«اشپیگل» و دوران حیات پرنفوذ روزنامه‌نگاری تحقیقی

مجله اشپیگل (که به معنای تحت‌اللفظی در زبان آلمانی به معنی آینه است) برای نخستین بار سال 1947 میلادی توسط جان سیمور چلینور، که یک افسر انگلیسی ارتش بود و نیز رادولف آگوستاین که اپراتور رادیویی ارتش بود تاسیس شد. اولین نسخه اشپیگل چهارم ژانویه همان سال در شهر هانوفر منتشر شد. مجله در ابتدای تاسیس خود توسط بریتانیا حمایت می‌شد و در ادامه انتشار نشریه‌ای با نام دییز ووچه (به معنای تحت‌اللفظی این هفته) بود که نوامبر سال 1946 به روی دکه‌ها می‌رفت. اما در ادامه، اختلافات داخلی موجب شد دییز ووچه منحل شود و با انتقال مدیریت به آگوستاین، از آن پس اشپیگل نام بگیرد. رادولف آگوستاین جایگاه سردبیری‌اش را تا 7 نوامبر 2002 همچنان محفوظ نگه داشت و با از دنیا رفتنش این سمت به فرد دیگری محول شد. اشپیگل تا سال 1952 همچنان در شهر هانوفر به چاپ می‌رسید و از این سال به بعد بود که با خرید ساختمانی در یکی از محلات قدیمی شهر هامبورگ، به دومین شهر بزرگ کشور آلمان نقل مکان کرد.

این هفته‌نامه به لحاظ حفظ مخاطبان و میزان تیراژ هم بسیار موفق عمل کرده است و توانسته از رقم 15 هزار در هر شماره در سال 1947، به 65 هزار در سال 1948 برسد که این رقم در سال 1962 به 500 هزار نسخه در هر شماره افزایش یافت. با عضویت آلمان در اتحادیه اروپا در دهه 90 میلادی، میزان خوانندگان اشپیگل دوباره سیری صعودی یافت و حتی تا رقم بیش از یک میلیون تیراژ در هر شماره را هم تجربه کرد. نفوذ و تاثیر اصلی اشپیگل بر دو پایه اساسی استوار شده است؛ نخست اقتدار بی‌چون و چرای این نشریه در زمینه ارائه گزارش‌هایی با موضوع روزنامه‌نگاری تحقیقی که بویژه در دهه 80 میلادی اوج آن بود، و دیگری راه‌اندازی شبکه‌ای تلویزیونی با نام اشپیگل تی‌وی در دهه 90 میلادی که موجب بیشتر شناخته شدن این مجله و نام آن در بین عموم مردم شد.

اشپیگل در بین مخاطبان مختلف آلمانی زبان عموما به عنوان جریده‌ای در سبک روزنامه‌نگاری تحقیقی محسوب می‌شود. این مجله با موفقیت‌های مختلف خود توانسته در کشف و افشای بسیاری از پرونده‌های مختلف سیاسی مانند رسوایی اشپیگل در سال 1962 و نیز رسوایی موسوم به فلیکر در اواسط دهه 60 تاثیرگذار باشد. به گفته مجله اکونومیست، هفته‌نامه اشپیگل با همین اقدام خود توانسته جایگاهش را به عنوان یکی از تاثیرگذارترین مجلات اروپایی نزد مخاطبان به تثبیت برساند. به طور معمول نیمی از محتوای صفحات این مجله را در هر شماره، تبلیغات تشکیل می‌دهد.

نسخه خواهرخوانده مجله اشپیگل با نام «آنلاین اشپیگل» هم از سال 1994 به عنوان مجله‌ای کاملا مستقل و با تحریریه‌ای مجزا شروع به کار کرد که همچنان مشغول به فعالیت است.

زهرا غفاری

رادیو و تلویزیون