سایه سنگین اژدهای زرد بر دولت ترامپ

جزایر دریای چین جنوبی یک تنش پرماجرا

جزایر مستقر در دریای چین جنوبی طی سال‌های گذشته همواره بستر اختلافات پکن و چند کشور دیگر آسیایی بوده است. آمریکایی‌ها هم در این میان با دخالت‌های پنهان و آشکار تلاش کرده‌اند به نوعی با پکن مقابله کنند، اما رویکرد ترامپ حکایت از این دارد که مقامات دولت او از همان روزهای نخست به دنبال ایجاد چالش و تنش با چین در این منطقه هستند.

موید این مطلب اظهارات تازه‌شان اسپایسر، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید است که در نشست مطبوعاتی روزانه خود گفت که واشنگتن اقدام پکن برای ساخت جزایر مصنوعی در دریای جنوبی چین را متوقف خواهد کرد. اسپایسر با اشاره به این‎‏که احتمالا جزایر مصنوعی چین نه در بخشی از سرزمین این کشور بلکه در آب‎های بین‌المللی قرار دارند، افزود: «ما با این موضوع که سرزمین‏‌‎های بین‎المللی تحت اختیار یک کشور قرار بگیرند، مقابله خواهیم کرد.»

وی افزود: «ما می‌بایست به چین پیامی روشن بفرستیم و آن این است که اولا ساخت جزیره را متوقف خواهیم کرد و دوم این که از دسترسی آنها به این جزایر ممانعت خواهد شد.» پیشتر رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه پیشنهادی ترامپ نیز در جلسه تأئید صلاحیت خود در مجلس سنا اظهارات مشابهی مطرح و تأکید کرده بود نباید به پکن اجازه دسترسی به جزایر داده شود.

البته مقامات دولتی چین بسرعت به این اظهارات واکنش نشان دادند تا اعلام کنند به هیچ وجه از مواضع خود حتی در مقابل دولت جدید و جنجالی آمریکا کوتاه نمی‌آیند. در همین ارتباط، هوآ چونایینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز گذشته در کنفرانسی خبری به خبرنگاران گفت: چین حاکمیت غیرقابل مناقشه‌ای در جزایر دریای چین جنوبی و آب‌های اطراف آن دارد.

وی افزود: پکن سرسختانه از حقوق و منافع خود حمایت می‌کند؛ زیرا آمریکا یکی از طرف‌های موجود در مساله دریای چین جنوبی محسوب نمی‌شود. پیشتر نیز رسانه‎های چینی در واکنش به اظهارات تیلرسون گفتند که اگر آمریکا بخواهد دسترسی پکن به جزایرش را قطع کند، به چین اعلام جنگ کرده است.

راه برای قوی‌تر شدن چین

علاوه بر این، اقدام دوشنبه شب دونالد ترامپ مبنی بر دستور خروج آمریکا از پیمان تجاری اقیانوس آرام، راه را برای تاثیرگذاری هرچه بیشتر چین باز می‌کند. موافقت نامه موسوم به شراکت ترانس ـ پاسیفیک (TPP) در سال 2015 میان 12 کشور امضا شد که 40 درصد اقتصاد جهان را تشکیل می‌دهند. رئیس‌جمهور آمریکا، با انتقاد از این موافقت‌نامه آن را یک «فاجعه بزرگ بالقوه» برای کشور توصیف کرد و گفت که برای آمریکا بویژه بخش صنعتی آن بسیار «زیانبار» است. آمریکا بر این باور است که اقتصاد چین بر بازار آمریکا تسلط بیشتری دارد و منافعی که از سیاست‌های باز اقتصادی آمریکا می‌برد، بیشتر از آمریکاست.

در این میان اخبار و گزارش‌های جدید حاکی است که دیگر شرکای حاضر در این توافق‌نامه به دنبال جایگزینی چین به جای آمریکا هستند. در همین رابطه مالکوم ترنبول، نخست‌وزیر استرالیا در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار کرد که خروج آمریکا از این پیمان ضربه بزرگی است و تردیدی در این امر وجود ندارد، اما افزود: ما قصد نداریم از این مسیر بازگردیم، بلکه امکاناتی برای الحاق چین به این ترتیبات وجود دارد.

به دنبال اعلام این خبر از سوی ترامپ، تحلیل‌ها و گزارش‌های متفاوتی نیز منتشر شده است. در همین رابطه، شبکه خبری سی ان ان در تحلیلی نوشت که تصمیم ترامپ برای ترک پیمان «تی‌پی‌پی» یا پیمان مشارکت ترانس ـ پاسیفیک راه را برای چین باز می‌کند. هفته گذشته «شی جین پینگ» رئیس‌جمهور چین اعلام کرد که این کشور از جهانی شدن در برابر نیروهای پوپولیست که می‌خواهند به تجارت آزاد پایان دهند، دفاع می‌کند. سی‌ان‌ان با اشاره به این سخنان اعلام کرد، به نظر می‌رسد چین از فرصتی که به آن داده شده، خشنود است.

ادوارد الدن، عضو ارشد شورای روابط خارجی آمریکا نیز در اظهارنظری گفت: نخستین قانون مذاکره این است که چیزی را مجانی نبخشی، اما ترامپ بلافاصله این کار را کرد. این عضو ارشد شورای روابط خارجی آمریکا، ترک تی‌پی‌پی را به معنی دور انداختن رهبری 75 ساله آمریکا در زمینه تجارت دانست.

روزنامه واشنگتن‌پست نیز روز گذشته در مقاله‌ای خروج آمریکا از این پیمان را یک پیروزی مهم برای پکن ارزیابی کرد. مجله تایم نیز در گزارشی مفصل به بررسی این مطلب پرداخت که ترامپ و دولتمردانش با اظهارات و اقداماتشان طی چند ماه گذشته به دنبال آغاز جنگ سرد با چینی‌ها هستند، اما آنها این حقیقت را نادیده گرفته‌اند که پیروز نهایی این جریان پکن است.