طالبانیزه شدن مناطق قبیله ای پاکستان
ظهور گروه طالبان در افغانستان و نحوه عملکرد و فعالیت این گروه در این کشور در سراسر نیمه دوم دهه 1990 میلادی از مشکلات و معضلات امنیتی مهم در مناطق آسیای مرکزی و جنوبی محسوب می شد
از همین رو کشورهایی که به لحاظ تقسیمات جغرافیای سیاسی دارای سیستم تابعه منطقه ای مشترکی با افغانستان بودند معمولا روابط دیپلماتیک متعارفی با دولت طالبان نداشتند و البته چهره نامطلوب این گروه در سطح نظام بین الملل نوعی انزوای جهانی را برای افغانستان به همراه آورده بود. در این میان پاکستان یگانه کشوری بود که روابط سیاسی مطلوب و استراتژیکی را با طالبان تدارک دیده بود تا با بهره گیری ابزاری از موجودیت این گروه به تامین و توسعه منافع ژئوپولتیکی بلندمدت خود خاصه در حوزه شبه قاره و آسیای مرکزی مبادرت ورزد. به هر حال معادلات حاکم بر این منطقه در ابتدای دهه بعد و در پی تحولات چشمگیر منطقه ای و جهانی به طرز اساسی تغییر کرد، حوادث یازدهم سپتامبر که زمینه حمله امریکا به افغانستان را فراهم ساخت ، نقطه آغاز بروز این تحولات بود. استدلال آن بود که حذف طالبان از معادلات سیاسی منطقه تاثیر مستقیمی بر تخفیف تهدیدات دریافتی از جانب افغانستان خواهد داشت.
اما روند تحولات واقعیات دیگری را به معرض نمایش گذاشت از جمله آن که برخی فعالیت هایی که در زمره جرایم سازمان یافته به حساب می آمدند نظیر تولید و ترانزیت موادمخدر کماکان تحت شرایط سیاسی جدید تداوم و حتی توسعه پیدا کردند و به عنوان متغیرهای چالش ساز مخاطرات عدیده ای را متوجه امنیت و ثبات منطقه کردند. شاخه های مختلفی از گروههای تندرو در این مناطق فعالیت می کنند. با این حال گزارش ها نشان می دهد گروهی که در این مناطق به مجاهدین شهرت یافته ، اما غالبا از سوی رسانه ها نیروهای وابسته به طالبان نامیده می شوند از موقعیت ممتازتری برخوردار شده اند. آنها توانسته اند کنترل شاخه های اجرایی را در بخشهای وسیعی از مناطق قبیله ای که از نوعی خودمختاری در منطقه برخوردارند به دست گرفته و ساختارهای سنتی این مناطق را به نفع خود تغییر دهند.
آنها هم اکنون در فرآیند ایجاد یک نظام شبه خلافتی در منطقه درگیر هستند. این نیروها همان طور که موقعیت خود را در مناطق قبایلی تقویت می کنند، همچنین تلاش پیگیر و گسترده ای را برای توسعه نفوذ خود در مناطق دیگر به انجام می رسانند. تحولات اخیر در یکی از شهرهای پاکستان که با مناطق قبایلی جنوب وزیرستان هم مرز است بخوبی مخاطرات ناشی از طالبانیزه شدن منطقه را به نمایش می گذارد. این تحرکات به طور چشمگیری نگرانی ها از توسعه نفوذ طالبان در مناطق هم مرز پاکستان با افغانستان را افزایش داده است.
طی یک سال گذشته بخشهای مختلفی از این مناطق به طور فزاینده ای به محل فعالیت طرفداران طالبان تبدیل شده اند. افراطگرایان در این مناطق به اقداماتی دست زده اند که با عملکرد گروه طالبان در دوران حاکمیت خود در افغانستان قابل قیاس است.
به عنوان مثال آنها به بستن کافی نت ها و نیز مراکز فروش محصولات موسیقی اقدام کرده اند.بر همین اساس برخی کارشناسان و نیز مقامات محلی نسبت به فعالیت عناصر طالبان در مناطق مذکور اعلام خطر کرده اند. آنها نگران توسعه نفوذ طالبان در این مناطق هستند. طبعا این مساله می تواند به عنوان یک منبع مهم نگرانی مورد توجه قرار گیرد. این تهدید بویژه با در نظر داشتن برخی موفقیت های اخیر طالبان در افغانستان نظیر کنترل مناطقی در نواحی همجوار با پاکستان ابعاد گسترده تری پیدا می کند. این مساله همچنین ضرورت افزایش همکاری ها و هماهنگی ها را میان اعضای جامعه بین الملل بویژه دولتهای منطقه برای جلوگیری از قدرت یابی مجدد طالبان حتی در مقیاسی محدود الزامی می سازد.
مهدی امیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
