صف‌آرایی المپیک در برابر تروریسم

اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت ﺑﺰرگ ورزﺷی ﻣﺜﻞ اﻟﻤﭙیک و ﺟﺎم‌ﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧی ﻣیﺗﻮاﻧﺪ کﺸﻮرﻫﺎ را در کﻨﺎر یکدیﮕﺮ ﺟﻤﻊ کرده و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺷکﻞ‌ﮔیﺮی رواﺑﻂ ﻧﺰدیک و ﺻﻤیﻤﺎﻧﻪ ﺑیﻦ کﺸﻮرﻫﺎ ﺷﻮد. در ﺻـﻮرت تحقق این ایده، دیﭙﻠﻤﺎﺳی ورزﺷی ﺑﻬﺘﺮیﻦ کﺎرایی ﺧﻮد را ﺑﺮوز داده و ﻣﻠﺖﻫﺎ ﻣیﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺻﻠﺢودوﺳﺘی را احساس نمایند.

دکتر حسن غفوری فرد دبیرکل جامعه اسلامی ورزشکاران و رئیس سابق سازمان تربیت بدنی در همین رابطه المپیک را محلی برای دوستی‌ها به دور از جنگ‌ها می‌داند و عقیده دارد اگر ملت‌ها با یکدیگر بیشتر آشنا باشند دیگر جنگی درمیان نخواهد بود. وی درگفت‌وگو با جام سیاست به نقش ورزش در ایجاد صلح واز بین رفتن نزاع‌های قومیتی یا نژادپرستی پرداخته است که مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانیم.

با توجه به اهمیت ورزش در کاهش تنش میان دولت‌ها و افزایش نزدیکی ملت‌ها، برگزاری المپیک می‌تواند چه سطحی از صلح را برای جامعه جهانی به ارمغان آورد؟

المپیک در حقیقت نمادی از تلاش جوانان کشورها، برای کسب پیروزی در سراسر جهان است. بنیانگذاران المپیک تلاش کردند تا در محیطی سالم، رقابت صحیح برای افراد را فراهم کنند تا ضمن مسابقات، مراحل دوستی و آشنایی قهرمانان نیز فراهم شود. شعار اصلی المپیک رقابت، نه پیروزی است و برای همین در المپیک‌ قهرمانان می‌توانند در جمعی حاضر شوند که ضمن صلح و دوستی زمینه آشنایی با کشورها، آداب و سنن فراهم است. پیروزی که در المپیک از آن یاد می‌شود نمادی برای دوستی انسان‌ها با همنوعانشان محسوب می‌شود تا بتوانند با کشورهایی که کمتر اطلاعی از آنها هست آشنا شوند. آشنایی، اولین قدم در ایجاد صلح و ‌آرامش است و از آنجا که بیشتر اختلاف‌ها و جنگ‌ها مربوط به عدم شناخت انسان‌ها از یکدیگر است جنگ و نزاع قابل پیش‌بینی می‌شود. لذاباید گفت که بیشتر جنگ‌ها نتیجه جهالت و نادانی است والمپیک زمینه‌ای برای تبدیل جنگ به صلح است.

در طول تاریخ شاهد بوده‌ایم که جنگ‌های بزرگ جهانی، بازی المپیک را لغو کردند. با توجه به حملات تروریستی اخیر و برای این‌که دیگر شاهد نزاع نباشیم پیام المپیک برای همبستگی ملت‌ها چیست؟

در سال 1914 تا 1918جنگ جهانی اول و در سال 1944 تا 1948 جنگ دوم برقرار شد و امکان برگزاری المپیک وجود نداشت، چون همه دنیا را جنگ فراگرفته بود. اما در شرایط فعلی خوشبختانه تخاصم در ابعاد جنگ جهانی اول و دوم وجود ندارد، ولی با این حال نگرانی بسیار زیادی برای مردم بخصوص در خاورمیانه وجود دارد، وضع عراق، پاکستان، افغانستان، سوریه، لیبی، بحرین، یمن و... همه بسیار ناراحت‌کننده است و متاسفانه جنگ در بیشتر کشورهای فقیر اتفاق می‌افتد و تمام منابع مالی و انسانی‌ این کشور‌ها متاسفانه صرف جنگ می‌شود، بنابراین اگر امروز جنگ تمام شود سال‌ها طول می‌کشد تا بتوانند ضایعات و خرابی‌ها را ترمیم کنند، لذا در این شرایط امید است که المپیک بتواند پیام صلح و دوستی را به همراه بیاورد که البته این یک آرزو و امید است. البته در المپیک مونیخ دیدیم که اتفاقات ناگواری افتاد و تعدادی کشته شدند. همین الان هم نگرانی‌هایی در مورد امنیت المپیک ریو وجود دارد. لذا این‌که بگوییم المپیک واقعا صلح خواهد آورد یا خودش موجب نگرانی‌های دیگری خواهد شد باید ببینیم و بعد نتیجه‌گیری کنیم.

