نگاه ویژه
مدیریت استفاده از اطلاعات رسانهای
یکی از بزرگترین نعمتهای الهی در زندگی هر فردی، سلامت است. سلامت هم در امور جسمانی و فیزیکی لازم است و هم در امور روانی و رفتاری. «سلامت روانی» در فضای رسانهای، یکی از موارد مهمی است که بین اندیشمندان حوزه ارتباطات، جامعهشناسی و روانشناسی مورد تاکید قرار گرفته است و سواد رسانهای، نوعی سلامت روانی و رفتاری را به مخاطبین رسانهها در مواجهه با آنها میآموزد.
باید گفت «رژیم مصرف رسانهای» مهمترین و ابتداییترین عامل برای بهره بردن صحیح از رسانهها و همچنین سلامت روانی و رفتاری و در واقع «گام اول سواد رسانهای» است.
رژیم مصرف رسانهای: امروزه اطلاعاتی که «انسان عصر اطلاعات» در طول یک روز دریافت میکند، برابر با همه اطلاعاتی است که یک انسان قرن هجدهمی در طول عمر خود دریافت میکرد. حال سوال اساسی این است که آیا روح انسان به این حجم انبوه اطلاعات (خوراک) احتیاج دارد؟ مصرف بیش از اندازه اطلاعات، مانند آن است که فردی هرچیزی در سفره هست را مصرف کند. بدیهی است که اطلاعات بیش از اندازه نیز مانند پرخوری میتواند آسیبهایی داشته باشد، از جمله آنکه فرد را سطحی و کمعمق بار میآورد و او را با استرسهای بیاندازه روبهرو و تصمیمگیری را دشوار میسازد. برای رژیم مصرف رسانهای صحیح باید دو نکته را در نظر گرفت؛
1ـ استفاده متناسب و به اندازه از رسانهها: رژیم را نباید با استفاده نکردن و ممنوعیت اشتباه گرفت. رژیم مصرف صحیح، تلاش دارد تا نیازهای فرد را به طور مناسب و به اندازه برطرف سازد. پس رژیم به معنای استفاده صحیح و مناسب است نه استفاده نکردن.
در رژیم مصرف رسانهای نیز لازم نیست انسان هر محتوایی را بخواند، ببیند یا بشنود یا در هر گروه و کانالی عضو شود. این باور که «هر مطلبی به یک بار خواندش میارزد» امروزه چندان طرفدارانی ندارد. مصرف رسانهای باید به تناسب نیاز و احتیاج ما باشد و از پرخوری در فضای رسانهای باید بشدت بپرهیزیم تا دچار سوءهاضمه اطلاعاتی نشویم و عمر و وقت و انرژی خود را تباه نکنیم که فرجام این کار، بازماندن از فعالیتهای مهم و اساسی زندگی در ارتباط با خانواده و دیگران و مبتلا شدن به «اعتیاد رسانهای» است!
2ـ استفاده از مواد (محتوا) رسانهای مفید: در رژیم غذایی مناسب، تنها «به اندازه خوردن» مهم نیست؛ بلکه مهمتر از آن، «استفاده از مواد مفید» است. همان طور که مصرف مواد غذایی مضر، حتی به میزان کم نیز به سلامت جسمانی آسیب میرساند، اطلاعات و محتوای نامناسب و مضر نیز به سلامت روح و جان، لطمه وارد میسازد. پس افراد برای بهره بردن صحیح از رسانهها، باید آگاهی خود را از مواد غذایی رسانهای (که همان محتوای رسانههاست) بالا برند و مواد رسانهای مفید و مضر را بخوبی بشناسند و آنگاه از محتواهای رسانهای مناسب و مفید استفاده کنند و محتواهای غیرمفید یا مضر را رها کنند که این امر مستلزم «سواد رسانهای» است.
بنابراین ناگفته پیداست که داشتن سواد رسانهای تا چه اندازه برای زندگی در عصر رسانهها ضروری است زیرا سلامت روح و جان ما در گروی استفاده صحیح و مطلوب از رسانههاست و بدون مسلح بودن به سواد رسانهای، بهرهبرداری درست و بجا از رسانهها مقدور نیست!
دکتر امیرهوشنگ آذردشتی
مدیرکل صداوسیمای خراسان شمالی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
