طولانی‌ترین شب سال و گرمای تلویزیون

شب یلدا یکی از نمونه‌های مهم از این نوع است که در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در تولیدات سالانه تلویزیون پیدا کرده است.

شب یلدا: از رادیو هفت تا رادیو شب

آخرین شب فصل پاییز که طولانی‌ترین شب سال نامیده شده و یلدا لقب گرفته از جمله این مناسبت‌هاست که در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه تلویزیون قرار گرفته و ویژه‌برنامه‌هایی را در این رابطه تدارک دیده‌اند. برای مثال هم می‌توان به رادیو هفت اشاره کرد که ویژه برنامه‌های شب یلدایش در سال‌های گذشته با استقبال گرم مخاطبان روبه‌رو شده و لحظات شیرینی را برایشان رقم زد. منصور ضابطیان و گروه خلاقش در طولانی‌ترین شب سال برنامه‌ای مفرح و سرگرم‌کننده را با استفاده از نشانه‌های این شب تدارک دیده و حال و هوای زمستانی هم به آن بخشیدند. بخصوص شب یلدای سالی که با ریزش برف در اغلب نقاط ایران همراه شده بود و ضابطیان هم از این موضوع به بهترین شکل در جذاب‌تر شدن رادیو هفتش سود جست. یکی دیگر از جذاب‌ترین بخش‌های این ویژه‌برنامه مربوط به فال حافظ گرفتن رشید کاکاوند است که جزو رسوم قدیمی شب بلند سال به حساب می‌آید و به همین خاطر هم مورد توجه مخاطبان خود قرار گرفته است. ضابطیان این روند را در برنامه صد‌برگ هم ادامه داده و برنامه‌ای جذاب و متفاوت را در طولانی‌ترین شب سال روانه آنتن شبکه چهار سیما کرد. وی و تیمش که بتازگی برنامه‌ای با عنوان «رادیو شب» را روی آنتن شبکه شما برده‌اند، قطعا ویژه برنامه‌ای برای شب یلدای پیش رو تدارک دیده‌اند که برای قضاوت درباره کم‌و‌کیف آن باید صبر پیشه کرد.

طولانی‌ترین شب سال و گفت‌وگومحور آشنا و همیشگی

دیگر شبکه‌ها نیز برای عقب نیفتادن از رقابت در جذب مخاطب به تولید ویژه‌برنامه‌هایی در این رابطه همت گماشتند که تقریبا همگی آنها در یک نکته اشتراک داشتند:استفاده از نشانه‌های اشاره شده در بالا و نیز حضور مهمان‌های مختلف که به گفت‌وگو با مجریان می‌نشینند. روشی کاملا آشنا که قدمت آن به دهه 70 و شب‌های یلدای آن بازمی‌گردد و در آن از تنقلات، هندوانه و انار به عنوان ابزار صحنه استفاده می‌شود. پای ثابت این گپ و گفت نیز بازیگران سینما و تلویزیون و خوانندگان عرصه موسیقی کشور هستند که به واسطه شهرت و محبوبیتشان می‌توانند مخاطبان را در چنین شبی پای گیرنده‌ها بنشانند. ترفندی که در سال‌های اخیر آنچنان که باید جواب نداده و شبکه‌ها را به فکر تغییر در فرم ویژه برنامه‌های خود انداخته است.

هندوانه شب یلدا: گرم، راحت و صمیمی

در میان فیلم‌های تلویزیونی هم گهگاه به آثاری برمی‌خوریم که به این مناسبت ساخته شده و قصه خود را در این بستر روایت می‌کنند. جالب این‌که این قبیل آثار کم‌تعداد بوده و در سال‌های بعد بارها و بارها شاهد بازپخش آن از شبکه‌های مختلف تلویزیون هستیم. از میان این اندک تولیدات هم به ندرت به کارهای شاخصی برمی خوریم که توانایی جذب حداکثری مخاطبان را داشته باشند. «هندوانه شب یلدا» ساخته سعید آقاخانی شاخص‌ترین تله فیلم ساخته شده در سال‌های اخیر با محوریت شب یلداست که همه ساله از شبکه‌های مختلف بازپخش شده و همچنان هم بینندگان خود را دارد. بخش مهمی از جذابیت این فیلم به قصه ساده و سرراست آن بازمی‌گردد که بدون لکنت روایت شده و همچون یک نمودار سینوسی به نظر نمی‌رسد. آقاخانی از هندوانه شب یلدا به عنوان یکی از شخصیت‌های آن سود جسته وداستانک‌های مختلف را به وسیله آن به یکدیگر مرتبط ساخته است؛ درست به مانند یک نخ تسبیح که دانه‌های ریز را در کنار هم قرار داده و پشت سر هم مرتب می‌کند. قصه این فیلم که روز 30 آذر و تنها چند ساعت به شب آغاز شده و نیمه‌های شب هم به پایان می‌رسد، درباره هندوانه‌ای است که توسط یکی از شخصیت‌ها خریداری شده و پس از گم شدن در سطح شهر بارها دست به دست می‌شود. این ایده نه چندان جدید بخوبی توسط نویسنده فیلمنامه (آقاخانی) پرورش پیدا کرده که جنبه فانتزی‌اش مخاطب را اذیت نکرده و در عین حال زمینه را برای ورود عناصر کمدی به آن باز می‌کند. با این همه جنس کمدی هندوانه شب یلدا از جنس کمدی‌های روتین تلویزیونی نبوده و رگه‌هایی از تلخی هم دارد که گاه بر دیگر وجوه آن غلبه می‌کند. برای مثال می‌توان به خانواده‌ای از طبقه پایین جامعه که پسری معتاد هم دارند اشاره کرد که در این شب برای دخترشان خواستگار آمده و حال برای پاسخ دادن به آنها که در تضاد طبقاتی با هم قرار دارند، دچار مشکل شده‌اند. همین‌طور کارگردان جوان تئاتر که در خانه‌ای با چند خانوار زندگی می‌کند و در همین روز خاص با خبر تعطیلی سالن نمایش مواجه شده است. به نظر می‌رسد که این دو داستانک با توجه به ساخته‌های بعدی سعید آقاخانی سنخیت بیشتری با علایق و روحیات او داشته و به همین خاطر هم تاثیرگذارتر از کار درآمده است. در کنار آنها مرد جوانی از طبقه مرفه قرار دارد که پنهانی تن به ازدواج دوم داده و حال با مشکلات زیادی روبه‌روست.

کسری همایونی افشار