الیور استون مهمان گوانتانامو!

فیلمساز 71 ساله سینما که سابقه‌ای طولانی در تبدیل ماجراهای جنجالی دنیای سیاست به فیلم سینمایی دارد، حالا سراغ زندان گوانتانامو و مسائل مربوط به آن رفته است. البته این بار مقصد استون رسانه تلویزیون است، نه پرده سینما. «گوانتانامو» کار جدید این فیلمساز، یک مجموعه تلویزیونی خواهد بود و نه فیلمی سینمایی. استون از چند سال قبل به دنبال ساخت مجموعه‌ای درباره این زندان بدنام بود و گفته می‌شود فیلمنامه آن را آماده کرده است. خالق این مجموعه دانیل وول است که در نوشتن فیلمنامه فصل اول آن با استون همکاری کرده است. در عین حال، او سرمایه‌گذار اصلی مجموعه هم خواهد بود. این درام تلخ انسانی و سیاسی در چند فصل تهیه خواهد شد. در حال حاضر اعلام شده حداقل سه فصل آن جلوی دوربین خواهد رفت. برخلاف اظهارنظرهای قبلی، گوانتاناموی استون یک کار مستند نیست. این مجموعه حال و هوایی داستانی دارد و البته در آن از فیلم‌ها و صحنه‌های مستند هم استفاده می‌شود.

به نوشته نشریه اسکرین اینترنشنال، اطلاعات زیادی درباره داستان این درام پرتنش در دست نیست. سازندگانش هم ترجیح داده‌اند اخبار زیادی در اختیار رسانه‌های گروهی نگذارند. البته کاملا مشخص است که خط کلی داستان آن در ارتباط با ماجراهای تلخی است که بر سر زندانیان دربند زندان بدنام و مخوف گوانتانامو در دوران دو جنگ عراق و افغانستان آمد. اما در این رابطه که چه نوع کاراکترهایی شخصیت‌های محوری داستان هستند و ارتباط‌شان با این زندان چگونه خواهد بود، اطلاعاتی در دست نیست. استون در چند گفت‌وگو اعلام کرده، کلیت فیلمنامه مجموعه وضعیت زندان گوانتانامو و مسئولان آن را به چالش می‌کشد. به این ترتیب باید منتظر ماند و دید او با ماجرای این زندان چه کارهایی خواهد کرد. نام زندان گوانتانامو بعد از آن در سطح وسیعی مطرح شد که دولت وقت آمریکا تعدادی از اسرای جنگی خود را روانه این زندان در نزدیکی خلیج کوبا کرد. به گفته دولت وقت آمریکا، این زندانیان در ارتباط نزدیک با سازمان القاعده بودند و در این محل مورد بازجویی قرار گرفتند. رسانه‌های گروهی آمریکا خبر از شکنجه و بدرفتاری با زندانیان دادند و گفته شد در بین اعضای القاعده، تعدادی آدم بی‌گناه هم در بین زندانیان وجود دارد. باراک اوباما پس از ورود به کاخ سفید، قول داد این زندان را تعطیل و زندانیان آن را آزاد کند.

منابع نزدیک به تولید مجموعه گفته‌اند داستان آن چند وجهی خواهد بود و تعدادی داستان و کاراکتر مختلف را در دل فضای زندان رها و ماجراهایشان را به صورت همزمان دنبال خواهد کرد. به این ترتیب، فیلمنامه گوانتانامو حال و هوایی شبیه درام اجتماعی و اسکاری «تصادف» پل هگیس خواهد داشت. نکته جالب این‌که این فیلمساز و فیلمنامه‌نویس هم مدتی قبل، از علاقه‌اش برای ساخت مجموعه‌ای در ارتباط با زندان گوانتانامو خبر داده بود! البته او هیچ همکاری با کار تلویزیونی الیور استون نخواهد داشت. قرار بود کلید فیلمبرداری گوانتاناموی استون تا یک ماه دیگر زده شود. اما اتفاقاتی که طی روزهای اخیر در هالیوود رخ داد، کار فیلمبرداری را به عقب انداخته و فعلا معلوم نیست این مجموعه چه زمانی وارد مرحله تولید و فیلمبرداری می‌شود. زمانی که استون بحث ساخت مجموعه‌اش را مطرح کرد، کمپانی مستقل فیلمسازی واینستن امر تهیه آن را به عهده گرفت. این شرکت فیلمسازی در چند دهه گذشته، تهیه‌کننده تعداد زیادی از محصولات مستقل و جنجالی دو صنعت سینما و تلویزیون بوده است. اما رسوایی اخیر هاروی واینستن یکی از دو مدیر اصلی شرکت واینستن، سازندگان گوانتانامو را به فکر تولید مجموعه‌شان در یک شرکت فیلمسازی دیگر انداخت. الیور استون با نکوهش اقدامات هاروی واینستن و همدردی با قربانیان آزارهای جنسی مربوط به وی گفته نمی‌تواند مجموعه اش را در شرکت فیلمسازی او بسازد. به گفته استون: «زندان گوانتانامو و مدیران آن، متهم به شکنجه و آزار جنسی زندانیان خود هستند. چنین مجموعه‌ای چطور می‌تواند در جایی ساخته شود که یکی از مدیران اصلی آن، متهم به ارتکاب همین کارها در یک محیط دیگر است؟!»

