نشست مطبوعاتی هاشمی رفسنجانی

حجتالاسلام والمسلمین هاشمی رفسنجانی طی سخنانی در نخستین نشست مطبوعاتی که پس از معرفی ترکیب دور جدید مجمع از سوی مقام معظم رهبری انجام شد، با اشاره به روند تاسیس مجمع تشخیص مصلحت نظام یادآور شد: در ابتدای مجلس اول بین مجلس و شورای نگهبان اختلافاتی در مسائل بروز میکرد و مجلس هم عقبنشینی نمیکرد، اینها انباشته شد تا جایی که دیدیم اگر این طور باشد نمیتوانیم مسایل مهم را به نتیجه برسانیم. من نامهای به امام(ره) در تاریخ 5 مرداد 1360 نوشتم و از ایشان دربارهی این موضوع کمک خواستم که امام(ره) هم دو هفته بعد در جواب گفتند اگر اکثریت مجلس نظری دربارهی موضوعی خاص در شرایط ویژهای داشت، آن نظر میتواند مستقیما ابلاغ شود و نیازی به تصویب شورای نگهبان نیست.
وی ادامه داد: امام(ره) با این نامه دست مجلس را باز کردند ولی مجلس در تصویب مقررات افراط میکرد. بعد از مدتی تعدادی از نمایندگان و عقلای نظام در ادامه این روش تردید کردند و ما هم دیدیم که مراعات نمیشود. کمکم کار به جایی رسید که فکر کردیم باید برای حل این مساله کاری کرد. امام(ره) هم به فکر این قضیه بودند. سران سه قوه، مهندس میرحسین موسوی و حاج احمد آقا نامهای به امام(ره) نوشتیم و به ایشان گفتیم اگر قرار است در این زمینه تصمیمی بگیرند، زودتر وارد عمل شوند. امام(ره) دو روز بعد یعنی در تاریخ 17 بهمن 66 طی نامهای، مجمع تشخیص مصلحت نظام را تاسیس کردند.
وی در ادامه دربارهی عملکرد مجمع تشخیص مصلحت نظام توضیح داد: از آن به بعد مجمع دیگر در موارد اختلافی کار میکرد. حضرت امام(ره) هم دستوراتی در سال تاسیس به مجمع دادند. بعد از رحلت حضرت امام(ره) قرار شد، مجمع تشخیص مصلحت نظام که تا آن زمان در قانون اساسی به آن اشارهای نشده بود در متمم قانون اساسی آورده شود.

عملکرد مجمع تشخیص در دور سوم

رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه دربارهی عملکرد دورهی سوم مجمع گفت: در دورهی سوم مجمع دو کار انجام داد؛ یکی حل اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان که این موارد تقریبا تمام شده است. چند مورد در دستور است که آنها را هم فکر میکنم در یک جلسه به پایان برسانیم. در حوزهی سیاستهای کلی هم مجمع سیاستهای کلی مینویسد و این سیاستها از طرف مقام معظم رهبری به مجمع ارائه میشود و مجمع سیاستهای کلی را تدوین میکند. در دورهی سوم تعدادی از این موارد تدوین و به رهبری ارائه شد که از جملهی آنها سند چشمانداز و سیاستهای اصل 44 قانون اساسی است. ما در سیاستهای اصل 44 مشکل خصوصیسازی را حل کردیم؛ همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند از این سیاستها انتظار انقلاب اقتصادی دارند.

