زمینه‌چینی برای پادشاهی بن‌سلمان

به گزارش خبرگزاری رویترز، سلمان شاه عربستان در این حکم با ابقای رئیس مجلس مشورتی چندین نفر از اعضای این نهاد را تغییر داد. برخی از اعضای این نهاد بتازگی در رسانه‌های اجتماعی به دلیل مطرح کردن پیشنهاد کاهش مزایای اجتماعی و افزایش بهای خدمات اولیه یا حمایت از آن، مورد انتقاد شدید قرار گرفته بودند. با این حال کارشناسان می‌گویند اعتراض به عملکرد این افراد بیشتر بهانه‌ای بوده است تا برکناری پرابهام آنها را توجیه کند.

تحلیلگر خبرگزاری رویترز می‌گوید: انتصاب‌های جدید در هیات علمای ارشد هر چند روحانیان غیرمحافظه‌کار را وارد این نهاد مذهبی می‌کند، اما در اصل در جهت حمایت از طرح اصلاحات محمد بن سلمان، جانشین ولیعهد عربستان صورت گرفته است. این طرح که تمهیدات تفریحی و نیز استخدام زنان را نیز در بر می‌گیرد، بحث‌های زیادی را در عربستان برانگیخته است.

یکی از اعضای جدید این هیات محمد العیسی، وزیر سابق دادگستری و عضو سابق همین نهاد است که لیبرال‌ها از وی به عنوان یک روحانی وهابی میانه‌رو نام می‌برند. عضو جدید دیگر این نهاد سلیمان ابا الخیل است. وی رئیس سابق دانشگاه مذهبی امام محمد بن سعود است که میان کاربران توییتر در عربستان، به عنوان شخصیتی لیبرال شناخته می‌شود. یک بار روزنامه الوطن، چاپ عربستان سعودی به نقل از اباالخیل نوشت برخی علمای مذهبی عربستان ذهن جوانان را فاسد کرده‌اند.

سلمان همچنین در حکم جمعه‌شب، علی بن ناصر الغفیص، وزیر کار عربستان را برکنار و مفرج الحقبانی را به جای او منصوب کرد. این تغییر نیز در آستانه اجرای طرح اصلاحات موسوم به چشم‌انداز 2030 صورت گرفت که هدف از آن کاهش وابستگی به نفت، جذب سرمایه‌های خارجی و ترویج آزادی‌های فرهنگی عنوان شده بود. غفیص در حال حاضر رئیس شرکت آموزش فنی و حرفه‌ای عربستان است و شبکه‌ای را از مدارس خاص برای آموزش حرفه‌ای جوانان تشکیل داده است. عربستان در سال جاری به دلیل تاخیر پرداخت‌های دولتی و دشواری‌های مالی بزرگ‌ترین پیمانکاران این کشور برای پرداخت دستمزد کارکنانشان با ناآرامی‌هایی در حوزه کارگران مواجه بود. هم‌اکنون هزاران نفر از کارگران خارجی در عربستان ماه‌هاست دستمزد دریافت نکرده‌اند و در شرایط نامناسب اردوگاه‌های کار بدون غذا به سر می‌برند. بیم آن می‌رود که استمرار این وضعیت موجب بروز اعتراضات گسترده‌ای در بخش عمومی و صنعت نفت عربستان سعودی شود.

تغییرات، اهداف کوتاه مدت و بلند مدت

به این ترتیب ناظران نتیجه می‌گیرند تغییرات به وجود آمده دو هدف عمده داشته است. از یک سو هدف این است که با انجام برخی اصلاحات جلوی گسترش اعتراضات مردمی گرفته شود و از سوی دیگر راه بر برخی اصلاحات ظاهری بخصوص در حوزه‌های فرهنگی و زنان هموار شود تا ضمن جلب گروه‌های ناراضی این کشور (بخصوص زنان و جوانان)، از قدرت روحانیون سنتی در این کشور نیز کاسته شود.

در مجموع، هدف بلندمدت این تغییرات زمینه‌سازی برای به قدرت رساندن شاهزادگان نسل سوم است که هم اکنون در دو چهره شاخص ولیعهد (محمد بن نایف) و جانشین ولیعهد (محمد بن سلمان) در مرکز قدرت عربستان سعودی حضور پیدا کرده‌اند.

تاکنون اخبار متعددی درباره رقابت‌های پیدا و پنهان این دو محمد در سطح رسانه‌ها انتشار یافته است. با این حال مقامات رسمی عربستان هر گونه اختلاف‌نظر و عمل را بین مقامات رده بالای حکومت رد می‌کنند. این در حالی است که چندی پیش خبری به نقل از محمد بن نایف در رسانه‌های خود سعودی منتشر شد که در آن او نسبت به وضعیت جنگ در یمن انتقاد کرده بود؛ جنگی که از سوی پسرعمویش محمد بن سلمان رهبری می‌شود.

جنگ تجاوزگرانه علیه یمن یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات پادشاهی سعودی در دوران معاصر تلقی می‌شود و تا به حال میلیاردها دلار برای این کشور هزینه داشته است. به دنبال اوج گرفتن اعتراضات نسبت به حکومت مستعفی و ضعیف منصور هادی و فرار او از این کشور عربستان سعودی با تشکیل ائتلافی از برخی کشورهای حوزه خلیج فارس، جنگی بی‌محابا را علیه مردم مظلوم و بی‌‌پناه یمن شروع کرد.

در این جنگ تاکنون هزاران نفر کشته و میلیون‌ها نفر آواره شده‌اند. این جنگ بیشترین آسیب را به کودکان یمنی زده است، به طوری که بارها سازمان‌های حقوق بشری نسبت به آن اعتراض کردند و حتی یک بار بان‌کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل متحد یک بار تصمیم گرفت به همین دلیل، رژیم عربستان را در ردیف رژیم‌های کودک کش و در فهرست سیاه این سازمان قرار دهد، اما تهدیدهای مالی عربستان مانع این تصمیم شد.