال جامجهانی یا جام ملتها در سالنهای سینما همزمان با ماه رمضان، بحثهای جدیدی را ایجاد کرد. سینماداران معتقد بودند پخش فوتبال میتواند جبرانکننده کاهش مخاطب باشد، اما تهیهکنندگان سینما نگران آسیبدیدن فروش فیلمهایشان بودند.
با شیوع کرونا در اواخر سال ۱۳۹۸ و تداوم آن در سالهای بعد، طرح اکران رمضان عملا متوقف شد. تعطیلی گسترده سینماها و تغییر عادات مخاطب ضربه سنگینی به این سنت نوپا زد. پس از فروکش کردن پاندمی، تلاشهایی برای احیای این طرح صورتگرفت، اما همزمانی نوروز و رمضان در سالهای اخیر (از ۱۴۰۲ به بعد) باعث شد تا عملا «اکران نوروزی» و «اکران رمضان» با یکدیگر ادغام شوند و آن هویت مستقل شبانه تا حدی تغییر شکل دهد.
آزمون سخت مدیریتی
بااینحال طبق مصاحبه مهدی کرمپور، دبیر شورای صنفی نمایش با خبرگزاری ایسنا به نظر میرسد دستاندرکاران سینما بهجای سیاستهای جذب مخاطب که منجر به افزایش فروش میشود سیاست افزایش قیمت بلیت را در پیش گرفتهاند تا کاهش تعداد تماشاگران را با نرخ بالاتر جبران کنند. یکی از این طرحها ««بلیت شناور» است؛ به گفته کرمپور، در این شیوه قیمتها براساس سانسهای مختلف تغییر میکنند و نرخ بلیت در نوبتهای صبح، شب، ایام تعطیل و آخر هفته متفاوت خواهد بود. به این ترتیب یک استانداردسازی مطابق دنیا صورت میگیرد که به تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم رسیده ولی هنوز بازه قیمتی و سقف و کف آن نهایی نشده است.
او در پاسخ به اینکه پس بلیت سینما با افزایش قیمت مواجه خواهد شد گفت: قیمت فعلی بلیت سینما حتی نسبت به قیمت بلیت تئاتر و موسیقی شوخی است، اما این وعده را میدهیم که مردم میتوانند با همان قیمت سابق هم در طول هفته امکان تماشای فیلمها را داشته باشند و افزایش قیمت احتمالا در روزهای آخر هفته خواهد بود. قیمت بلیتها براساس روزهای هفته و ساعت سانسها تنوع خواهد داشت تا برای قشرهای مختلف ازجمله دانشجویان امکان تماشای فیلمها وجود داشته باشد.
از طرف دیگر آنچه از صحبتهای دبیر شورای صنفی نمایش برمیآید نشان میدهد که این شورا بهعنوان متولی اکران برنامه مشخصی برای اکران ماه رمضان ندارد و در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه اکران افطار تا سحر هم اجرا خواهد شد گفت: ابتدا باید ببینیم چه فیلمهایی متقاضی هستند و شرایط اکران و مجوز آنها چگونه است و هرکدام برای آمادهسازی اکران چقدر زمان احتیاج دارند. خلاصه کلام اینکه آزمونی سخت در انتظار سینما قرار دارد که تصمیمهای سختی را نیز میطلبد، درصورتیکه در هیچ کدام از ارکان مدیریتی سینما هنوز نشانهای برای اتخاذ این تصمیمها دیده نمیشود.
سقوط آزاد گیشه
با پایان هیاهوی جشنواره فیلم فجر و برچیده شدن فرش قرمزها، حدود ۲۰ فیلم سینمایی به چرخه کامل اکران بازگشتند تا شاید بتوانند نبض ضعیف گیشه را در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ احیا کنند. آثاری همچون «کفایت مذاکرات»، «آقای زالو»، «جهیزیه»، «احمد»، «مجنون»، «دختر برقی»، «ماجراجویی درجزیره جیمزباند» وچند عنوان دیگر از جمله «دو روز دیرتر»، «افسانه سپهر»، «های کپی»، «ژولیت و شاه»،«رخ نیلو»،«طهران ۵۷»،«غریزه»، «یوز»، «برای رعنا»، «آن دیگری»، «شاه نقش» و «بچه مردم» اکنون بر پرده نقرهای نقش بستهاند. با این حال، گزارشهای آماری و مشاهدات میدانی حاکی از آن است که بازگشت این فیلمها نتوانسته شوک لازم را به بدنه سینما وارد کند و آمار فروش بهمنماه در کنار نامشخص بودن برنامه اکران برای ماه مبارک رمضان، شرایطی پیچیده و نگرانکننده را رقم زده است.
