خاطره ‏بازی با «سرود انقلاب»

پدر، از حفظ برایم نوشته بود و روایت دیگر سرودهای انقلابی را هم به سینه داشت، اما از آن روز به بعد، من کتابی داشتم که همه سرودها را در خود داشت. برای خودم می‏خواندم و چون ملودی‏ها را نمی‏دانستم، گاهی به تنظیم و کوک اختصاصی هم می‏رسیدم؛ منتظر دهه فجر می‏ماندم تا ریتم و ملودی اصلی را بشنوم و با آنها هماهنگ شوم. هنوز هم برای من، دهه فجر، یعنی سرود... یعنی «ای ز شرار ستم، شعله به عالم زده»، یعنی «امن و امان جهان یکسره بر هم زده»، یعنی «عقرب جراره‏ای، روبه مکاره‏ای»، یعنی «گوش جهان خسته از طبلِ بدآهنگ تو»، یا «رسم تو عصیانگری، کار تو ویرانگری» و... حتی اگر مثل این دو تای آخری، زیادی گل‏درشت باشد. هنوز هم گوش‏سپردن به اینها، مهم‌ترین بزنگاه‏های خاطره‏بازی با مدرسه برای ما 30‏ساله‏هاست، حالا کمی کمتر یا بیشتر؛ سرودهایی که حالا مدت‏هاست جز حسی خاطره‏انگیز، حیات و نمودی ندارند، اما انتشار یک خبر، معادله‏ها را کمی عوض می‏کند؛ این که می‏خواهند اولین جشنواره و جایزه بزرگ موسیقی انقلاب اسلامی راه بیندازند و ازقضا این جشنواره بخش سرود هم دارد.

جشنواره‏ای که نخستین دوره برگزاری‏اش را سپری کرد و جمعه‏شب گذشته به اختتامیه رسید. محسن تهرانی دبیر اولین دوره برگزاری این جشنواره بود؛ کسی که در اختتامیه، تا توانست از گنجاندن بخش سرود و ساز و کارهای اجرای جشنواره دفاع کرد، اما به همین پرسش مهم پاسخ نگفت؛ این‌که سرود، چه حیاتی را سپر می‏کند که می‏تواند برای خودش صاحب جشنواره‏ای باشد؟ مگر نه این است که اختصاص‏دادن جشنواره‏ به موضوعات مختلف، مستلزم موجودیتی پویاست؟ این در حالی است که مدت‏هاست سرود، جزو تولیدات موسیقایی و ادبی ما نیست. شاید از آغازین سال‏های دهه 70 که موسیقی پاپ به شکل امروزی پا گرفت، سرودها، از هر دو ساحت، کنار کشیدند. حالا کمتر کسی هم هست که به ترانه‏هایی که می‏نویسد، «سرود» اطلاق کند.

تهرانی البته در شب اختتامیه گفت که از فروردین‏ سال آینده قرار است بخش شعر و ترانه، از اردیبهشت‏ماه بخش موسیقی و نیز از خردادماه بخش بین‏المللی و موزیک‏ویدئوی جایزه موسیقی انقلاب هم برگزار شود. هیچ شکی نیست که برگزاری جشنواره و جایزه برای همه این هنرها ارزشمند است، اما پس اصل و اساس برگزاری جشنواره‏ها چه می‏شود؟ جشنواره‏ای که دچار انجماد تاریخی و صرفا نوستالژیک باشد، چه حرکتی می‏خواهد به راه بیندازد، جز این‌که به خاطره‏بازهایی مثل من یادآوری کند با سرودهای انقلابی در کودکی، چه لذت‏ها که نبرده‏ایم. بدیهی است اگر قرار است ماهیت سرود را یادآوری و احیا کنیم، مهم‌ترین فعل، تولید است آن هم تولید باکیفیت؛ الا برگزاری جشنواره برای سرودهای نوستالژیک، جز خاطره‏بازی چه فایده‏ای خواهد داشت.

صابر محمدی

جام‌جم