در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
ای غایب از نظر به خدا می سپارمت
خبر مرگ با تمام سختی هایش ، باز هم در مقابل آن انگار عروسی است، واقعا خیلی سخت است که هر لحظه چشمت به راه باشی که در باز شود و او بیاید ولی هرگز این لحظه نرسد، خیلی سخت است که شوهرت ، پدر و مادرت و یا عزیزترین کسی که در دنیا داری یکباره غیبش بزند
حالا در قرن و بیست و یکم با این همه حوادث ناگوار و غیرمترقبه مثل سیل ، زلزله ، تصادفات ، غرق شدن کشتی ها ، سقوط طیاره ها ، جنگها ، قتلها و... که در آنها امکان ناپدید شدن یکباره آدمها وجود دارد بحث غایبان مفقودالاثر و مسائل حقوقی آن اهمیت بسیار زیادی پیدا کرده است.
این شماره وکیل را اختصاص داده ایم به این موضوع و مسایل حقوقی مرتبط با آن... که هیچ وقت سر و کارتان با این مسایل حقوقی نیفتد...
طبق ماده 1011قانون مدنی ، غایب مفقودالاثر کسی است که از غیبت او مدت بالنسبه مدیدی گذشته و از او به هیچ وجه خبری نباشد.البته اگر چه در این ماده قانونی تنها از عبارت (مدت بالنسبه مدید) استفاده شده است اما اگر کمی صبر کنید در سطرهای بعدی زمان دقیق آن را هم طبق قانون می خوانید.
بعد از گذشت این مدت زمان ، همسر و یا وارث و افراد ذینفع می توانند با مراجعه به دادگاه درخواست صدور حکم موت فرضی بنده خدایی که ناپدید شده را بکنند و بعد از صدور آن همسر طلاق می گیرد و زندگی جدیدی را شروع می کند و وراث هم که به ارثشان می رسند.
امینی تا پیدا شدن غایب
بعد از ناپدید شدن غایب مفقودالاثر نمی شود همین طوری دست روی دست گذاشت تا اموال او نابود شود و همسر و خانواده تحت تکفل او چشمشان را به در بدوزند تا او برگردد و نفقه اشان را بدهد، طبق ماده 1012اگر کسی که ناپدید شده و اثری هم از او نیست (غایب مفقودالاثر) تکلیف اموال خود را مشخص نکرده باشد و کسی هم نباشد که قانونا به عنوان وکیل یا قیم و... حق تصدی امور وی را داشته باشد دادگاه به درخواست دادستان یا اشخاص ذی نفع برای اداره اموال او، بعد از گرفتن ضامن یا تضمینات لازم یک نفر امین معرفی می کند که مانند قیم کارهای او را رفع و رجوع کند.
البته طبق ماده 1014اگر هر یک از وراث یا بروبچز این بنده خدای غایب تضمینات کافی و قابل قبولی بدهند دادگاه موظف است وارث را به این سمت تعیین کند، وظایف این امین هم مثل وظایف قیم است و ضمنا او باید طبق ماده 1028خرج و مخارج و نفقه همسر و فرزندان فرد غائب مفقودالاثر را هم بدهد.
از دل (نرود) هر آن که از دیده برفت
اگرچه در اکثر موارد بعد از گذشت چندین سال حقیقت ماجرا به خواست خداوندگار فاش می شود و مشخص می شود که مثلا فرد در این مدت به دلایل خاص مخفیانه زندگی می کرده یا آن که راز مرگش فاش می شود؛ اما مواردی هم هست که هیچ گاه راز ناپدید شدن فرد فاش نمی شود و هیچ اثری از زنده یا مرده او به دست نمی آید، در چنین شرایطی است که وراث یا همسر او می توانند با مراجعه به دادگاه تقاضای صدور (موت فرضی) برای او بنمایند تا بتوانند به کارها و زندگی خود سر و سامانی ببخشند.
طبق ماده 1019حکم موت فرضی زمانی صادر می شود که از تاریخ آخرین خبری که از حیات فرد رسیده مدتی گذشته باشد که عادتا امکان زنده ماندن او محال باشد.