بررسی دادههای سامانه مدیریت فروش اکران (سمفا) نشان میدهد که مجموع فروش این آثار از ابتدای بهمنماه تا ۲۴ بهمن، با جذب ۸۴۸ هزار مخاطب، رقمی معادل ۶۴ میلیارد تومان بوده است؛ آماری که گرچه فیلمهایی نظیر «کفایت مذاکرات» و «آقای زالو» سهم بیشتری از آن داشتهاند، اما در مقیاس کلان، بیانگر یک سقوط آزاد تمامعیار است. مقایسه این ارقام با مدت مشابه در سالهای گذشته، عمق فاجعه را آشکار میکند. در حالی که در بازه زمانی مشابه در سال ۱۴۰۳، سینماها میزبان بیش از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار مخاطب با فروشی بالغ بر ۱۳۱ میلیارد تومان بودند و حتی در سال ۱۴۰۲ نیز نزدیک به دو میلیون نفر به تماشای فیلمها نشستند، آمار سال جاری حتی از دوران رکود سال ۱۴۰۱ نیز پایینتر آمده است. این افت شدید در حالی رخ داده که معمولا بهمنماه به دلیل جشنواره فجر فصلی کمرونق تلقی میشود، اما رسیدن به ۸۴۸ هزار مخاطب در برابر دو میلیون مخاطب سال گذشته، زنگ خطری جدی برای صنعت سینماست.
ریشهیابی بحران
ریشههای این رکود را باید در عوامل متعددی جستوجو کرد. هشدارهایی که از پاییز ۱۴۰۴ و با ثبت آمار ۵۴۴ میلیارد تومانی برای آن فصل داده شده بود، اکنون رنگ واقعیت به خود گرفته است. سینماداران و پخشکنندگان از ماهها پیش نسبت به فقدان فیلمهای پرمخاطب و کمدیهای جریانساز ابراز نگرانی کرده بودند. علاوه بر این، شرایط ملتهب منطقه و وقفههای متعدد در تولیدات سینمایی پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران، در کنار تورم و هزینههای سرسامآور تولید، سبد محتوایی سینما را تهی کرده است.
نقطه عطف اکرانهای مرده
ماه رمضان در ادبیات سینماداران، به خاطر تغییر الگوی زندگی مردم، فصل رکود اکران محسوب میشود. بااینحال، سال ۱۳۸۸ این رخوت به یک نقطهعطف در اکران بدل شد.در این سال، شورای صنفی نمایش با همکاری نیروی انتظامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طرحی را تصویب کردکه براساسآن سینماها اجازه داشتند پس ازافطارتاسحر(اذان صبح) به فعالیت خود ادامه دهند. تا پیش از این، سانسهای سینما نهایتا تا ساعت ۱۰یا۱۱شب ادامه داشت وپس از آن سالنها تعطیل میشد. نام این طرح «اذان تا اذان» بود. در سال اول اجرا، بلیتها بهصورت نیمبها یا با تخفیف ویژه پس از افطار ارائه میشد که البته استقبال بینظیری از آن بهعملآمد. فیلمهایی که شاید در اکران عادی شانسی برای دیدهشدن نداشتند، در سانسهای نیمهشب با سالنهای پر مواجه شدند. این موفقیت باعث شد تابوی تعطیلی سینما در شبهای رمضان شکسته شود.
فراز و فرودهای یک سنت نوپا
در سالهای ابتدایی دهه ۹۰، این طرح با چالشهایی مواجه شد. در سال ۱۳۸۹، علیرغم موفقیت سال قبل، ناهماهنگیهایی میان نهادهای انتظامی و سینمایی بر سر ساعت پایان کار سینماها (مثلا ساعت ۲ بامداد بهجای سحر) بهوجودآمد. استدلال نیروی انتظامی بر مبنای امنیت و نظم عمومی بود، درحالیکه سینماداران بر آزادی عمل بیشتر تاکید داشتند.