افزون بر رقابت‌های ریو، در مجموع نقش تاثیرگذار ورزش در فراهم کردن صلح بین دولت‌هارا چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ورزش نقش بسیار موثری در ارتباط گرفتن دولت‌ها داشته و این پتانسیل را داردکه موثر واقع شود. بعضی اوقات بزرگان و قهرمانان ورزش سفیران صلح هستند به طوری که وقتی ایران از محمدعلی کلی دعوت کرد که به ایران سفری داشته باشد این شخصیت ورزشی پیشنهاد کرد با توجه به وجهه سیاسی و قهرمانی که دارد برای آزادی اسرای ما در عراق تلاش کند، ایشان حتی ملاقاتی با آیت‌الله هاشمی رفسنجانی که در آن زمان رئیس‌جمهور بودند کردند و به ایشان این جریان راگفتند و آقای هاشمی هم گفتند که اگر می‌توانید ما هم استقبال می‌کنیم. براین اساس باید گفت که ورزش ظرفیت بسیار بالا و تاثیر‌گذار در ایجاد انگیزه در برقراری صلح دارد.

ورزش تا چه اندازه نشان‌دهنده نشاط و قدرت یک ملت در صحنه بین‌الملل است؟

ورزش نماد نشاط است و از نظر پزشکی، باعث ترشح آنزیم آدرنالین در ورزشکار می‌شود، چهره ورزشکاران معمولا شادتر و بانشاط‌تر از بقیه انسان‌هاست و حتی با نگاه کردن به افراد می‌توان متوجه شد که ورزش در زندگی آنان نقش دارد یا خیر. اگر فرصت داشته باشید و روزهای جمعه به دامنه البرز بروید می‌بینید چه شور و نشاطی حتی در بین پیرمردها وجود دارد. بنابراین ورزش عامل نشاط و عامل قدرت است که انسان‌ها را قوی می‌کند. در اسلام به ورزش اهمیت زیادی داده شده به طوری که خداوند می‌فرمایند مومن قوی را از مومن ضعیف بیشتر دوست دارند. لذا نقش ورزش در ایجاد قدرت جسمی و فکری می‌تواند در سلامت عقل و فکر سلیم تاثیر داشته باشد. ار آنجا که یکی از مشکلات جوامع بخصوص کشور ما مساله اعتیاد است، ورزش تنها عاملی است که می‌تواند جلوی این معضل را بگیرد و آنان را تبدیل به انسان‌های فعال در جامعه نماید، بنابراین ورزش هم نماد قدرت، نماد نشاط و نماد دوستی و محبت است.

آقای رئیس‌جمهور در بدرقه تیم کشورمان به المپیک ریو تاکید کردند که پیام ورزشکاران ایرانی در صحنه ورزش، باید اخلاق، صلح، دوستی و امید برای جامعه جهانی باشد. این سخنان چه پیامدی می‌تواند داشته باشد؟

در فرهنگ ما یک لفظ عمومی به نام قهرمان وجود دارد، اما به تعبیری دیگر، عنوان پهلوان نیز وجود دارد که ارزش بیشتر و ماندگارتر ی دارد. پهلوانی یعنی علاوه بر داشتن قدرت جسمی، قدرت روحی و اخلاقی وجود داشته باشد، در گذشته پهلوان‌ها در هر محله‌ای بودند در حقیقت آن محل مامن و پناهگاه مردم محسوب می‌شد و پهلوانان پیام‌آور اخلاق، دوستی، محبت و کمک به ضعیفان بودند که این مرام هنوز هم در فرهنگ ورزش‌های باستانی ما وجود دارد و از ورزشکاران با نام پهلوان، نه قهرمان یاد می‌شود. بنابراین ورزش می‌تواند با توجه به فرهنگ اسلامی و ایرانی ما پیام اخلاق، دوستی، صلح، محبت و کمک به ضعفا را به همراه داشته باشد.

