آمریکا، آتش‌بیار معرکه اختلافات عربی

تنش میان قطر و عربستان، خبرها و تحلیل‌های زیادی را به دنبال داشته و منجر شده رسانه و تحلیلگران زیادی به بررسی پیامد‌های این تصمیم و زمینه‌ها، دلایل و پیامدهای اقدام عربستان و همپیمانان آن در قطع ارتباط با قطر بپردازند.

دکتر مصطفی مصلح‌زاده، سفیر پیشین ایران در اردن و استاد دانشگاه معتقد است که چنین اتفاقی به دنبال پروژه‌هایی است که اخیرا با محوریت عربستان در منطقه شکل گرفته و قطعا در آینده نیز همانند باتلاقی به فرورفتن عربستان در آن منجر خواهد شد.

وی در گفت‌وگو با جام سیاست در این زمینه به سوالاتمان پاسخ داده که می‌خوانید.

تحلیل شما از اتفاقات اخیر در منطقه بخصوص تحریم علیه قطر چیست؟

بحرانی که اخیرا پیش آمده در حقیقت پروژه چهارمی است که طی مدت اخیر با محور عربستان شروع شده که لازم است به پروژه‌های قبلی هم اشاره‌ای داشته باشیم؛ پروژه اول پیمان علیه ایران، پروژه دوم پیمان علیه تروریسم و بحث بعدی پیمان علیه یمن و الان پیمان علیه قطر است که این پروژه‌ها با محوریت و کارگردانی عربستان شروع شده است. علت این برنامه‌ریزی‌ها این است که بعد از این‌که آمریکایی‌ها در پروژه اصلی یا مسترپروژه برجام یا برجام دو و سه دچار مشکل شدند، تاکید کردند که باید علیه ایران فشارهای شدیدی صورت گیرد و چه کشوری بهتر از عربستان می‌توانست این هدف آمریکایی‌ها را دنبال کند، چون عربستان علاقه، پول و توان این را داشت که چنین پروژه‌ای را دنبال کند. البته در ابتدا دیدیم که پروژه‌های این کشور علیه ایران به نتیجه نرسید و بهانه‌های مسخره حمله به سفارت عربستان در تهران نیز نتوانست پیمان بزرگی علیه ایران ایجاد کند، اما نهایتا پیمان علیه تروریسم به نتیجه رسید و حدود 40 کشور به این پیمان پیوستند و با کارگردانی عربستان و البته طراحی آمریکا، پیمان بعدی یعنی اتحاد علیه یمن شکل گرفت و حدود 15 کشور به آن پیوستند. الان عربستان مشکلاتی در سوریه و عراق و مهم‌تر از همه در یمن دارد و مهم‌تر از همه چهره مخدوش و غیرانسانی که عربستان به دلیل دیکتاتوری خشن و تروریست‌پروی نشان داده باعث شده آمریکایی‌ها هزینه زیادی بدهند تا عربستان بتواند ژاندارم منطقه بشود. عربستان با توجه به مشکلاتی که در فرآیند نظامی سوریه و از همه مهم‌تر در یمن پیدا کرده، مجبور است این مشکل را به کشورهای دیگر ارجاع بدهد. لذا مدتی می‌خواست ایران را مقصر بداند و حالا مقصری به اسم قطر پیدا کرده است.

چشم‌انداز روابط کشور‌ها باتوجه به اتفاقات و حوادث را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

عربستان تروریست‌پرور و حامی تروریست بوده و این سال‌ها همه کشورها متوجه شده‌اند که این کشور چهره وقیحی پیدا کرده است، لذا عربستان در تلاش است برای این‌که خود را ضدتروریسم نشان بدهد، دلارهای زیادی هزینه ‌کند و القا کند که ضدتروریسم عمل می‌کند. بنابراین پیش‌بینی‌ام این است که در پروژه چهارم هم با شکست مواجه خواهد شد، چون آمریکایی‌ها حاضر شدند متحد دیرینشان را توسط ژاندارم منطقه که عربستان است تحت فشار بگذارند، اما آیا واقعا قطر تسلیم می‌شود و این پروژه به نتیجه می‌رسد؟ به نظر من خیر؛ حتما در این پروژه آمریکایی‌ها ضربه می‌خورند و سعودی‌ها به نتیجه نمی‌رسند و این مسترپروژه در حقیقت باتلاقی شده که عربستان دارد کم‌کم در آن فرو می‌رود، به عبارتی یمن بخشی از این باتلاق و ایران و سوریه هم از دیگر بخش‌های این باتلاق هستند که سعودی‌ها را درون خود فرومی‌برند، لذا در این مستر پروژه به نظر می‌رسد قطر ضربه سنگینی خواهد خورد و بیشتر به سمت ایران گرایش پیدا خواهد کرد، ولی تسلیم نخواهد شد.

یعنی با تغییر رژیم هم مواجه نخواهد شد؟

خیر؛ چون اساسا برای آمریکایی‌ها خیلی هزینه دارد که حکومت قطر سقوط کند. آمریکایی‌ها می‌خواهند قطر، ‌عربستان را به عنوان ژاندارم،‌ به مدیریت و سرپرستی و پدری بپذیرد و نمی‌خواهند قطر سقوط کند، زیرا سقوط قطر هم برای آمریکایی‌ها و هم برای منطقه ضربه سنگینی خواهد بود. بحران در یمن و بحرین و بحران‌های دیگر منطقه این اجازه را نمی‌دهد که بحران دیگری به منطقه تحمیل شود و هزینه سنگینی برای ژاندارم منطقه‌ و آمریکا به وجود آورد، لذا همه فشارها برای این است که قطر تسلیم شود و پیش‌بینی من این است که قطر تسلیم کامل نخواهد شد، البته قطر برخی از امتیازاتی که عربستان به نمایندگی از آمریکا می‌خواهد مثل موضوع اخوان و حماس را خواهد داد، اما تسلیم کامل سعودی‌ها نخواهد شد که ما اصطلاحا در عوام به این اتفاق استخوان در گلو می‌گوییم که نه پایین می‌رود و نه بیرون می‌آید و این امر ممکن است حتی به کشورهای دیگر هم سرایت کند، یعنی کویتی‌ها متوجه می‌شوند که چطور آمریکا حاضر شد، متحد دیرین خود را فدای عربستان کند؛ لذا یک روز ممکن است برای کویتی‌ها یا عمانی‌ها این اتفاق بیفتد که این امر نگرانی آنها را افزایش می‌دهد و زمینه یک فروپاشی را در شورای همکاری خلیج‌فارس به وجود می‌آورد.

گفت‌وگو: فاطمه امیری