2 نرخی شدن بنزین واعمال سیاست های ضد تورمی

بیشتر کارشناسان اقتصادی به دولت توصیه می کنند به تصمیم شجاعانه خود درباره بنزین ، 2عنصر برنامه ریزی و تعادل زمانی را نیز اضافه کند تا در این چارچوب ، یکی از راه حل ها که پیامدهای کمتری برای مردم و کشور دارد، انتخاب و با صبوری مردم و دولت اجرا شود.
به اعتقاد این کارشناسان ، نگاهی به راه حل های 3گانه پیش گفته نشان می دهد که راه حل اول و سوم ، یعنی سهمیه بندی صرف و افزایش قیمت صرف ، افراطی بوده و حداقل در شرایط فعلی ، قابل استفاده نیست ، چرا که سهمیه بندی بازار سیاه ایجاد می کند و افزایش قیمت ، تورم لجام گسیخته.
بنابراین باید به قاعده حد وسط رو آورد و سراغ راه حل میانه ، یعنی راه حل دوم - دو نرخی کردن - رفت. در این میان ، چند نفر از کارشاسنان اقتصادی پیشنهاد 2بخشی مطرح می کنند که براساس آن دولت باید ابتدا در چارچوب لایحه مدیریت مصرف سوخت ، یک جدول زمانی 5ساله به مجلس تسلیم کند. این جدول ، شامل افزایش زیرساخت های حمل و نقل ، مانند اتوبوس ، مترو و اصلاح شبکه های حمل و نقل درون شهری ، سهمیه بندی بنزین به ازای هر خودرو در ماه به قیمت 80تومان و سرانجام افزایش قیمت مازاد سهمیه قانونی در طول 5سال به طور همزمان است .بر این اساس دولت یک سال را صرف برنامه ریزی خواهد کرد و در طول 4سال طوری شرایط را آماده می کند که در سال آخر لایحه مدیریت مصرف سوخت ، بنزین با نرخ فوب خلیج فارس در داخل عرضه شده ، سهمیه بندی بنزین 80تومانی کاملا قطع و زیرساخت های کافی برای جبران افزایش قیمت توسط ناوگان حمل و نقل عمومی ایجاد شود. در بخش دوم پیشنهاد این کارشناسان ، به وضعیت سال آینده توجه و پیشنهاد شده است که دولت و مجلس از 2راه ذیل ، یکی را انتخاب کنند؛ اول آن که سال 86را به برنامه ریزی و آماده کردن مقدمات لازم برای پیامدهای تغییرشیوه عرضه بنزین در کشور شامل اقدامات لازم برای افزایش زیرساخت های حمل و نقل عمومی ، توسعه و تکمیل کارت هوشمند سوخت و تدوین جدول 5ساله پیش گفته صرف کند.
در این حالت بنزین با افزایش 10درصدی ، هر لیتر 90تومان عرضه و آماده سازی افکار عمومی و اقدامات بازدارنده رشد تورم آغاز می شود، اما در حالت دوم که دولت و مجلس اصرار به کلید خوردن هدفمند شدن یارانه بنزین دارند، سهمیه مناسبی با لیتری 80تومان به هر خودرو اختصاص می یابد و مازاد سهمیه با نرخی که دولت تعیین می کند، توزیع خواهد شد. در این حالت با فراهم شدن مقدمات اجرایی و جدول برنامه ریزی شده از سال 86روند کاهش سهمیه بنزین 80تومانی همراه با افزایش قیمت سهمیه مازاد درخواستی ادامه می یابد تا در سال 1391کل سهمیه 80تومانی حذف و قیمت بنزین داخلی براساس نرخ خلیج فارس در کل کشور عرضه شود.
دکتر ابراهیم رزاقی ، اقتصاددان درباره این پیشنهاد به خبرنگار ما می گوید: این پیشنهاد متعادل و نسبتا قابل قبول است ؛ اما ایده آل نیست ؛ برون رفتی است از شرایط موجود.
وی افزود: این پیشنهاد معایبی دارد از جمله آن که احتمال بازار سیاه بنزین را قوت می بخشد و تضمینی هم نیست که کارت هوشمند سوخت بتواند توانایی مقابله با آن را داشته باشد؛ چرا که زیر ساخت لازم آن به طور کامل آماده نشده است. همچنین افزایش تورم حاصل از افزایش قیمت بنزین نیز نگران کننده است.
وی اذعان کرد: در شرایط فعلی مجبوریم راه حل هایی از این دست را بپذیریم که پیامدهای کمتری برای مردم داشته و چند وجهی باشد؛ چرا که انتخاب راه حل یک وجهی مانند سهمیه بندی صرف یا افزایش قیمت صرف خطرناک است و افزایش تورم یا بازار سیاه را ایجاد می کند.
دکتر مرتضی الله داد، استاد دانشگاه صنعت نفت نیز می گوید: بخش اول پیشنهاد درباره تدوین جدول برنامه ریزی و فرصت برنامه ریزی و زمینه سازی در سال 86به عقیده من قابل پذیرش است ؛ اما افزایش قیمت 10درصدی را نمی پسندم.
واقعیت آن است که دولت در 2سال گذشته کار خاصی برای توسعه زیرساخت های حمل و نقل ، اطلاع رسانی و تبلیغات لازم برای کاهش انتظارات تورمی حاصل از تغییر در رویه توزیع بنزین انجام نداده و بنابراین دست زدن به وضع فعلی بنزین برای سال آینده پیامدهای زیادی به همراه دارد.
وی افزود: مساله بنزین پیچیده و چندوجهی است و باید راه حل چندوجهی و همه جانبه نگر برای آن تعریف شود. راه حل های جزمی و انفجاری فقط به مردم فشار می آورد و بس. بنابراین بد نیست یک سال دیگر نیز تحمل کنیم ، اما برنامه ای که در این فرصت تدوین می کنیم ، خردمندانه و کم مشکل باشد تا یارانه بنزین با کمترین هزینه از بودجه عمومی جدا شود.
وی اظهار کرد: من پیشنهاد کارشناسان را این گونه اصلاح می کنم که قیمت بنزین در سال اول جدول پنج ساله لایحه مدیریت مصرف سوخت بدون افزایش ، همان 80تومان باقی بماند و یک زمان کافی برای برنامه ریزی اختصاص یابد و تغییر قیمت سال دوم برنامه انجام شود.
دکتر مهدی تقوی ، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی نیز به خبرنگار ما می گوید: دو نرخی کردن بنزین در شرایط موجود بهترین راه حل است ، چرا که هم افزایش تورم ناشی از رشد قیمت بنزین در آن به حداقل رسیده و هم محدودیت عرضه و مضرات سهمیه بندی در آن به چشم نمی خورد.
وی افزود: یارانه بنزین باید بتدریج حذف شود و باید شرایط را طوری تغییر داد که همه عوامل با هم فراهم شود، یعنی برنامه ریزی برای رفع پیامدهای افزایش قیمت باشد. بنابراین راه حل های میانه ، مانند دونرخی شدن را پیشنهاد می کنیم.