حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
بومرنگ تروریسم از خاورمیانه تا اروپا
«اینگونه نیست که در خاورمیانه آتشی شعلهور شود و دامن کشورهای اروپایی را نگیرد. بالاخره اروپاییها دور از حرارت نخواهند بود و اقدامات تروریستی سال گذشته در پاریس یا امسال در نیس و یا در شهرهای مونیخ و سایر مناطق اروپایی انعکاسی از تحرکاتی است که در خاورمیانه رخ داده و بازتابش امروزه در شهرهای اروپایی دیده میشود.»
این بخشی از اظهارات سعید خالوزاده، استاد دانشگاه و پژوهشگر ارشد مطالعات اروپا در گفتوگو با جام سیاست است که از دلایل و ریشههای تروریسم در اروپا سخن گفته و تاکید دارد که تروریسم، بومرنگوار بهسوی اروپاییها بازگشته است.
با توجه به اینکه طی چند ماه گذشته شاهد حملات تروریستی در اروپا بودیم، دلایل و ریشههای تروریسم در اروپا بهنظر شما چیست؟
تروریسم امروزه مشکلات بسیاری در جوامع اروپایی ایجاد کرده و ریشهها و دلایل زیادی هم دارد. شاید یکی از عمدهترین دلایل آن تفاوت فرهنگی و مذهبی بین جوامع مختلفی است که در اروپا زندگی میکنند. کشورهای اروپایی عمدتا مسیحی بوده و آیین مسیحی در آنجا با گرایشهای مختلف کاتولیک، پروتستان و... حاکم است، ولی در عین حال جوامع غیرمسیحی هم حضور دارند یهودیان، مسلمانان با مذاهب مختلف و کسانی دیگر که به دینی اعتقاد ندارند و خود این تضاد مذهبی بین شهروندان ایجاد میکند. بسیاری از مهاجران که وارد کشورهای اروپایی شدهاند نتوانستهاند در این جوامع ادغام شوند و لذا خودشان را جدا کردند. این جدایی یکی از عوامل اصلی تضادهای فرهنگی است که میتواند در بعد افراطی منجر به تروریسم شود.
زندگی اقماری مهاجران در اروپا نیز دلیل دیگری برای روی آوردن برخی شهروندان اروپایی به تروریسم است چون آنها درگیر تبعیض طبقاتی هستند. این اختلاف در طول زمان به یکسری اختلافات فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده و لذا وقتی میبینیم شورشها و ناآرامیهای اجتماعی در این شهرها روی میدهد همگی از این شهرکهای اغماری سرچشمه میگیرد. اینها خودشان را شهروندان درجه دو یا حتی سه تلقی میکنند.
خیلی از اینها شغلی نداشته و حتی تحصیل هم نمیکنند و خود این منجر به برخی ناآرامیها میشود و وقتی یک مساله کوچکی هم رخ میدهد خیلی سریع عوارض خود را نشان میدهد و اوضاع بحرانی شده و منجر به درگیری نیروهای پلیس با مردم میشود و به خرابکاری و آتشسوزی منجر میشود. این اتفاق در سالهای اخیر بارها تکرار شده و در بعد افراطی برخی گروهها و فرقههای مذهبی از این وضعیت و از روحیه یاس و سرخوردگیاین افراد سوءاستفاده کرده و با یکسری تعلیمات مذهبی و فرقهای آنها را به سمت خود میآورند و باعث میشود اینها یک هدف برای خود ایجاد کنند و آن هدف عمدتا حالت انتقامگیری به خود میگیرد بویژه نسبت به آن جوامعی که خود را برتر میدانند.
برخی تحلیلگران، مداخله ریاض در سیاستهای فرهنگی غرب را ریشه تروریسم اروپایی میدانند. آیا همینطور است؟
بله، یکسری تبلیغات و فعالیتهای فرهنگی که برخی از کشورهای اسلامیدر کشورهای اروپایی از چند دهه صورت دادهاند، امروزه عوارض منفی خود را به عینه نشان میدهد.
عربستان و برخی دیگر از کشورهای سنی مذهبی عربی هزینههای خیلی سنگینی متحمل شدهاند و در این سالها دست به کارهای فرهنگی زده و میخواهند بینش و آیین مذهبی خود را در این جوامع جابیندازند که اینها عمدتا برگرفته از اسلام سلفی و وهابی هستند و ما امروزه نمونه افراطی آن در شکل القاعده، طالبان، النصره و داعش میبینیم. این طیفهای افراطی دست به اعمال تروریستی میزنند و اینها هم به اشتباه به عنوان گرایشهای اسلامی یا مسلمانان ثبت میشود. در حالی که اینها واقعا آن گرایشهای انحرافی هستند و هیچ سنخیتی با اسلام ندارند، اینکه حالا مسلمان زاده هستند به اسم مسلمانها ثبت میشود درست نیست، بسیاری از اینها هیچ گونه اعتقاد و عقیدهای نه به اسلام و نه به هیچ آیین و دینی دارند، بلکه فقط سعی میکنند با دیدگاه افراطی و انتقامجویانه برخورد کنند، این دیدگاههای افراطی را در سالهای اخیر در پاریس، مونیخ، لندن و شهرهای مهم اروپایی دیدهایم که دست به یکسری حرکات تروریستی زدهاند.