این زمان طبق ماده 1020قانون مدنی به این صورت است که وقتی که 10سال تمام از تاریخ آخرین خبری که از زنده بودن غایب رسیده گذشته باشد و در این زمان سن او از 75بالا زده باشد.در مورد سربازان ، حکم موت فرضی زمانی صادر می شود که آنها به عنوان قشون مسلح در زمان جنگ مفقود شده باشند و بدون آن که خبری از آنها برسد سه سال از زمان صلح یا پنج سال از زمان ختم جنگ گذشته باشد.
در مورد مسافران دریایی هم حکم موت فرضی پس از سه سال بی خبری از زمان تلف شدن کشتی صادر می شود، اما اگر غرق شدن کشتی به طور دقیق مشخص نشود، اما پس از حرکت ، کشتی به مقصد نرسد شرایط متفاوت است که در ماده 1021در مورد هر یک از دریاها به طور واضح مشخص شده است.
اما اگر کسی در جنگ یا سوار بر کشتی ناپدید نشد بلکه مثلا در مسافرت با هواپیما یا خودروی خود بعد از مواجهه با یک خطر ناپدید شود حکم موت فرضی او 5سال پس از گرفتار شدن در آن خطر صادر می شود.البته در تمام مواردی که در بالا ذکر شد دادگاه وقتی می تواند حکم موت فرضی صادر کند که در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار تهران سه دفعه متوالی و به فاصله یک ماده اعلانی چاپ کند و از اشخاصی که ممکن است از غایب خبری داشته باشند دعوت کند موضوع را به دادگاه اطلاع دهند که با گذشت یک سال از تاریخ اولین اعلان و بی نتیجه ماندن حکم موت فرضی صادر می شود.
تکلیف مرا مشخص کنید، لطفا
چون از زمان ناپدید شدن فرد تا صدور حکم موت فرضی نمی شود وراث و خانواده فرد غایب مفقودالاثر را بلاتکلیف گذاشت ، طبق ماده 1025ورثه فرد می توانند قبل از صدور حکم موت فرضی نیز از دادگاه بخواهند دارایی های وی را تحت تصرف آنها قرار دهد، البته دادگاه برای این کار شروط و شروطی دارد که عبارتند از:اولا این که خود آن بنده خدا کسی را برای اداره اموالش معین نکرده باشد و ثانیا 2سال از ناپدید شدن وی و یک سال از تاریخ اولین اعلان روزنامه وی گذشته باشد؛ در این شرایط ورثه ضامن یا تضمینات کافی می دهند تا در صورت بازگشت این فرد غایب یا در صورتی که اشخاص دیگری بر او حقی داشته باشند بتوانند از عهده برآیند و این تضمینات تا زمان صدور حکم موت فرضی در اختیار دادگاه باقی می ماند.
طبق ماده 1027با این حال حتی بعد از صدور حکم موت فرضی اگر فرد غایب بازگشت ورثه باید تمام اموال منقول و غیرمنقول را که به آنها رسیده است بازگردانند.
تضمینی به همسر
اگرچه برای تقسیم ارث و میراث غایب مفقودالاثر بسته به شرایط، زمانهای مختلفی در قانون در نظر گرفته شده است، اما همسر وی می تواند با گذشت 4سال از زمان ناپدید شدن با توجه به ماده 1023و چاپ اعلان در روزنامه تقاضای طلاق کند و بعد برود سراغ زندگی جدید، اما با این حال هم فرد ناپدید شده می تواند قبل از انقضا مدت عده همسرش دوباره رجوع کند.طبق ماده 1016اگر هم فوت و همزمان فوت غایب مفقودالاثر مسلم شود، اموال او بین وراثی که در زمان مرگ او زنده بوده اند تقسیم می شود و اگر یک یا چند نفر از آنها بعد از تاریخ فوت این بنده خدای ناپدید شده فوت کرده باشند به وراث آنها ارث می رسد.
البته اگر تاریخ فوت مشخص نباشد دادگاه یک تاریخ احتمالی را که به واقعیت نزدیک تر است را در نظر می گیرد و آن وقت اموال بین وراثی که آن زمان زنده بوده اند تقسیم می شود.
نرگس فراهانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
