گزارشی ازپیامدهای اقتصادی انفجارهای امریکا

اقتصادجهان درکشاکش جنگ ملتها

کد خبر: ۱۴۵۱

الف ( اقتصاد جهانی قبل از واقعه 11 سپتامبردر اواخر سال 2000 ، این احتمال شدت گرفت که جهان صنعتی و در راس آن امریکا در آستانه یک رکود اقتصادی قرار دارد. به عنوان نمونه ، می توان به موارد زیر اشاره کرد:1 - آمارهای منتشره در سپتامبر2001 نشان می دهد که اقتصاد امریکا یازدهمین ماه پیاپی در کاهش تولیدات صنعتی خود را تجربه کرده است که در واقع طولانی ترین دوره کاهش مستمر صنایع این کشور از1960 به بعد است . تولیدات صنعتی در سال منتهی به ماه اوت 48 / درصد افت نشان میدهد.2 - در ماه اوت 2001 ، نرخ بیکاری در امریکا49 / درصد گزارش شده است که بالاترین میزان در خلال 4 سال گذشته است.3 - اگر فاصله زمانی سپتامبر2000 تا سپتامبر2001 را درنظر بگیریم ، قبلا پیش بینی می شد که رشد اقتصادی امریکا در این فاصله بیشتر از3 درصد است ؛ در حالی که عملا در سپتامبر2001 این رشد حدود17 / درصد گزارش شده است . رشد اقتصادی حوزه یورو برای همین مدت بیشتر از3 درصد پیش بینی می شد، در حالی که عملا این رشد بیش از18 / درصد نبوده است . پیش بینی رقم مشابه برای ژاپن 2 درصد بوده که عملا05 / درصد گزارش شده است.4 - شاخص سهام تولیدات صنعتی در بورس های بزرگ مانند شاخص های NasdaqDj , وsp500 در خلال سال منتهی به سپتامبر2001 به طور مرتب در حال کاهش بود.5 - تنها استثنای قابل ملاحظه در جریان رکود اقتصاد صنعتی ، وضعیت شرکت های نفتی بود که به طور مرتب افزایش سود نشان می دادند که این خود از برکات سیاست های اوپک بوده است . به عنوان مثال ، سود شرکت نفتی شل در6 ماهه اول سال جاری 15 درصد بیشتر از سال گذشته گزارش شده است و این در حالی است که سود این شرکت در سال گذشته به بالاترین میزان خود بعد از بحران نفتی1998 رسیده بود.ب( آثار کوتاه مدت اقتصادی واقعه 11 سپتامبربدیهی است کوشش مسوولان اقتصادی این بود که به اقتصاد جهانی آرامش دهند. به عنوان نمونه مدیر عامل صندوق بین المللی پول IMF در12 سپتامبر اعلام کرد که این واقعه تاثیر اندکی بر اقتصاد جهانی دارد و لذا نباید موجب نگرانی باشد. با هدفی مشابه ، دبیر کل اوپک اعلام کرد که اوپک در شرایط پیش آمده ، بیش از گذشته متعهد به تامین نیاز جهانی نفت است و لذا نگرانی از جانب عرضه وجود نخواهد داشت.1 - تاثیر بر بورس ها و بازارهای مالی 1 - بلافاصله بعد از این واقعه ، بورس های بزرگ بسته شد. این تعطیلی کاملا قابل ملاحظه است ؛ زیرا به عنوان نمونه ، آخرین باری که بورس تجاری نیویورک NYMEX برای چند روز تعطیل شد، به 38 سال قبل )ترور کندی در1963 ( برمیگردد.2 - بعد از بازگشایی بورس ها در17 سپتامبر، شاخهای سهام بلافاصله کاهش نشان دادند "به عنوان نمونه NasdaqDJ ,هر یک 7 درصد و500 SP حدود5 درصد( و این سیر نزولی تا21 سپتامبر همچنان ادامه یافت )به عنوان نمونه DJ حدود13 درصد( و سپس شروع به افزایش کرد و درحال حاضر به میزان قبل از11 سپتامبر رسیده است . ناگفته نماند که سهام بعضی از شرکتهای حمل و نقل هوایی تا40 درصد کاهش یافت ، در حالی که سهام شرکتهای تولیدکننده تسلیحات نظامی نوعا افزایش نشان داده است.3 - در مقایسه با سقوط سهام در سال 1987 که مثلاDJ حدود22 درصد کاهش یافت ، چه بسا کاهش سهام در واقعه اخیر چشمگیر نباشد، اما باید در نظر داشت که در17 سپتامبر، شاخص DJ نسبت به نقطه حداکثر قبلی حدود20 درصد کاهش نشان می دهد که کاملا چشمگیر است و حکایت از این دارد که واقعه 11 سپتامبر صرفا یک ضربه شدید به بازار سهامی بود که خود در مسیر رکود قرار داشت.4 - ویرانی ساختمان