دلایل زود رنجی و روش برخورد با افراد زود رنج

زودرنجی می‌تواند یک رفتار تقویت شده باشد: یعنی مرد یا زن در مسیر زندگی خود با نشان دادن زود رنجی و احساس ناراحتی از دیگران، واکنش مثبتی دریافت کرده‌اند و همین عامل باعث می‌شود بکرات این رفتار را انجام دهد. یک علت دیگر انجام این رفتار حمایت بیش از اندازه خانواده فرد در طول دوران بزرگسالی یا زندگی مشترک است. در این حالت وقتی نظر یکی از زوجین تحقق پیدا نمی‌کند یا حرفی خلاف میلش زده می‌شود، فرد می‌رنجد. با در نظر گرفتن این نکته که شاید آن رفتار یا حرف مشکل‌زا نبوده است. معمولا دختران و زنان بیش از پسران و مردان دچار زود رنجی می‌شوند. چون احساسات زنانه در آنها حاکم است و بیش از مردان از حمایت‌ خانواده‌شان برخوردار شده‌اند. البته ما زود رنجی را در مردان و پسران هم می‌بینیم که برمی‌گردد به الگوی خاص تربیتی آنها. مردانی که درون خانواده مورد حمایت همه جانبه آنها بوده‌اند، در مقابل ناکامی و عدم تائید، واکنش زودرنجی از خود نشان می‌دهند.

زود رنجی در زندگی مشترک آسیب‌هایی به همراه دارد. اولین آسیبش این است که زوجین نمی‌توانند از یکدیگر انتقاد یا نظرات خود را مطرح کنند. وجود این رفتار باعث می‌شود زندگی از حالت پویایی و دینامیکی خود خارج شده و به حالت ایستایی برسد. زوجین احساس رضایت از زندگی خود ندارند. برای این‌که احساس می‌کنند اگر حرفی بزنند یا رفتاری انجام دهند، طرف مقابل‌شان ناراحت خواهد شد. زندگی همسر همیشه با کنترل و پاییدن و چه بگویم و چه نگویم همراه است و این برای هر زندگی سخت است. برای همسران زود رنج چند پیشنهاد داریم.

اول؛ به این فکر کنند که همسرشان شاید حرفی برای گفتن داشته باشد و لزوما حرف او نمی‌تواند درست باشد.

دوم؛ همسر از روش درگیر کردن استفاده کند. به طور مثال به همسرش بگوید دوست داری این کار را بکنیم؟ یا می‌خواهی فلان کار را انجام دهی؟

سوم؛ کلمه «چرا» را از جملاتش حذف کند. نگوید چرا کاری را که خواسته بودم انجام ندادی؟ می‌تواند بگوید وقت داری دنبالم بیایی؟ چهارم؛ بعضی‌ها بی‌محلی می‌کنند که به نظر من رفتار درستی نیست. چون شرایط را بدتر کرده و فرد حس می‌کند توسط همسرش زیر سوال رفته و بنابراین احساس حقارت به او دست می‌دهد.در نهایت زن یا مرد باید نقاط مثبت همسرش را ببیند. باید بگوید اگر چیزی می‌گویم دلیل بر ضعف تو نیست، بلکه می‌خواهم با خوبی‌هایی که داری، زندگی بهتری داشته باشیم و رابطه‌مان را بهتر کنیم.

دکتر پرویز رزاقی/ روان‌شناس