مجسمه‌های ایرانی در تاجیکستان

مقامات تاجیکستان نیز پس از استقلال کشورشان و برای شناساندن تاریخ نیاکان این سرزمین به جوانان، پیکرهای مفاخر فرهنگی و تاریخی ایرانی را جایگزین مجسمه‌های رهبران کمونیست کرده‌اند. بیش از 190 پیکره و نیم پیکره از مشاهیر ایرانی اکنون در سراسر تاجیکستان نصب شده است. در دهه 90 قرن 20 میلادی، به موازات اضمحلال امپراتوری شوروی، برچیدن مجسمه‌های بالشویکی ـ به عنوان نماد رژیم کمونیستی، به روال متداول در اردوگاه سوسیالیستی تبدیل شد. در آن دوران تاجیکستان نخستین کشوری در آسیای مرکزی بود که مجسمه لنین را ساقط کرد و به جای آن مجسمه‌هایی از مفاخر ایرانی را جایگزین کرد و از سوی دیگر اسامی خیابان‌ها و حتی پارک‌ها را نیز تغییر داد.

رودکی به جای لنین

خیابان‌ها و اماکن دوشنبه به نام مشاهیر علم و ادب ایرانی همچون رودکی، فردوسی، سعدی شیرازی، حافظ شیرازی سینا،بیدل و... نامگذاری شده است. خیابان رودکی، اصلی‌ترین خیابان دوشنبه است که در مرکز شهر واقع شده و بیشتر اماکن اداری و تجاری و دانشگاه‌ها در آن قرار دارد. این خیابان که در گذشته لنین نام داشته، حدود 10 کیلومتر است و شیک‌ترین خیابان دوشنبه محسوب می‌شود. در مرکزی‌ترین نقطه، خیابان رودکی به خیابان تهران می‌رسد. خیابان زیبای تهران در شهر دوشنبه از کاخ ملت و میدان نشان دولتی تاجیکستان آغاز می‌شود و پس از قطع کردن خیابان رودکی از خیابان باختر می‌گذرد. در پشتی سفارت ایران نیز در خیابان تهران قرار دارد.

از فردوسی تا بوعلی‌سینا

در تقاطع خیابان تهران با خیابان رودکی، باغ استاد رودکی با تندیسی از این شاعر توانای پارسی‌گوی قرار دارد که نشان از اهمیت و توجه فراوان مردم تاجیک به شعر و ادب فارسی است. در دیگر خیابان‌های مهم شهر دوشنبه میدانی است به نام ابوعلی سینا با تندیسی ایستاده از این دانشمند بزرگ ایرانی و میدان دیگری به نام فردوسی شاعر حماسه‌سرای ایرانی با مجسمه‌ای از او. روی دیوار ساختمان اتفاق نویسندگان نیز پیکره‌های زیبایی با ابعاد بیش از سه متر از شاعران و نویسندگانی مثل سعدی، حافظ، خیام و دیگران نصب شده است.

مجسمه سامانی

مجسمه شاه اسماعیل سامانی بنیانگذار سلسله سامانیان یکی از شاهان خوشنام ایران زمین نیز در میدان مرکزی دوشنبه قرار دارد. این میدان روبه‌روی مجلس شورای ملی تاجیکستان واقع شده است که طاقی به ارتفاع 50 متر و مجسمه‌ای از اسماعیل سامانی به ارتفاع 25 متر در این میدان قرار دارد. بیشتر مراسم ملی مهم در این میدان برگزار می‌شود. همه روزه افراد زیادی از این میدان بازدید می‌کنند‌. این میدان که در واقع سمبل ملی کشور تاجیکستان محسوب می‌شود، دارای کتابخانه و موزه‌ای است که در زیر طاق بزرگ در ضلع غربی این بنا قرار دارد. مجسمه شاه اسماعیل سامانی در سال 1999 میلادی به مناسبت سالگرد هزار و صدمین سال پایه‌گذاری سلسله سامانی در میدان مرکزی شهر دوشنبه به جای مجسمه لنین قرار گرفت. هم‌اکنون واحد پول تاجیکستان سامانی است و بعضی از اسکناس‌ها تصویر مفاخر تاریخی ایرانی را دارند. تصویر امیراسماعیل سامانی بنیانگذار سلسله سامانیان روی اسکناس 100 سامانی طراحی شده است. اسکناس 20 سامانی در تاجیکستان مزین به تصویر ابوعلی سینا شاعر و دانشمند بزرگ ایرانی و اسکناس 500 سامانی مزین به تصویر رودکی شاعر و بنیانگذار ادبیات فارسی است. روی دیگر این اسکناس با تصویری از آرامگاه این شاعر تزئین شده است.

قله سامانی به جای کمونیسم

بلندترین کوه کشور تاجیکستان به ارتفاع 7495 متر، قله اسماعیل سامانی نام دارد. این قله در گذشته قله کمونیسم نام داشت و بعد از استقلال تاجیکستان، در سال 1989 تغییر نام یافت و از آن پس به نام اسماعیل سامانی نامگذاری شده است.

تهمینه عامری - روزنامه نگار