تعداد آنها به لحاظ نسبی زیاد نیست و بسیار اندک است ولی همین تعداد کافی است که بخواهند دست به یکسری اقدامات تروریستی بزنند و انفجاراتی انجام دهند. مغزهای آنها شستشو یافته و حاضرند با عملیات انتحاری هم خودشان را به کشتن بدهند و هم تعداد زیادی را نابود کنند، اینها گرایشات انحرافی است که به اشتباه به اسم اسلام و مذهب ثبت میشود.
آیا صرفا افرادی با گرایشهای اسلامی در میان تروریستهای اروپایی دیده میشود؟!
البته فقط گرایشهای اسلامینبوده و افراد بیدین و بیاعتقاد هم بین آنها زیاد دیده میشود. بسیاری از آنها از کشورهای پاکستان، بنگلادش، آمریکای لاتین، آفریقا بوده و طیف گستردهای هستند و یک نوع چالش امنیتی و اجتماعی در جوامع اروپایی ایجاد کردهاند.
سیاستهای غربیها و حمایت آنها از تروریسم را تا چه اندازهای میتوان منشأ حملات تروریستی در اروپا دانست؟
این هم انعکاسی از این اقدامات است، کشورهای اروپایی در خاورمیانه که عمدتا عربی و اسلامی هستند دست به یکسری اقدامات و تحرکاتی زدهاند که امروزه با واکنشهایی روبهرو شده و اقداماتی که در لیبی انجام داده و کشتاری که چند سال پیش آنجا صورت گرفت همچنین در سوریه؛ حمایت برخی کشورهای اروپایی از برخی جناحهای تندرو امروز نتیجه عکس داده و برخی گروههای ترویستی حتی به نوعی و غیرمستقیم توسط این کشورها حمایت شدهاند و امروزه با هم دچار چالش شدهاند. برخی از اتباع اروپایی که تابعیت این کشورها را دارند به گروههای تروریستی پیوستهاند و در آماری که اعلام شده هزاران نفر از اتباع اروپایی به این گروهها پیوسته و به سوریه و عراق و یمن آمدهاند و دست به اقدامات تروریستی میزنند و گاهی بازتاب آن را در شهرهای اروپایی میبینیم. اینگونه نیست که در خاورمیانه آتشی شعلهور شود و دامن کشورهای اروپایی را نگیرد. بالاخره اروپاییها دور از حرارت نخواهند بود و اقدامات تروریستی سال گذشته در پاریس یا امسال در نیس یا در شهرهای مونیخ و سایر مناطق اروپایی انعکاسی از تحرکاتی است که در خاورمیانه رخ داده و بازتابش امروزه در شهرهای اروپایی دیده میشود. البته کشورهای اروپایی تلاش نمیکنند تحرکات را با نام اسلام گره بزنند.
برخی معتقدند جوامع غربی تلاش میکنند تروریسم را به اسلام گره بزنند تا به این ترتیب افکار عمومی را از حمایتهایشان از تروریستها منحرف کنند؟
گره زدن تروریستها به اسلام عوارض سنگینی برای خود آنها خواهد داشت. آنها میگویند اینها فرقههای خیلی کوچکی هستند که به اسم مسلمانها اینکار را انجام میدهند و این را از درصد بسیار زیاد جوامع اسلامی جدا میکنند چون اگر بخواهند تروریسم را به مسلمانها نسبت بدهند عملا تبعات و عوارض منفی دامنشان را میگیرد. در کشورهای اروپایی حداقل 20 میلیون مسلمان داریم، در فرانسه حدود 7 میلیون مسلمان در آلمان حدود 4 میلیون و... اگر بنا باشد تروریست را به مسلمانان گره بزنند با چالشهای بیشتری مواجه میشوند، به همین دلیل آنها عمدتا عنوان میکنند که گروههای انحرافی متوسل به احکام اسلامی میشوند در حالی که سنخیتی با اسلام واقعی ندارند. اروپاییها هوشیارانه و آگاهانه عنوان میکنند و میدانند اگر غیر از این برخورد کنند عواقب بدی در انتظارشان خواهد بود.
گفت و گو