مرکز تجارت جهانی WTC باعث شد که در عملکرد بسیاری از بورس های بزرگ اختلالاتی ایجاد شود. به عنوان مثال ، سازمان مالی Fitzgerald Cantor که بزرگترین کارگزار اوراق خزانه امریکاست ، در بالاترین طبقه یکی از این برجها قرار داشت . همچنین ، "بازار معاملات آتی "markets futures مربوط به این اوراق خزانه در طبقات پایین یکی دیگر از این برجها بود که آن هم نابود شد. سازمان مالی بسیار بزرگ Stanley Morgan که از فعالان اصلی بورس هاست ، بیشترین زیربنای استیجاری این برجها را در اختیار داشت و کارگزاران اصلی شرکتهای بسیار بزرگ بیمه یعنی Marsh Aon Mclennan . در این برجها بودند. ناگفته نماند که در قرن بیستم سه بار در مرکز تجاری نیویورک بمبگذاری شده بود.5 - قطع خطوط تلفن و ارتباطات و در نتیجه قطع ارتباطWTC با320 مرکز تجاری برای ارائه خدمات تجاری و بازرگانی و قطع کامل شبکه اطلاع رسانی از طرف WTC ، از عوامل موثر دیگر در رکود بازارهای مالی و بورس ها به شمار میرود.6 - تاثیر بلافاصله این انفجار بر شرکت هایی که از اعتبارات بسیار کوتاه مدت استفاده می کردند، کاملا قابل ملاحظه است . همچنین بانک نیویورک بیشتر از سایر بانکها خسارت دید، زیرا مراکز اصلی این بانک Centre processing Up ,Back Main نزدیک برجهای ویران شده بود که بسختی آسیب دید. در مجموع می توان گفت که 70 درصد معاملاتی که از طریق شبکه های رایانه ای صورت میگرفت، کاهش یافت.2 - تاثیر بر شرکتهای بیمه 1 - واقعه 11 سپتامبر بزرگترین خسارت وارده به شرکتهای بیمه است . میزان این خسارت از30 40 و میلیارد دلار تا رقم 70 میلیارد دلار برآورد شده است . شرکت معروف بیمه of Lioyds 'London بیشترین خسارت را دیده است.2 - با توجه به تعداد زیاد کشته شدگان ، خسارات مربوط به بیمه عمر کاملا قابل ملاحظه است ، بویژه آن که بیمه عمر بسیاری از مدیران یک تا5 میلیون دلار است.3 -پرداخت خسارت برای صدمات جسمی ، روحی و مدت زمان بیکاری آنها که زنده مانده اند، رقم قابل ملاحظه ای است.4 - برجهای ویران شده برای 32 / میلیارد دلار بیمه بود.5 - شرکتهای هوایی که هواپیماهای آنها در جریان عملیات قرار داشت ، برای 17 / میلیارد دلار بیمه بودند.6 - پرداخت خسارت برای قطع روال عادی تجاری ، بسیار سنگین است.7 - بر اساس گزارش موسسه اطلاعات بیمه Institute information Insurance ، بسیاری از دعاوی حقوقی مربوط به این بیمه ها تا دو سه ماه آینده حل و فصل خواهد شد. اما مواردی هست که می تواند چند سال طول بکشد، زیرا شرکتهای بیمه ممکن است ادعا کنند که خسارات ناشی از عملیات جنگی را پوشش نخواهند داد. قبلا نیز در جریان واقعه lockerbie شرکتهای بیمه پرداخت غرامت را مدتها به تعویق انداختند؛ زیرا بحثهای حقوقی متعددی را در زمینه پوشش بیمه خسارات ناشی از تروریسم مطرح کردند. با توجه به این که در واقعه 11 سپتامبر، رئیس جمهور امریکا گفته است که حمله به WTC یک حمله جنگی war of Acts محسوب می شود؛ لذا شرکتهای بیمه در موضع قویتری در دعاوی حقوقی قرار دارند. ناگفته نماند که شرکتهای بیمه امریکایی ، حملات تروریستی را نوعا مشمول بیمه می دانند؛ اما تفسیر از آن و این که حمله به WTC از مصادیق حملات تروریستی است یا خیر، از نظر حقوقی قابل بحث است.8 . بعضی از معروف ترین شرکتهای بیمه که در این برجها بودند و خسارات زیادی از بابت نابودی این برجها متحمل شدند عبارتند از:Alliance .Sun Royal 'Aon 'carpenter Guy9 . شرکتهای بیمه معمولا خود را نزد بیمه گران دیگری بیمه می کنند که اگر در مواردی پرداخت خسارات از حد معینی تجاوز کند، خود تحت پوشش بیمه قرار گیرند. بنابراین خسارات