مهلتها داده شده؛ مجمع باید برای نظارت جدی وارد شود

به گزارش ایسنا رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه دربارهی نظارت مجمع بر اجرای سیاستهای چشمانداز و اصل 44 و انطباق آنها با برنامهها و قوانین دولت گفت: باید برای این نظارت، آییننامه مینوشتیم. در عین حال در محتوای این آییننامه اختلافات زیادی بود و بحثهای زیادی از طرف دولت، مجلس و مجمع مطرح شد تا اینکه اواخر دورهی آقای خاتمی، ما دیگر به توافق نرسیدیم و مجمع کوتاه آمد و آییننامهی ضعیفی برای نظارت مجمع بر سیاستهای کلان تصویب شد که بر اساس آن مجمع میتوانست بر برنامهها نظارت کند تا خلاف سیاستهای کلی نباشد.
هاشمی رفسنجانی ادامه داد: همچنین مقرراتی که در دستگاههای اجرایی تصویب میشد، باید یک نسخه به مجمع میآمد تا اگر مجمع مواردی را خلاف آن سیاستها دید، اعلام کند، تا اصلاحات لازم به عمل آید. همچنین بر اساس آن آییننامه، دستگاههای اجرایی باید سالانه گزارشی از انطباق مصوبات و برنامههای خود با سیاستهای کلان را به مجمع بدهند. بعد از روی کار آمدن دولت جدید، طی ملاقاتی که با مقام معظم رهبری داشتیم، متممهای بودجه به مجلس میرفت، به نظر میرسید با برخی سیاستهای کلان سازگار نباشد. در نتیجه قرار شد مهلتی به دولت جدید داده شود تا فرصتی بیابد که شعارهای جدید خود را عملی کند. با توجه به اینکه برخی از تصمیمات متعلق به دولت قبل بود، ما ملاحظه کردیم تا آنها بتوانند تصمیمات خود را عملی کنند. به نظر من مهلت لازم داده شده و مجمع باید کم کم برای نظارت به صورت جدیتر وارد میدان شود.

به یاد ندارم شورای نگهبان اقدامی کرده باشد

وی دربارهی نظارت شورای نگهبان بر قوانین برای بررسی انطباق آنها با سیاستهای کلان نیز گفت: در شورای نگهبان طبق آنچه مقام معظم رهبری فرموده بودند، قرار بود این کار انجام شود، اما من به یاد ندارم که شورای نگهبان در این زمینه اقدامی کرده باشد.

همه کمکاری کردهاند

هاشمی رفسنجانی همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر چرایی ابراز نگرانی از تشریفاتی شدن سند چشمانداز گفت: به نظر من از هر چهار طرف در این زمینه انتقاد وجود دارد. ما در مجمع به صورت جدی بر اجرای سیاستها نظارت نکردیم. مجلس و دولت هم کار زیادی نکردند. نمایندگان گاهی طرحهایی میدهند که به نظر من باید تعامل شود تا این مسایل به صورت لایحه و با کارشناسی بیشتر از سوی دولت ارائه شود و قوهی قضاییه هم باید شرایط اجرای سیاستهای سند چشمانداز را مهیا کند. در دو سال بعد از ابلاغ سیاستها کار جدی نشده است. فلسفهی این سیاستها برای این است که کشور متکی به سیاستهای ثابت شود و با عوض شدن دولتها این سیاستها همچنان ادامه پیدا کند و با تغییر دولتها فترت در امور ایجاد نشود.

سیاستهای کلی درباره اداره صدا وسیما

وی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا در سیاستهای کلان نظام دربارهی رسانههای تصویری و صوتی تدبیری اندیشیده شده است یا نه؛ گفت: این مساله الان مطرح نیست. ما الان داریم سیاستهای مدیریت نظام را مینویسیم که یکی از بندهای آن دربارهی ادارهی صدا و سیماست. هماکنون ادارهی صدا و سیما با دولت ( حکومت) است که باید بخش خصوصی در بخشهای اجرایی وارد شود. برخی میگویند هماکنون هم چنین اتفاقی افتاده است، اما برخی دیگر میگویند که این مقدار حضور بخش خصوصی کافی نیست. در این مورد هنوز چیزی تصویب نکردهایم.

اتکا به نفت بیشتر شده است

به گزارش خبرنگار ایسنا هاشمی رفسنجانی در ادامه در پاسخ به پرسش خبرنگار دیگری مبنی بر اینکه آیا نظر برخی مبنی بر انحراف دستگاههای اجرایی از سیاستهای اصل 44 را میپذیرید یا نه؛ گفت: کسانی که انحراف از سند چشمانداز و اصل 44 را مطرح میکنند، موارد مشخصی را میآورند، مثلا در سند چشمانداز تصویب شده که سالی ده درصد از اتکا به نفت کم شود تا در عرض ده سال کشور دیگر متکی به نفت نباشد، اما در این دو سال برعکس شده است و اتکای ما به نفت بیشتر شده، یا در واگذاری امور به مردم قرار بود ظرف پنج سال و هر سال 20 درصد، دولت تصدیهای خود را به مردم واگذار کند که این هم نشده است.
رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: در بودجهی سالانه هم همین بحث مطرح است.