اعلام پیام صلح در المپیک امسال از سوی جمهوری اسلامی ایران تا چه اندازه می‌تواند باعث غرور ملی کشور شود؟

وقتی مسئول تربیت‌بدنی بودم گفتم که ورزش مهم‌ترین عاملی است که می‌تواند پیام انقلاب اسلامی را به دنیا صادر کند چون ورزش و هنر این ظرفیت را دارند که پیام‌های هر مکتبی را در دنیا مطرح کنند. شما یادتان است که در المپیک مکزیک دو نفر از قهرمانان سیاهپوست آمریکا در بهترین رشته‌ها، دوی صد متر و دویست متر اول شدند و پس از این‌که سرود ملی آمریکا نواخته شد این قهرمانان سرشان را پایین انداخته و مشت‌هایشان را گره کردند که این رفتار علامت مخالفت با نژادپرستی بود که در آن زمان در آمریکا علیه سیاهپوستان شکل گرفته بود. لذا ورزش می‌تواند پیام ملت‌ها را،آن هم در صحنه بزرگی مثل المپیک که چندین میلیارد نفر به صورت مستقیم تماشا می‌کنند به گوش جهانیان برساند، پس از همین جا برای ورزشکارانمان آرزوی موفقیت بسیار داریم و این احتمال را می‌دهیم که در چندین رشته مدال‌آور باشیم، کشتی، وزنه‌برداری، ورزش‌های رزمی از امیدهای ما محسوب می‌شوند و می‌توانیم با پیروزی، دل ملت را شاد کرده و قدرت نظام جمهوری اسلامی را به دنیا نشان بدهیم.

المپیک مانور سیاسی قدرت‌های جهان است که شما هم اشاره داشتید، چرا جهتگیری دولت‌ها در رقابت‌های ورزشی تاثیرگذار است؟

ورزش عامل قدرت است و سیاست هم دنبال جایی می‌گردد که قدرت باشد تا موج‌سواری کند. وقتی قدرت در دست کارگران است سیاستمداران علاقه‌مند به دفاع از کارگران می‌شونداما زمانی که دست احزاب باشد سیاستمداران مدافع احزاب برای موج‌سواری می‌شوند. ورزش یکی از فراگیرترین عرصه‌های فعالیت اجتماعی‌ها محسوب می‌شود اگر نگاهی کلی داشته باشیم می‌بینیم که اخبار ورزشی بیشتر از هر اخبار دیگری توسط مردم پیگیری می‌شود مثلا اخبار فوتبال یا برنامه نود از پر‌مخاطب‌ترین برنامه‌ها نسبت به اخبار اقتصادی یا سیاسی هستند. لذا بر اساس آمار بایدگفت ورزش عامل قدرت است، اما متاسفانه برخی افراد فرصت‌طلب از آن سوءاستفاده می‌کنند. لذا مسئولان فدراسیون و وزیر محترم ورزش باید به این مطلب توجه داشته باشند و اجازه ندهند از افتخارات ورزشکاران سوء‌استفاده شود و باید تلاش کنیم تا سیاست به ورزش وارد نشود.

در المپیک‌های گذشته تبعیض‌هایی با سیاهپوستان یا شکست‌خوردگان جنگ‌ها وجود داشت چقدر اصلاح سیاستگذاری‌ها در ورزش به رفع تبعیض‌ها کمک می‌کند؟

خوشبختانه تبعیض‌ها در دنیا، حداقل در مورد نژادهای مختلف کاهش پیدا کرده و امروز نژاد زرد در دنیا قدرت زیادی دارد و دیدیم در المپیکی که در کشور چین برگزار شد این کشور مقام اول را کسب کرد. خوشبختانه نژادپرستی به آن معنایی که در آفریقای جنوبی یا آمریکا وجود داشت دیده نمی‌شود و تا حد زیادی کاهش یافته و امروز مساله قومیت‌ها کمتر مطرح است. اما مساله اقشار آسیب‌پذیر و فقرا بیشتر مطرح است. هرچند دنیا در جهت رفع تبعیض نژادی موفق بوده و دوکشور اصلی مرکز تبعیض نژادی یعنی آفریقای جنوبی و آمریکا، قدرت را به دست سیاهپوستان دادند، اما اصطلاحی وجود دارد که می‌گوید تاج از آن سیاهپوستان و گنج از آن سفیدپوستان است لذا با این‌که سیاهپوستان قدرت سیاسی یافته‌اند، اما قدرت اقتصادی ندارند.

حضور کشورهای اسلامی در المپیک چطور به معرفی این کشورها به جهان کمک می‌کند؟

وقتی در تربیت بدنی بودم برنامه‌ای با عنوان المپیک اسلامی برنامه‌ریزی کردیم و چند جلسه هم در این خصوص برگزار شد منتها کشورهای دیگر قضیه را پیگیری نکردند به نظر من کشورهای اسلامی با توجه به این‌که یک چهارم جمعیت دنیا را دارا هستند اگر بتوانند به یک اتحاد، ائتلاف و دوستی برسند می‌توانند یکی از قدرت‌های بزرگ جهان در جهات اقتصادی، سیاسی و علمی باشند، اما متاسفانه می‌بینیم که بیشتر درگیری‌ها در منطقه، بین مسلمانان هست و بنابراین امید زیادی نیست که المپیک اسلامی را شاهد باشیم.

فاطمه امیری/ روزنامه‌نگار