حاصل از واقعه 11 سپتامبر در واقع بین شرکتهای بیمه و شرکتهای "بیمه گری مجدد" پخش میشود.10 . بعد از این واقعه و با توجه به عدم اطمینان از تحولات آینده ، بلافاصله شرکتهای بیمه ، حق بیمه شرکتهای حمل و نقل هوایی را افزایش دادند و درعین حال پرداخت خسارت ناشی از عملیات تروریستی برای خطوط هوایی را به میزان 50 میلیون دلار برای هر واقعه کاهش دادند.11 . به نظر می رسد در آینده ، فعالیت شرکتهایی که شرکتهای بیمه را بیمه می کنند، بسرعت رشد خواهد کرد و صنعت بیمه گری از نظر ادبیات مربوط به "بیمه گری مجدد" و تحولات ساختاری در این گونه شرکتها، شکوفا خواهد شد. همچنین مطالعات مربوط به بیمه عملیات تروریستی ، جایگاه ویژه ای در صنعت بیمه گری پیدا خواهد کرد.12 .شرکت معروف AIG یا Group International American که بزرگترین شرکت بیمه امریکاست ، در25 سپتامبر اعلام کرده است که این توانایی را دارد که با دریافت حق بیمه بیشتر، خطوط هوایی را تا میزان یک میلیارد دلار در مقابل حملات تروریستی بیمه کند.13 . سوءال مهمی که به دنبال واقعه 11 سپتامبر در صنعت بیمه مطرح شده ، این است که آیا شرکتهای بیمه توانایی و آمادگی دارند که خسارات ناشی از حملات اتمی ، شیمیایی ، میکربی یا بیولوژیکی را بیمه کنند؛ پاسخ آقای Greenberg Maurice رئیس شرکت بیمه AIG به این سوءال منفی است . به نظر ایشان ، این دولتها هستند که باید نقش بیمه گر نهایی را در مقابل این خطرات ایفا کنند.14 . به نظر می رسد تاسیس شرکتهای بیمه تخصصی در امر تروریسم در امریکا اجتناب ناپذیر باشد. همچنان که عملیات IRA در انگلستان موجب تاسیس شرکت بیمه Re pooL شد که وظیفه اصلی آن تامین خسارات ناشی از عملیات IRA است . فرانسه و اسرائیل نیز در زمینه اینگونه شرکتهای بیمه تخصصی ، تجربیات و اطلاعات زیادی دارند.3 . تاثیر بر شرکتهای حمل و نقل هواییقبل از واقعه 11 سپتامبر، شرکتهای حمل و نقل هوایی در آستانه یک رکود اقتصادی قرار داشتند. پیش بینی می شد که این شرکتها در سال 2001 حدود3 میلیادر دلار زیان داشته باشند. با وجود این ، واقعه 11 سپتامبر، مسائل جدیدی برای این شرکتها ایجاد کرده است.1 . در چند روزی که پروازهای امریکا لغو شد، خطوط هوایی این کشور650 میلیون دلار زیان دیدند.2 . حتی بعد از گذشت یک ماه از این واقعه ، اکثر پروازها نیمه خالی است و نرخ رزرو جا بشدت کاهش یافته است . معیار سودآوری پروازها این است که حداقل باید34 ظرفیت پرواز تکمیل شود. حتی کاهش 5 درصد از ترافیک ، می تواند سود آوری خطوط هوایی را مختل کند.3 . بنا به گزارش IATA واقعه 11 سپتامبر حدود10 میلیارد دلار زیان متوجه شرکتهای حمل و نقل هوایی کرده است که به ترتیب امریکا، اروپا و آسیا را متاثر میکند.4 . از شرکتهای حمل و نقل اروپایی ، آنها که پروازهای بیشتری بر فراز آتلانتیک دارند، یعنی Airways Atlantic Virin بیشتر متضرر خواهند شد.5 . قبلا نیز خطوط هوایی در موارد متعدد خسارات زیادی را تجربه کرده اند. به عنوان نمونه ، در جنگ خلیج فارس در سال 1991 ، حدود25 درصد پروازها بر فراز آتلانتیک کاسته شد و55 درصد پروازهای اروپا به خاورمیانه ،12 درصد در داخل اروپا و4 درصد در داخل امریکا کاهش یافت و در مجموع خطوط هوایی در فاصله سالهای 1990 تا1993 حدود15 میلیارد دلار خسارت متحمل شدند.6 . کنگره امریکا در سپتامبر تصویب کرد که برای مدت 180 روز، دولت امریکا افزایش حق بیمه شرکتهای هوایی را بپردازد و کلیه خسارات ناشی از هرگونه عملیات تروریستی و جنگ را که متوجه شرکتهای حمل و نقل هوایی است ، راسا متعهد شود به شرطی که میزان خسارت بیش از100 میلیون دلار باشد.7 . تنها