طبق مصلحت و کارشناسی کار میکنیم

هاشمی رفسنجانی در ادامه دربارهی پخش مستقیم مذاکرات مجمع نیز گفت: این بحث در مجمع مطرح شد اما از آنجا که فضای بحث در مجمع، کارشناسانه، آرام و بدون سیاستبازی است، اشخاص راحت نظرات خود را مطرح میکنند. کار ما کاملا مصلحتآمیز و کارشناسانه است و کسی از ابراز نظر نگرانی ندارد. ما امیدواریم در آینده بتوانیم متن مذاکرات را منتشر کنیم.

اهداف چشمانداز قابل تحقق است؛ اگر...

وی دربارهی اینکه آیا اهداف چشمانداز قابل دسترس است نیز اظهار داشت: ما با محاسبات عمیق و با احتیاط این سند را نوشتهایم و فکر میکنیم میتوان به این اهداف رسید. پایهی علمی کشورمان به سرعت در حال رشد است و نیروهای متخصص در حال زیاد شدن هستند. بهرهوری را نیز که ضعف ماست، میتوانیم از طریق سیاستهای کلی در اصل 44 و خصوصیسازی حل کنیم. منابع ما خوب است و اگر خوب استفاده شود میتوان به رشد 8 درصدی رسید. به نظر ما اینها عملی است، اگر اتفاق خاصی نیفتد.

میتوانیم اقدام کنیم؛ اما ملاحظه میکنیم

وی در پاسخ به پرسش خبرنگار دیگری مبنی بر اینکه برخی مباحث مطرح در مجمع تشخیص این شائبه را ایجاد میکند که مجمع سیاسی رفتار میکند، گفت: در سند چشمانداز هم دولت، هم مجلس، هم قوهی قضاییه و هم مجمع تشخیص مصلحت نظام ضعیف عمل کردهایم و باید بیشتر مواظبت میکردیم. ما خیلی چیزها را به خاطر اینکه چنین مباحثی مطرح نشود نمیگوییم و مسائل چالشی را مطرح نمیکنیم. همین چند جملهها را هم که میگوییم آنقدر دیگران تکرار کردهاند که دیگر ما فقط آن را تکرار میکنیم. من هم باید این مسائل را بگویم و مردم باید این مسائل را از زبان من که مسوول تدوین این سیاستها بوده است بشنوند. بسیاری از متممهای بودجه که هماکنون دولت به مجلس میدهد با صریح اصول چشمانداز مخالف است و ما طبق قانون میتوانیم اقدام کنیم، اما وضعیت کشور و نیاز دولت را میبینیم و در این زمینه ملاحظه میکنیم.

ناامید نیستیم

به گزارش ایسنا رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه در پاسخ به پرسشی مبنی بر میزان امیدواری نسبت به افق پیش روی چشمانداز با توجه به موانع پیش رو گفت: ما مایوس نیستیم؛ چرا که همهی مسوولانی که تلاش میکنند، نیت خیر دارند و برای کشور زحمت میکشند. بحثهای غیرعلنی ما با هم خیلی بیشتر است، اما سعی میکنیم آن را تنها در جلسات غیرعلنی مطرح کنیم. به هر حال امیدوارم بتوانیم از این مسائل عبور کنیم.

سیاستها در نوبت

هاشمی رفسنجانی ادامه داد: تدوین سیاستهای کلان در هر موردی باید به اذن مقام معظم رهبری باشد. ما 130 مورد را برای تدوین سیاستهای کلان به ایشان پیشنهاد دادهایم که یک به یک در نوبت قرار میگیرند.

