ضایعات سالانه 15.3 میلیون تن محصولات کشاورزی در ایران

معاون صنایع و توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی گفت: هر سال 15.3 میلیون تن محصولات گوناگون کشاورزی و دامپروری در ایران از بین میرود.

کد خبر: ۹۸۸۳۲

محسن موحدیان عطار در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس افزود: آمار ضایعات بخش کشاورزی و دامپروری متفاوت است ولی محاسبات بر اساس آمارهای مطمئنتر رقم 17.8 درصد ضایعات را تائید میکند.
معاون صنایع و توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به آمار تولید 85 میلیون تن کل تولیدات بخش کشاورزی ، گفت: اگر میانگین ضایعات سالانه کشاورزی در ایران 17.8 درصد در نظر گرفته شود ، هر سال 15.3 میلیون تن محصول به دلیل کشاورزی سنتی ، نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی کافی ، انبار و سردخانه و روشهای نوین نگهداری ، ضایع میشود.
موحدیان عطار گفت: اگر ارزش میانگین هر کیلوگرم محصول 155 تومان در نظر گرفته شود، ارزش ضایعات محصول هر سال 2 تریلیون و 345 میلیارد تومان خواهد بود.
وی یکی از دلایل لزوم گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی را جلوگیری از ضایعات دانست و گفت: توسعه انبارهای سردخانهای باعث نگهداری محصول برای دوره طولانیتر میشود و امکان استفاده محصول در تمام طول سال را فراهم میکند.
معاون صنایع و توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی خاطرنشان کرد: طبق قانون برنامه چهارم توسعه ، تولید کل محصولات کشاورزی به 112 میلیون تن میرسد که باید 42 میلیون تن آن یعنی 37.5 درصد جذب صنایع تبدیلی و تکمیلی شود و حاصل آن 23 میلیون تن محصول فرآوری شده خواهد بود.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در پاسخ به برخی مدیران وزارت صنایع و معادن که ادعا کرده بودند ، کشش جذب مواد خام کشاورزی برای صنایع تبدیلی و تکمیلی وجود ندارد ، گفت: این کشش وجود دارد ولی این یک بحث اقتصادی است و جذب محصول به صنایع تبدیلی و تکمیلی باید همراه ارزش افزوده باشد.
وی گفت: برای کشش تولید در صنایع تبدیلی و تکمیلی ، باید برای سرمایهگذار امکان جذب سود مناسب به لحاظ ارزش افزوده وجود داشته باشد که این انگیزهها وجود دارد و امکان جذب سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی و تکمیلی وجود دارد.
موحدیان عطار در مورد میزان ارزش افزوده محصولات فرآوری شده ، گفت: برای هر محصول میزان ارزش افزوده فرق میکند ، به عنوان مثال سیب پادرختی که در فصل برداشت ارزش خام فروشی ندارد ، اگر جذب صنعت شود ، از قسمت گوشت آن چیپس ، از دانه آن ماده دارویی ، از پوسته خشک آن پودر و لوازم آرایشی ، از خمیر داخل آن محصول دیگری تولید میشود بنابراین محصولی که ارزش آن به صفر نزدیک شده بود ، دارای ارزش افزوده فوقالعادهای میشود.
وی گفت: ارزش افزوده محصولات فرآوری شده گاهی 300 تا 500 درصد یعنی 3 تا 5 برابر ارزش ماده اولیه میشود.
موحدیان عطار تصریح کرد: پیاز که در فصل برداشت کمترین قیمت را دارد، اگر تبدیل به خلال شود در ظرف 80 گرمی حدود هزار تومان به فروش میرسد.
گزارش خبرنگار اقتصادی فارس حاکی است: ضایعات 15.3 میلیون تن محصول هر ساله میتواند یک کشور با جمعیت 15 میلیون نفری را سیر کند ولی ارزان بودن محصول به دلیل یارانههای دولتی ، سنتی بودن کشاورزی از تولید تا برداشت ، شیوههای غلط نگهداری و انبارداری و نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی کافی برای جذب مواد خام ، فرهنگ نادرست مصرف و عدم توجه کافی در ساخت غذا باعث ضایعات از مرحله تولید در مزرعه تا سر سفره میشود.
بر اساس این گزارش، رعایت نکردن استانداردهای تولید و نگهداری و نبود فرهنگ مصرف صحیح ، باعث ضایع شدن محصول میشود، در حالی که حدود 20 درصد از جمعیت کشور از بدغذایی و سوء تغذیه رنج میبرند.
تنها پخت ناصحیح نان و بیکیفیتی آن ، ضایعات مرحله مصرف نان را به حدود 10-7 درصد رسانده است.
فرسوده بودن ماشینهای برداشت، عدم برداشت به موقع محصول گندم ، فرسوده بودن شالیکوبیهای برنج و عدم تولید کیفی محصول باعث بد مصرفی و ضایعات محصول میشود.
بر اساس نظر کارشناسان ، دولت میتواند با حمایت از توسعه سرمایهگذاری بخش خصوصی در صنایع تبدیلی و تکمیلی، محصول فرآوری شده با ارزش افزوده را تولید و به کشورهای همسایه مانند آسیای میانه ، عراق و افغانستان که نیاز به غذا دارند ، صادر کند.
دولت در برنامههای توسعه اقتصادی اول تا سوم به صنایع بزرگ و زیربنایی توجه کرده و کمتر به صنایع تبدیلی و تکمیلی توجه شده است ، این کار باعث عدم صرفه اقتصادی کار کشاورزی و دامپروری در روستاها ، تخلیه هزاران روستا و مهاجرت کشاورزان از روستای محل تولید به شهرها و کلانشهرها و حاشیه نشینی شده است.
برخی کارشناسان معتقدند: دور بودن صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی از قطبهای تولیدی عامل دیگری در ضایعات محصول است ، به عنوان مثال اگر قطب دامداری ایران ، استانهای آذربایجان ، لرستان و کهگیلویه هستند ، اما صنایع بزرگ شیر در اطراف تهران بنا شده است.
بخش کشاورزی با وجود کمترین سهم از سرمایهگذاری اقتصاد کشور ، بیشترین سهم از رشد ارزش افزوده اقتصادی در بین بخشهای اقتصادی را دارد.