2 راهبرد هدایت 1500 هزار میلیارد تومان نقدینگی

در نامه شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی آمده است: رهبر معظم انقلاب در دیدار اخیرشان با هیات دولت در تاریخ 24 تیرماه سال جاری فرمودند: در نظام بانکی و مشکل نقدینگی‌ای که الان در کشور وجود دارد، اگر چنانچه ما می‌توانستیم با هنر هدایت این نقدینگی به کارهای سازنده و مفید، کشور را پیش می‌بردیم، این نقدینگی نعمت بزرگی بود؛ الآن یک بلای بزرگی است؛ واقعا یک چیز خیلی خطرناکی است. نگذاریم که این نقدینگی سرازیر بشود به طرف ارز و به طرف طلا و به طرف مسکن و به طرف کالاها.

همان‌طور که مستحضر هستید و در سخنان رهبر‌معظم انقلاب نیز به آن اشاره شده است، هدایت سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های مولد اقتصادی و جلوگیری از حرکت آن به سمت فعالیت‌های غیرمولد، وظیفه‌ای است که دولت در اقتصاد بر عهده دارد.

آخرین آمار بانک مرکزی از خرداد سال جاری نشان می‌دهد در حال حاضر 1582 هزار میلیارد تومان نقدینگی در کشور وجود دارد که به جای حرکت به سمت بخش‌های مولد، عمدتا به سمت فعالیت‌های غیرمولد و سوداگرانه همچون خرید و فروش ارز، طلا، مسکن و خودرو سرازیر شده و سبب ایجاد آشفتگی در این بازارها و اقتصاد کشور گردیده است.

به منظور هدایت صحیح این نقدینگی و تبدیل تهدید به فرصت، دو راهبرد کلان پیش روی کشور وجود دارد. راهبرد اول افزایش هزینه فعالیت‌های غیرمولد از طریق سیاست‌های مالیاتی و راهبرد دوم هدایت این نقدینگی به سمت فعالیت‌های مولد از جمله پروژه‌های کلان، عمرانی و زیربنایی است.

در‌خصوص راهبرد اول؛ مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) ابزاری است که در کشورهای جهان به منظور کنترل سوداگری استفاده می‌شود و خاصیت تنظیم‌گری در اقتصاد دارد. این پایه مالیاتی مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابزار در دنیا برای جلوگیری از هجوم نقدینگی به سمت فعالیت‌های غیرمولد اقتصاد و در نتیجه ممانعت از افزایش غیرمتعارف قیمت‌ها، بروز نوسانات و تقویت سوداگری در بازارهای موازی تولید است. مالیات بر عایدی سرمایه با کاهش چشم‌انداز سود سفته‌بازی در ارز، طلا، مسکن و خودرو، زمینه را برای هدایت نقدینگی به سمت بازار سرمایه و بخش‌های مولد فراهم خواهد کرد. بدون جلوگیری از سودهای غیرمتعارف و بادآورده در فعالیت‌های غیرمولد، سخن گفتن از «هدایت‌نقدینگی» اثری نخواهد داشت.

با توجه به نیاز مبرم آحاد جامعه، شرایط وخیم شاخص‌های دسترسی به مسکن، احتمال بروز نوسانات مجدد قیمتی و نیز فراهم بودن زیرساخت‌ها برای پیاده‌سازی به گفته مسئولان پیشنهاد می‌گردد این ابزار مدرن و هدفمند در گام اول در بازار مسکن اعمال گردد و بتدریج در سایر بازارهای موازی تولید اجرایی شود.

درخصوص راهبرد دوم؛ پس از جلوگیری از هجوم نقدینگی به سمت فعالیت‌های غیرمولد، ضروری است برای حرکت این سرمایه‌ها به سمت تولید و فعالیت‌های مولد و سودآور اقتصادی تدابیری اندیشیده شود و شرایط آن برای مردم فراهم گردد. پروژه‌های کلان نفت و گاز و زیرساخت‌های عمرانی کشور دو نمونه از این موارد است که طبق بررسی‌های انجام‌شده، درمجموع حداقل به 1000 هزار میلیارد تومان سرمایه و نقدینگی نیاز دارد که تأمین آن از طریق بودجه دولت یا سرمایه‌گذاری خارجی (به دلیل ریسک‌های بالای آن) امکان‌پذیر نیست.

در این زمینه دولت باید با تشکیل صندوق پروژه برای پروژه‌های کلان نفت و گاز و همچنین تدوین قراردادهای همکاری با استفاده از روش‌های مشارکت عمومی ـ خصوصی (PPP) برای پروژه‌های عمرانی، نقدینگی موجود در جامعه و سرمایه‌های خرد و نیمه خرد مردمی را به سمت این قبیل فعالیت‌ها هدایت کند.