بنا به شرایط قانون تصویب میکردیم

وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: مجمع در دورهی اول خود که به ریاست مقام معظم رهبری بود، گاهی بنا به شرایطی که داشت قانون تصویب میکرد؛ مثل قانون تعزیرات حکومتی که میدانستیم اگر مجلس آن را به شورای نگهبان بدهد، شورای نگهبان آن را نخواهد پذیرفت. به همین خاطر مجمع خود در این مورد تصمیم گرفت. یا دربارهی مجازاتهای سنگین مربوط به مواد مخدر مجمع خود قانونگذاری کرد؛ چون شورای نگهبان آنها را نمیپذیرد. اما در دورههای بعد چون دیگر آن شرایط را نداریم، نیازی به این کار وجود ندارد و ما معضل آنچنانی نداریم.

موارد سیاسیشدن نظرات در مجمع بسیار کم است

رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، ترکیب مجمع را واجد سلیقههای مختلف دانست و گفت: در مجمع برخورد آرا، دوستانه و کارشناسانه است. البته گاهی در برخی موارد - که خیلی کم است - نظرات جناحی و سیاسی میشود.

جوسازی درباره واگذاریها در دولت هاشمی

هاشمی رفسنجانی در ادامه دربارهی نظر برخی مبنی بر واگذاری شرکتهای دولتی در گذشته به صورت نادرست و غیرشفاف گفت: این جوسازی در آن زمان توسط افرادی از جناح رادیکال چپ مطرح میشد که الان پشیمان شدهاند. ما از آنها یک مورد خواستیم که بیان کنند. آقای حبیبی مسوول واگذاریها و فرد بسیار دقیقی بود و آییننامهی دقیقی هم در اینباره داشتند. آنها نتوانستند یک مورد مشخص را بگویند. شما خبرنگاران هم اگر موردی دیدید به ما بگویید. این جوسازیها باعث شد که کار خصوصیسازی سست شود و در زمان آقای خاتمی هم به سستی پیش رفت. بهعلاوه اینکه ما در آن زمان سیاستهای کلی اصل 44 را تصویب نکرده بودیم و بسیاری از مواردی که واگذار میشد، محدود بود.

برای مذاکره با آمریکا افراد نیرومندی هستند؛ ما هم کمک میکنیم

وی در ادامه دربارهی مذاکره با آمریکا و اینکه آیا حاضر است در صورت لزوم همچنان که با قرضاوی مناظره کرد، با مقامات کاخ سفید مذاکره کند؛ نیز گفت: من قبلا هم با خبرنگاران بزرگ آمریکایی مصاحبههای طولانی کردهام. با قرضاوی هم یک محاوره داشتم نه مناظره و مواردی را هم که به عنوان اختلاف مطرح میشد، برای پرهیز از اختلاف جواب نمیدادم. برای مذاکره با آمریکا هم هماکنون افراد نیرومندی در کشور وجود دارند که میتوان از آنها استفاده کرد، ما هم کمک میکنیم.

راه ما درست بود

رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در پایان دربارهی اینکه آیا برنامههایی را که در دورهی ریاستجمهوری خود اجرا کرده دارای نقص عمده میبیند یا نه؛ گفت: عملا ثابت شد که آن راه درست بود. شما چند روز پیش از زبان مقام معظم رهبری شنیدید که تولید ثروت مشروع ارزش است اما آن زمان نسبت به میدان دادن به غیردولتیها برای فعالیتهای اقتصادی انتقاد میشد. در روزهای اول جناح چپ که اصلاحطلب است و بعدها جناح راست این مباحث را مطرح میکردند اما این حرفها دیگر حل شده و سند چشمانداز و سیاستهای کلی اصل 44 بحثها را به جلو برده است. دربارهی اینکه آیا اشتباهی در آن دوره بوده است یا نه؛ به نظر من در آن زمان برخی مسایل را دیر مطرح کردم که به نتیجه نرسید.
به گزارش ایسنا در حاشیه این مصاحبه کپی نامههایی که رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ابتدای این نشست به آنها اشاره کرده بود ( نامه به امام (ره) و مقام معظم رهبری) در اختیار خبرنگاران قرار گرفت.