تجهیزات فرسوده و آموزش ناکافی دلایل نبود ایمنی در معادن

چرا از نظر ایمنی در بخش معادن ضعیف هستیم؟

برای پاسخ دادن به این سوال باید به پیشینه‌های آموزشی و رعایت اصول ایمنی در معادن دقت داشته باشیم اما این که بخواهیم بگوییم واقعا ضعیف هستیم، صحیح نیست. من اعتقاد دارم در زمینه رعایت اصول ایمنی کارهایی صورت گرفته اما بسیار کند و نا مناسب با توسعه معادن در سراسر کشور بوده است.

منظور شما از این که کارهایی انجام شده اما کند،‌ چیست؟

در ایران، نزدیک به 5000 واحد معدنی داریم که در فاصله‌های زیادی از یکدیگر قرار دارند و دسترسی‌ به آنها ساده نیست. بنابراین انسجام و سازماندهی در ارتباط با این معادن کار بسیار دشواری است که نیازمند هزینه، زمان و هماهنگی بسیار زیاد است. بنابراین وقتی گفته می‌شود کارهایی صورت گرفته دقیقا همین نکات است. درباره ایمنی معادن کارهایی از ابتدا صورت گرفته اما آن‌طور که شایسته توسعه معادن و استانداردهای بین‌المللی باشد، نبوده است.

انجمن‌ها و تشکل‌های مختلفی در صنعت معدن وجود دارد. آیا این انجمن‌ها فعالیتی در این زمینه داشته‌اند؟

در خانه معدن ایران برنامه‌ریزی شده که طی سال 96 و 97 با برگزاری دوره‌های آموزشی در این زمینه ارتقای قابل توجهی داشته باشیم. به عنوان مثال انجمن سنگ در این زمینه با امضای تفاهم‌نامه‌ای با دانشگاه علمی - کاربردی گام برداشته است. در پایان این دوره‌ها مدارک و گواهی‌نامه‌هایی به مسئول فنی معادن ارائه می‌شود که این افراد برای مشغول کار شدن،‌ باید این مدارک را ارائه کنند.

چرا فقط برای مدیران فنی این دوره‌ها درنظر گرفته شده است؟

همان‌طور که قبلا نیز اشاره شد پراکندگی و گسترده بودن معادن ایران باعث شده تا دسترسی و بازرسی‌های دوره‌ای در این زمینه بسیار مشکل و بعضا با فواصل غیرمنطقی صورت گرفته باشد، اما از آنجا که مسئولان فنی براساس قانون باید در معادن حضور داشته باشند برنامه‌ریزی شده تا اصول ایمنی، بهداشت یا هر نوع آموزش دیگری که لازم است را از طریق این افراد در معادن داشته باشیم. البته نباید فراموش کنیم فرهنگسازی و آموزش به این افراد به‌دلیل پیشینه‌ آموزشی آنها کار بسیار ساده‌ای است و در تلاش هستیم این آموزش از طریق همین افراد به تمام پرسنل شاغل در معادن منتقل شود.

بعضا عنوان شده است که فرهنگسازی درباره ایمنی کار در معادن انجام نشده یا خیلی ضعیف بوده است. نظر شما در این زمینه چیست؟

اجازه دهید مثالی بزنم. اگر خاطر شما باشد در ابتدای اجباری شدن استفاده از کمربند ایمنی خودرو بسیاری از افراد با این که عواقب ناشی از نبستن کمربند را می‌دانستند،‌ نسبت به آن بی‌تفاوت بودند تا این‌که براساس قانون،‌ جرایمی سنگین و متناسب با اهمیت موضوع برای نبستن کمربند درنظر گرفته شد و همه افراد نسبت به بستن کمربند ایمنی هنگام رانندگی اقدام کردند و این کار پس از مدتی تبدیل به یک فرهنگ شد به صورتی که درحال حاضر، افراد به محض این که سوار خودرو می‌شوند ابتدا کمربند ایمنی را می‌بندند. پس با استفاده از قانون فرهنگسازی شد. درباره ایمنی معادن نیز باید چنین کاری صورت پذیرد تا شاهد فواید آن باشیم.

فکر کنم منظور شما این است که جرایم متناسب نیست، آیا درست متوجه شدم؟

این که بگوییم جرایم متناسب نیست، شاید صحیح نباشد. نکته اصلی این جاست که بگوییم باید قانون دقیق و اصولی رعایت شود، به این ترتیب که جرایم درنظر گرفته شده قانونی باید اعمال شود تا بهره‌برداران و تک تک افراد خودشان را ملزم به رعایت آنها کنند اما نکته‌ای که منظور اصلی بنده است،‌ سرمایه‌گذاری برای آموزش مسئولان فنی است چون اگر این افراد را به اهمیت ایمنی واقف کنیم و آنها را آموزش دهیم که خودشان تمام جوانب را رعایت کنند،‌ کم‌کم نیازی به بازرسی هم نداریم.

فکر نمی‌کنید پراکندگی و دسترسی نداشتن کارگران معادن به رسانه‌ها باعث شده تا برخی حقوقشان نادیده گرفته شود؟

قبلا هم اشاره کردم که پراکندگی معادن و دورافتاده بودن آنها باعث شده تا مشکلاتی در بخش‌های مختلف داشته باشیم اما اگر بتوانیم مسئول فنی را به گونه‌ای آموزش دهیم که به عنوان نماینده قانون در معادن باشد همه موارد برطرف خواهد شد، چون رعایت حقوق ایمنی، بهداشتی یا دیگر حقوق کارگران جزو مواردی است که مسئول فنی باید درنظر داشته باشد.

در خبرها مطرح شده است، تجهیزات ایمنی مورد استفاده معادن ایران به‌روز نیست. آیا شما با این نکته موافق هستید؟

اصولا متوسط عمر ماشین‌آلات مورد استفاده در معادن ما 20 سال است که این عدد با استانداردهای معادن فاصله معناداری دارد ولی باید دید،‌ چرا به روزرسانی صورت نگرفته است. مشکل اصلی معادن ایران رکود و درآمد کم آنهاست، به این دلیل که اگر مالکان معادن گردش مالی مناسبی داشته باشند قطعا برای افزایش بهره‌وری، ماشین‌آلات را به روز می‌کنند و ناخودآگاه، ایمنی کارگران هم درنظر گرفته می‌شود. از این رو بعد از فرهنگسازی باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که فعالیت‌های معدنی اقتصادی شود و گردش مالی مناسبی در این بخش ایجاد شود تا مشکلات فعلی به حداقل برسد.

بازرسان وزارت صنعت، معدن و تجارت در زمینه کنترل معادن موفق عمل می‌کنند؟

به‌دلیل پراکندگی و نبود امکانات مناسب، مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت نمی‌توانند نظارت و بازرسی دقیق و دوره‌ای داشته باشند، به‌صورتی که ممکن است بازرسی‌های مورد نظر حتی دوسال یکبار صورت پذیرد،‌ اما براساس قانون تمام مسئولیت رعایت اصول ایمنی و برداشت صحیح از معدن برعهده مسئول فنی است بنابراین اگر بتوانیم به گونه‌ای که قبلا اشاره شد،‌ فرهنگسازی دقیقی برای مسئولان فنی داشته باشیم، مشکلات کمتر خواهد شد و خود معادن می‌توانند استانداردها را به دلیل این که فرهنگسازی شده، رعایت کنند.