4 پیشنهاد برای چابک‌سازی سازمان تبلیغات

بیست و هشتم مرداد 97، نظام مدیریتی کشور پذیرای یک مدیر جوان در مسند ریاست یکی از مهم‌ترین سازمان‌های فرهنگی شد. حجت‌الاسلام محمد قمی 38 ساله از سوی مقام معظم رهبری به ریاست سازمان تبلیغات اسلامی با گستره وسیع تشکیلاتی و تنوع فعالیتی منصوب شد. انتخاب و اعتماد ویژه به نیروی جوان مهم‌ترین ویژگی این انتصاب است. جوانگرایی در این انتصاب، از آن‌رو بااهمیت است که بالارفتن سن مدیران در کشور و به تبع آن کاهش توان مدیریتی، جسمی و انگیزشی آنان، دشواری‌هایی در بخش‌های مدیریتی کشور به وجود آورده است. لذا تکثیر این رویه مقام معظم رهبری در انتخاب مدیران سازمان‌های مختلف فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور اعم از دستگاه‌های دولتی و غیردولتی ضرورتی حیاتی برای شرایط حال حاضر کشور محسوب می‌شود. مهم‌ترین آورده و اثر این اقدام، افزایش امید در بخش فرهنگی کشور و بویژه جوانان فعال و خودجوش فرهنگی و مخاطبان اصلی سازمان خواهد بود. این 18 استاد دانشگاه راهکارهای خود را در چهار بخش دسته‌بندی کرده‌اند.

امتداد جوانگرایی در بخش‌های مختلف مدیریتی سازمان

امروز بحمدا... مناطق مختلف کشور مملو از طلاب و دانشجویان جوان، صاحب دانش و مهارت مدیریتی و با روحیه انقلابی بالاست که شایسته است ریاست جدید سازمان از آن ظرفیت‌ها استفاده نماید. البته جوانگرایی به معنای کنارگذاشتن تجارب سازمان نیست. پیشنهاد می‌شود به منظور استفاده حداکثری و بهینه از دانش و تجارب انباشته سازمان طی چهار دهه گذشته، همزمان با جلب همکاری جوانان، سامانه مدیریت دانش سازمان نیز با تمرکز بر بهره‌برداری از تجربیات نیروهای پیشکسوت در تصمیمات آتی سازمان، طراحی و راه‌اندازی شود.

بروکراسی‌ را بزداییم

دومین راهکار استادان، کاهش فرآیندهای بروکراتیک سازمانی است: نزدیک به 40 سال از عمر سازمان تبلیغات اسلامی می‌گذرد و در این سال‌ها فرآیند رسمیت‌بخشی و بلوغ در این سازمان طی شده است. در این شرایط، سازمان به وضعیتی رسیده که رعایت فرآیندهای بروکراتیک و گاه زائد، اصلی‌ترین مانع در تحقق اهداف سازمان شده است.

استادان در ادامه تذکر داده‌اند که برای توسعه امتداد اجتماعی سازمان و تحقق مشارکت مردم در اداره امور فرهنگی، تقلیل شعب و نمایندگی‌های سازمان به سطح استانی، واگذاری شعب و نمایندگی‌ها در شهرستان‌ها و شهرها به موسسات مردمی دارای مجوز از سوی سازمان و اتصال سازمان تبلیغات اسلامی به ظرفیت‌های مساجد کشور ضروری است.

برویم سراغ رسالت اصلی سازمان

دانش‌آموخته‌های سیاستگذاری فرهنگی در ادامه با اشاره به حکم انتصاب رئیس جدید سازمان تبلیغات اسلامی، رسالت مهم سازمان را با یک مثلث توصیف کرده‌اند که اضلاع آن عبارتند از عرضه فکر، فرهنگ و معارف اسلامی؛ توجه به نیازهای روز و نوآوری در ادبیات و روش‌ها. این صاحب‌نظران معتقدند محقق‌شدن چنین رسالتی بدون توجه به برخی بندها و اصولی که در ادامه ذکر می‌شود امکان‌پذیر نیست:

‌ تعریف درست جایگاه سازمان تبلیغات اسلامی در زنجیره ارزش تولید و مصرف فکری و فرهنگی کشور؛

‌ خروج از فعالیت‌های فرهنگی موازی و دارای متولی خاص؛ (به عنوان مثال؛ امر ساماندهی، آموزش و اعزام مبلغ سنتی که پایگاه اصیل آن نهاد حوزه و روحانیت بوده است، باید به دستگاه متولی حوزوی آن مانند دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم سپرده شود و با بهره‌گیری از ابزارهای نوین، ارتباطات مستقیم مردمی با حوزه‌های علمیه احیا و تقویت شود و لذا خروج سازمان تبلیغات اسلامی از این چرخه می‌تواند تمرکز آن در سایر عرصه‌ها را
درپی داشته باشد.)

‌ استفاده از شبکه‌های مردمی خودجوش (به شرحی که در ادامه می‌آید)

‌ تعریف دستورکار عملیاتی ناظر به آسیب‌های اجتماعی کشور (با هدف‌گذاری مشخص ملی و منطقه‌ای برای یک بازه زمانی سه ساله و با توجه به عضویت سازمان در شورای اجتماعی کشور)؛

‌ احیای درخشش سازمان در عرصه مجازی و فعالیت‌های هنری.

شبکه کردن توزیع و مصرف کالاهای فرهنگی و هنری دینی

در نهایت هم آخرین راهکاری که این استادان پیشنهاد کرده‌اند، شبکه کردن توزیع و مصرف کالاهای فرهنگی و هنری است: از جمله دغدغه‌های جدی در حوزه مصرف کالاهای فرهنگی داخلی و ارزشمدار، ضعف شبکه‌های فعال و کارآمد در این زمینه است که پیامد چنین نقیصه‌ای، به هم‌خوردن موازنه مصرف محصولات فرهنگی ایرانی- اسلامی در مقایسه با کالاهای فرهنگی خارجی است. اگرچه سازمان، به واسطه داشتن مراکزی همچون حوزه هنری جزو تولیدکنندگان فرهنگی ارزشی محسوب می‌شود اما به دلیل ضعف کشور در شبکه توزیع محصولات فرهنگی، دسترسی مردم به این محصولات بسیار پایین و در نتیجه میزان مصرف وضعیت مطلوبی ندارد. این در حالی است که سازمان تبلیغات اسلامی با استفاده از ظرفیت شبکه‌های مردمی ذیربط (مانند شبکه هیئات مذهبی، شبکه کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، پایگاه‌های بسیج، موسسات فرهنگی و هنری و ... ) و نیز با ایجاد سامانه‌های مناسب سنجش، معرفی و عرضه در آن شبکه‌ها، نقش مهمی در رشد مصرف کالاهای فرهنگی ایرانی - اسلامی داشته باشد.