افزایش تعرفه‌های تلفن ثابت و تعدیل آن

ذینفع این گرانی تعرفه، شرکت مخابرات ایران است که 30 میلیون کاربر تلفن ثابت دارد و معتقد است از قبال هزینه نگهداری خطوط و خدمات‌دهی تلفن ثابت به دلیل ارزانی تعرفه‌ها متحمل ضرر می‌شود. اخبار احتمال «تغییر» تعرفه‌های مخابراتی به سمت «گرانی» از اوایل تیر امسال در اکثر رسانه‌های مهم منتشر می‌شود و در میان رویکرد بی‌طرفانه و خنثی برخی از رسانه‌ها، تعداد انگشت‌شماری بر چرایی گرانی‌ تعرفه‌ها اعتراض می‌کنند. تقریبا در تمام خبرهای مربوط به تغییر تعرفه‌های تلفن ثابت و تغییر مدل تجاری شرکت مخابرات ایران در مورد محاسبه هزینه تلفن ثابت برای مردم، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات منبع خبر و نقل قول خبری است. در همین زمان مجله داخلی شرکت مخابرات ایران چند خبر مرتبط با همین موضوع را پوشش می‌دهد. در این اخبار و باز هم به نقل از وزیر ارتباطات واژه جالبی برای این تغییر تعرفه انتخاب شده: «تعدیل» تعرفه تلفن ثابت. در سکوت شورای رقابت و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، این اخبار هرچند روز به چند روز در رسانه‌های مختلف منتشر می‌شود تا بالاخره هفته گذشته و در 12 مرداد، خبر تغییر تعرفه تلفن ثابت براساس مصوبه شماره 6 جلسه شماره 237 سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی منتشر می‌شود: «افزایش تعرفه ثبت‌نام تلفن ثابت در دولت تعدیل شد.» یعنی این‌که پیش از این هزینه اتصال یک خط تلفن ثابت 50 هزار تومان بوده که کمیسیون تنظیم مقررات افزایش این هزینه به 250 هزار تومان را بررسی کرده و در نهایت قیمت نهایی در «کارگروه دولت» به 200 هزار تومان مصوب شده است.

تعدیل یعنی چه؟

در فرهنگ لغت دهخدا، تعدیل این‌گونه معنی شده: «راستی، درستی، برابری، صحت و عدالت. برابر کردن ترازو. برابر کردن چیزی را به چیزی.» اما ببینیم این تعدیل در عمل چگونه اجرا می‌شود. اولین مصداق تعدیل در این اقدام «کارگروه دولت» افزایش 4 برابری حق نصب تلفن ثابت از 50 هزار تومان به 200هزار تومان است که قرار بوده 250هزار تومان باشد. این یعنی تنها نرخ افزایش قیمت نصب تلفن ثابت 300 درصد و در مجموع خود قیمت نصب تلفن ثابت، یک‌باره 400 درصد گران‌تر شده است.

مصداق بعدی تعدیل افزایش نرخ مکالمه تلفن ثابت از 30 ریال به 45 ریال است. در این مصداق تعدیل هم به یکباره 50 درصد افزایش به نرخ قبلی اضافه می‌شود. مصداق دیگر تعدیل در این اتفاق، هزینه‌ای اجباری است که بابت مکالمه‌ای که ممکن است انجام نشود از مشترکان تلفن ثابت گرفته می‌شود. این هزینه بابت 11 دقیقه مکالمه در هر روز برای مشترکان اعمال می‌شود خواه مشترک با تلفن ثابت 11 دقیقه در روز صحبت کند یا نه. شهری‌ها در جمع و در هر ماه هزینه 330 دقیقه مکالمه اجباری را با آبونمان تلفن ثابت پرداخت می‌کنند و روستایی‌ها 200 دقیقه.

یک حساب سر انگشتی در مورد همین مصداق تعدیل می‌تواند برای درک عمق این تعدیل آخری کمک‌کننده باشد. اگر با یک عمل ضرب ساده، 11 دقیقه در روز مکالمه اجباری را در عدد 30 روز از ماه و 12 ماه سال ضرب کنیم و حاصل آن را باز در تعداد اشتراک‌های تلفن ثابت یعنی 30 میلیون اشتراک ضرب کنیم و این عدد را در قیمت جدید مکالمه یعنی عدد 45 ریال ضرب کنیم عدد جالبی به دست می‌آید. عدد حاصل پولی است که کاربران تلفن ثابت برای مکالمه‌هایی که به اجبار پایشان محاسبه شده می‌پردازند؛ پولی که ممکن است در قبال آن مکالمه نکرده باشند. آماده اید تا عدد را مشاهده کنیم؟

5346000000000 عددی 13 رقمی با 9 صفر

اجازه دهید برای سهولت عدد را به حروف بخوانیم: پنج هزار و سیصد و چهل و شش میلیارد ریال یعنی تقریبا پانصد و سی و چهار میلیارد تومان. البته این عدد تقریبی است چون برای روستایی‌ها 200 دقیقه مکالمه اجباری محاسبه می‌شود.

اما چرا در متون مختلف این افزایش تعرفه بر واژه تعدیل تاکید شده است؟ تعدیلی که دهخدا در فرهنگ لغاتش از آن به عدالت و اجرای عدالت معنی کرده چگونه با این روند اجرا می‌شود؟ آیا عدالت در مورد افزایش تعرفه‌های مربوط به تلفن ثابت برای مردم اجرا شده است؟

شرکت مخابرات ایران با این روش هر سال مبلغ هنگفتی را به بهانه هزینه بالای توسعه و نگهداری و خدمات‌دهی تلفن ثابت دریافت می‌کند. هزینه‌ای که کاملا یک طرفه اخذ می‌شود. این هزینه می‌تواند بخشی از ضرردهی‌های ناشی از عوامل متعدد و سوء‌مدیریت این شرکت دارای انحصار را جبران کند، ولی احتمالا بزرگ‌ترین ضربه‌ای که این شرکت از بابت دریافت این مبلغ خواهد دید این است که ورود چنین پول درشتی به خزانه این شرکت، پولی که هر ماه و با قبض تلفن مردم به این شرکت واریز می‌شود، به احتمال زیاد جلوی اقتصادی عمل کردن این شرکت را می‌گیرد و از این پس این نسخه برای دیگر مشکلات این شرکت و شاید شرکت‌های دیگر نوشته شود. به این ترتیب شاید لازم باشد در معنی تعدیل تغییری حاصل شود و به جای آنچه در فرهنگ‌های لغت تاکنون برای این واژه آمده، این مدل تجاری جدید هم آورده شود!

محمدعلی پورخصالیان - تحلیلگر حوزه فاوا