نوجوانان از فضای مجازی چه می‌خواهند؟

سنین نوجوانی همواره با آموزش و یادگیری همراه بوده ولی امروزه مشاهده و یادگیری بیشتر نوجوانان در بسیاری از مسائل در شبکه‌های مجازی اتفاق می‌افتد. افراد در سنین نوجوانی اغلب به‌دنبال دوست‌یابی، ایجاد ارتباط و کسب اطلاعات از محیط اطراف خود هستند و این‌کار در فضای مجازی با امکانات بیشتر، مقیاس وسیع‌تر و فضایی جذاب‌تر رخ می‌دهد. تنوع، امکانات زیاد و سهولت در استفاده از شبکه‌های اجتماعی موجب شده وقت زیادی از افراد بخصوص نوجوانان صرف یادگیری‌های کاذب در فضای مجازی شود. دانش‌آموزان در سنین نوجوانی تشنه کسب اطلاعات هستند و فضای مجازی شرایطی را ایجاد کرده که فضایی مملو از اطلاعات براحتی در دسترس نوجوان قرار گیرد.

شبکه‌های مجازی نوجوان را به دنیایی متصل می‌کند که به هیچ وجه مشابهش را در محیط آموزشی مدرسه پیدا نمی‌کند و همین باعث می‌شود فرد شکاف عمده‌ای بین فضای خشک آموزشی و شبکه‌های اجتماعی مشاهده ‌کند و موجب فاصله گرفتن او از مدرسه شود. یادگیری صحیح همراه با تجربه، تمرین و تکرار و فرآیندی است که به مرور زمان اتفاق می‌افتد اما مطالب و موضوعات آموزشی در شبکه‌های اجتماعی معمولا فاقد کارآیی لازم است و عملا جریان یادگیری به‌طور صحیح اتفاق نمی‌افتد و نوجوان را در سنین حساس یادگیری دچار سردرگمی می‌کند.

چه باید کرد؟

آموزش استفاده موثر از شبکه‌های اجتماعی و کاهش مضرات ناشی از استفاده از آن در بین دانش‌آموزان، نیازمند یک کار جمعی است و بیشتر از همه همراهی خانواده و فضای آموزشی مدارس را طلب می‌کند. خانواده‌ها باید درخصوص استفاده نوجوان از فضای مجازی نظارت و مدیریت کافی داشته باشند. نقش خانواده در شکل‌گیری شخصیت و علایق نوجوانان حیاتی است ولی متاسفانه امروزه ما شاهد والدینی هستیم که خود دائم از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند و زمانی که فرزندان چنین‌ شرایطی را می‌بینند الگو‌برداری می‌کنند و خود نیز دست به همین کار می‌زنند. البته مهم است به والدین توصیه کنیم که نباید نوجوانان را در استفاده از فضای مجازی محدود کنند بلکه باید با برنامه‌ریزی درست برای فرزندشان و ایجاد قرارداد‌های رفتاری به‌منظور اختصاص زمانی معین برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی و تعیین جریمه (محرومیت از یک چیز خوشایند) در صورت تخلف، نظارت خود را همراه با آموزش درست استفاده از این امکانات به حداکثر برسانند. همچنین ایجاد جایگزین برای استفاده از فضای مجازی توسط والدین و همراهی نوجوان در انجام تفریحات سالم می‌تواند در کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی موثر باشد زیرا شاید بتوان عنوان کرد گرایش شدید نوجوان به فضای مجازی می‌تواند ناشی از وجود شکاف ارتباطی بین والدین و فرزندان باشد و آنها باید این مساله را حل کنند.

عطیه رضایی روان‌شناس بالینی