هنوز معلوم نیست استون کار تلویزیونی خود را در کدام شرکت فیلمسازی یا شبکه تلویزیونی تولید خواهد کرد. او پیشنهادی از سوی دیگر تهیه کنندگان دو رسانه سینما و تلویزیون دریافت نکرده و انتخاب یک تهیه‌کننده جدید را کمی زود می‌داند. این در حالی است که منتقدان و تحلیلگران هنری عقیده دارند او خیلی زود برای مجموعه‌اش یک تهیه‌کننده معروف پیدا خواهد کرد. به گفته آنها، هر دو نام استون و گوانتانامو آن قدر جنجالی و حساسیت‌برانگیز هستند که برنامه‌سازان سرشناس تلویزیونی به دنبال تولید آن باشند. با وجود آن که هنوز کلید فیلمبرداری گوانتانامو زده نشده، پاییز سال آینده میلادی به عنوان زمان پخش آن تعیین شده است.

فیلمساز از کار افتاده؟

برخی منتقدان سینمایی (که البته تعدادشان کم هم نیست) می‌گویند الیور استون فیلمسازی از کار افتاده است و دیگر مثل روزهای درخشان دهه 80 میلادی، مطرح و مورد توجه تماشاگران و روشنفکران نیست. او با فیلم‌هایی مثل جوخه نظامی، متولد چهارم جولای، وال استریت، جی اف کی و نیکسون، هم مورد توجه منتقدان قرار گرفت و هم نظر تماشاگران معمولی را جلب کرد. اما حالا سال‌هاست کمتر کسی توجهی به ساخته‌های سینمایی او یا مصاحبه‌های جنجالی‌اش می‌کند. با این حال، استون دست بردار نیست و همچنان فیلم می‌سازد و مصاحبه می‌کند! گوانتانامو به نوعی اولین کار مهم تلویزیونی استون به حساب می‌آید و این نخستین بار است که او پشت دوربین قاب کوچک قرار می‌گیرد، تا تمام اپیزودهای یک مجموعه تلویزیونی را کارگردانی کند. برخی تحلیلگران، عزیمت استون به تلویزیون را پایان دوران فیلمسازی‌اش در سینما ارزیابی می‌کنند و می‌گویند او از این پس، مهمان این رسانه و تولیدات آن خواهد بود. اما برخی دیگر، خلاف این عقیده را دارند. به باور این گروه، استون با مجموعه تلویزیونی خود قصد دارد جنجال تازه‌ای در کارنامه هنری‌اش به راه انداخته و دوباره توجه منتقدان، رسانه‌ها و تماشاگران را به خود جلب کند. این در حالی است که خود استون، انتخاب قاب تلویزیون برای کار تازه‌اش را ضرورت فیلمنامه و امری اجتناب‌ناپذیر ارزیابی کرده است. به گفته او، فیلمنامه گوانتانامو به گونه‌ای بود که در جایی جز تلویزیون، امکان ساخت آن نیست. طولانی بودن داستان و ماجراهای مجموعه، تولید آن به صورت یک کار تلویزیونی را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. در هر صورت، نظر منتقدان این است که باید منتظر ماند و دید استون در کار تلویزیونی‌اش چه چیزی به تماشاگران ارائه خواهد داد.

کیکاووس زیاری