از سال۱۳۹۰ به بعد،نام طرح رسما به «اکران ویژه رمضان» تغییر یافت. یکی از ویژگیهای بارز این دوره، اکران فیلمهای پرفروش قدیمی در کنار فیلمهای جدید بود. مخاطبانی که فرصت تماشای فیلمهای محبوب سال را از دست داده بودند، میتوانستند در شبهای رمضان آنها را تماشا کنند. بااینحال، حذف بلیت نیمبها در برخی سالها یا محدودیت اکران برای فیلمهای کمدی در شبهای قدر، نوساناتی را در میزان استقبال ایجاد کرد.در اواسط دهه ۹۰، مناقشات بر سر پخش مسابقات فوتبال جامجهانی یا جام ملتها در سالنهای سینما همزمان با ماه رمضان، بحثهای جدیدی را ایجاد کرد. سینماداران معتقد بودند پخش فوتبال میتواند جبرانکننده کاهش مخاطب باشد، اما تهیهکنندگان سینما نگران آسیبدیدن فروش فیلمهایشان بودند.
با شیوع کرونا در اواخر سال ۱۳۹۸ و تداوم آن در سالهای بعد، طرح اکران رمضان عملا متوقف شد. تعطیلی گسترده سینماها و تغییر عادات مخاطب ضربه سنگینی به این سنت نوپا زد. پس از فروکش کردن پاندمی، تلاشهایی برای احیای این طرح صورتگرفت، اما همزمانی نوروز و رمضان در سالهای اخیر (از ۱۴۰۲ به بعد) باعث شد تا عملا «اکران نوروزی» و «اکران رمضان» با یکدیگر ادغام شوند و آن هویت مستقل شبانه تا حدی تغییر شکل دهد.
آزمون سخت مدیریتی
بااینحال طبق مصاحبه مهدی کرمپور، دبیر شورای صنفی نمایش با خبرگزاری ایسنا به نظر میرسد دستاندرکاران سینما بهجای سیاستهای جذب مخاطب که منجر به افزایش فروش میشود سیاست افزایش قیمت بلیت را در پیش گرفتهاند تا کاهش تعداد تماشاگران را با نرخ بالاتر جبران کنند. یکی از این طرحها ««بلیت شناور» است؛ به گفته کرمپور، در این شیوه قیمتها براساس سانسهای مختلف تغییر میکنند و نرخ بلیت در نوبتهای صبح، شب، ایام تعطیل و آخر هفته متفاوت خواهد بود. به این ترتیب یک استانداردسازی مطابق دنیا صورت میگیرد که به تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم رسیده ولی هنوز بازه قیمتی و سقف و کف آن نهایی نشده است.
او در پاسخ به اینکه پس بلیت سینما با افزایش قیمت مواجه خواهد شد گفت: قیمت فعلی بلیت سینما حتی نسبت به قیمت بلیت تئاتر و موسیقی شوخی است، اما این وعده را میدهیم که مردم میتوانند با همان قیمت سابق هم در طول هفته امکان تماشای فیلمها را داشته باشند و افزایش قیمت احتمالا در روزهای آخر هفته خواهد بود. قیمت بلیتها براساس روزهای هفته و ساعت سانسها تنوع خواهد داشت تا برای قشرهای مختلف ازجمله دانشجویان امکان تماشای فیلمها وجود داشته باشد.
از طرف دیگر آنچه از صحبتهای دبیر شورای صنفی نمایش برمیآید نشان میدهد که این شورا بهعنوان متولی اکران برنامه مشخصی برای اکران ماه رمضان ندارد و در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه اکران افطار تا سحر هم اجرا خواهد شد گفت: ابتدا باید ببینیم چه فیلمهایی متقاضی هستند و شرایط اکران و مجوز آنها چگونه است و هرکدام برای آمادهسازی اکران چقدر زمان احتیاج دارند. خلاصه کلام اینکه آزمونی سخت در انتظار سینما قرار دارد که تصمیمهای سختی را نیز میطلبد، درصورتیکه در هیچ کدام از ارکان مدیریتی سینما هنوز نشانهای برای اتخاذ این تصمیمها دیده نمیشود.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
