تحول بهداشتی در مناطق حاشیه‌نشین

درواقع ما به این نتیجه رسیدیم که ارائه خدماتی مثل کنترل سلامت مادر باردار یا ارائه خدمت به نوزادان این مناطق، مسبب افزایش حاشیه‌نشینی نخواهد شد، بلکه تا وقتی به توسعه روستاها و شهرهای کوچک و همچنین به بحث اشتغال و تولید در این مناطق کم برخوردار توجه نشود، حاشیه‌نشینی هم ادامه خواهد داشت.

طبق سرشماری که انجام دادیم، حدود ده میلیون و 280 هزار نفر حاشیه‌نشین در ایران زندگی می‌کنند. براساس طرح ما، برای هر 2000 تا 3000 نفر جمعیت، یک نفر به عنوان مراقب سلامت در نظر گرفته شد تا به همه اقشار حاشیه‌نشین و بخصوص مادران باردار، خدمات بهداشتی ارائه کند، یعنی دقیقا مثل همان خدماتی که بهورزان در روستاها ارائه می‌کنند.

اقدام بعدی که انجام شد، جامعیت بخشیدن به ارائه خدمات در مناطق حاشیه‌نشین بود، به طوری که شرایط بهبود تغذیه، مساله سلامت روان، ترک دخانیات، جلوگیری از اعتیاد و آسیب‌های اجتماعی و کنترل بیماری‌های غیرواگیر و مزمن در این مناطق را در اولویت برنامه‌هایمان قرار دادیم.

هم‌اکنون این خدمات در پایگاه‌های سلامت و مراکز جامع خدمات سلامت ارائه می‌شود، به گونه‌ای که هر سه تا پنج پایگاه به مرکز خدمات جامع سلامت وابسته است.

این برنامه هم‌اکنون همه حاشیه‌نشینان را تحت پوشش قرار داده و در این مسیر، از مشارکت بخش خصوصی هم استفاده شده است؛ یعنی با این کار، اشتغال‌زایی هم انجام شده، به شکلی که الان حدود 15 هزار نیروی جدید در حاشیه شهرها داریم که ارتباط استخدامی با دولت ندارند؛ گرچه همچنان در این حوزه، تولیت و نظارت با وزارت بهداشت خواهد بود.

هم‌اکنون حدود 3200 پایگاه سلامت و 980 مرکز جامع خدمات سلامت در حاشیه شهرها راه‌اندازی شده است. برای به بار نشستن اهداف این پایگاه ها، از مردم انتظار داریم به شکل خودجوش از خدمات رایگان این پایگاه‌ها استفاده کنند تا ناگزیر به مراجعه حضوری به خانه‌های مردم نباشیم.

دکتر ناصر کلانتری

قائم‌مقام معاون بهداشت وزارت بهداشت