کاری که تا به حال شرکتهای حمل و نقل هوایی در مقابله با این بحران کرده اند، اخراج کارمندان است . به عنوان نمونه در19 سپتامبر شرکتهای Airlines American United هریک 20 هزار کارمند را اخراج کردند. BA نیز5200 کارمند )علاوه بر1800 اخراج قبلی ( را از کار برکنار کرد.8 . باتوجه به افزایش هزینه ناشی از رعایت ضوابط ایمنی و جلوگیری از عملیات تروریستی از یک سو و افزایش ریسک پروازهای به مقصد امریکا، به نظر می رسد اتخاذ سیاست ادغام شرکتهای حمل و نقل هوایی برای کاهش هزینه اجتناب ناپذیر است . به خاطر رکود صنعت حمل و نقل هوایی ، اندیشه ادغام قبل از11 سپتامبر نیز وجود داشت ، به عنوان نمونه United Airline مصمم بود که Airways US را خریداری کند که با منع قانونی مواجه شد. احتمالا در شرایط فعلی که صنایع هوایی با بحران جدی روبه رو هستند، کمتر به موانع قانونی توجه خواهد شد.9 . احتمالا پروازهای BA وAirlines American برفراز آتلانتیک با یکدیگر ادغام خواهند شد. به ترتیبی مشابه ، شرکتهای Airlines Delta وFrance Air نیز پروازهای آتلانتیک خود را ادغام خواهند کرد.10 . فعالیت شرکتهای سازنده هواپیماهای غیر نظامی در آینده کاهش خواهد یافت . به عنوان نمونه شرکت Boeing تصمیم دارد تا12 ماه دیگر30 هزار کارمند خود را اخراج کند؛ زیرا سفارش برای ساخت هواپیماهای مسافری بشدت کاسته خواهد شد. برنامه ریزی تولید این شرکت از500 هواپیمای مسافری در سال جاری ، به 400 هواپیما در سال 2002 و350 هواپیما در سال 2003 کاهش خواهد یافت . بدیهی است برنامه ریزی برای افزایش تولید هواپیماهای جنگی ، می تواند یک راه حل در شرایط بحرانی فعلی باشد.4 . تاثیر بر صنایع دفاعی با این که تاثیر این واقعه بر صنایع دفاعی چندان روشن نیست ، اما این احتمال وجود دارد که تغییرات قابل توجهی در الگوی تولید صنایع دفاعی در اروپا و امریکا ایجاد شود. به عنوان نمونه می توان به موارد زیر اشاره کرد:1 - به جای توجه زیاد به تولید کشتیها و هواپیماهای بزرگ جنگی ، مواردی چون طراحی و ساخت ابزارهای دقیق تر نقشه برداری ، جاسوسی از فضا و ساخت هواپیماهای بدون خلبان برای مقاصد جمع آوری اطلاعات Hawk Global و حتی جنگنده های بدون سرنشین ، از اولویت بیشتری در الگوی تولیدات نظامی برخوردار خواهند شد.2 - اتحاد برای مبارزه با تروریسم ممکن است کشورهای دو سوی آتلانتیک را از نظر برنامه ریزی برای ارتقای فناوری نظامی بیشتر به هم نزدیک کند؛ هر چند امریکا نمی خواهد برتری خود را در این زمینه از دست بدهد.3 - برنامه دفاعی چهار ساله امریکا اخیرا بسرعت بازنگری شده و برای مقابله با "خطرها و تهدیدهای غیر معمول " مانند حملات تروریستی ، تاکید بسیار زیاد به عمل آمده است . اکثر کشورهای اروپایی نیز به هزینه های دفاعی خود اضافه کرده اند که طبعا سود بیشتر برای پیمانکاران را به دنبال دارد.4 - بازار سهام در اواسط سپتامبر نسبت به این تجدید نظرها واکنش نشان داد و سهام بنگاه هایی چون Raytheon وNorthrop افزایش یافت.5 - بعد از پایان یافتن جنگ سرد، کاهش هزینه های دفاعی در دو طرف آتلانتیک به طور مستمر ادامه داشت ؛ به گونه ای که قبل از11 سپتامبر، هزینه های دفاعی در امریکا به 24 / درصد تولید ناخالص داخلی ،GDP ، رسیده بود. در حالی که این رقم در زمان رونالد ریگان 62 / درصدGDP را شامل می شد. به عبارت دیگر در آن زمان پنتاگون حدود120 میلیارد دلار در سال برای امور نظامی خرج می کرد، در حالی که اخیرا این رقم به سالانه 42 میلیارد دلار کاهش یافته بود. به نظر می رسد رقم 60 میلیارد دلار برای سال 2001 ، با توجه به وقایع اخیر، قابل پیش بینی باشد.