تحلیل

طرد کودتا، مخرج مشترک همه گروه‌ها در ترکیه

ترکیه بخوبی دریافته بود که حضور مردم، سرمایه بسیار پرمنفعتی است. مردم هم عواقب تلخ و پیامدهای ناگوار کودتاهای گذشته را خوب به یاد می‌آورند.

کد خبر: ۹۲۳۹۰۲

موضوعی که همه افراد بدرستی متوجه شده‌اند، این است که هیچ کس جز گروه کوچکی از کودتاگران و همکاران آنها از وقوع کودتا به پیروزی و آسایش دست پیدا نخواهند کرد. حتی آن بخش از جامعه که در گذشته از این‌گونه اقدامات خشن نظامی حمایت کرده بودند بتدریج با گذر زمان پاسخ دندان‌شکنی از این حمایت خود دریافت کردند.

بنابر ادعای مقامات دولتی، افرادی در ارتش که هوادار جنبش گولن،‌ به رهبری فتح‌الله گولن محقق ساکن در آمریکا هستند، گروهی را برای طراحی و اقدام کودتا به منظور سرنگونی دولت منتخب تشکیل می‌دهند و همه احزاب و اقشار مختلف مردم با عقاید و سبک زندگی متفاوت یکصدا در مقابل آن قرار می‌گیرند. این ایستادگی مردم در آن شب سیاه، نوید طلوع روشنی را به نفع دموکراسی در این کشور می‌دهد.

لفظ «سیاهی» برای این عمل بدون زیاده‌روی لحاظ شده است، چراکه در دنیای امروز با شفافیت و ارتباطات بسیار وسیع و پیشرفته، باز هم‌ گروه کوچکی از کودتاگران قادرند با لحاظ دستور العملی، بمبگذاری در پارلمان ملی، تسخیر شبکه‌های تلویزیونی و خبرگزاری‌ها و کشتن مقامات و شهروندان را در دستور کار خود قرار دهند. بمبگذاری در پارلمان ملی و کاخ ریاست جمهوری در تاریخ این کشور موضوعی است که به این شکل سابقه نداشته است.

گرچه در رابطه با اتفاقات جمعه شب در ترکیه برای آسانی کار از واژه کودتا استفاده می‌شود، اما حقیقت مطلب این است که آن اقدام، عملی فراتر از یک کودتا بود. بسیاری از اتفاقات رخ داده در آن شب با کودتاهای گذشته در این کشور برابری و همترازی نمی‌کند. آن بیشتر شبیه حملات تروریستی است که گروهی محدود برای ایجاد و به حداکثر رساندن فضای ترس و وحشت در جامعه برای رسیدن به اهداف مورد نظر خود طراحی و به انجام رسانده اند که نتیجه آن کشته شدن بسیاری از مردم عادی جامعه است.

در آن شب مردم ترکیه شجاعت کم‌نظیری را به اثبات رساندند، آنها با حضور در خیابان‌ها خواسته خود را تلویحا مبنی بر حل اختلافات سیاسی از طریق روش‌های مسالمت‌آمیز با صدای بلند مطرح کردند. همچنین احزاب گوناگون سیاسی و نمایندگان آنها در پارلمان، به‌رغم مخالفت با سیاست‌های دولت حاکم، یکصدا و متحد در مقابل کودتا موضع گرفتند.

طرد کودتا به مخرج مشترک جدید همه گروه‌ها در ترکیه تبدیل شده و با توجه به ایجاد تکثر سیاسی سال‌های اخیر در فضای جامعه ترکیه، اتفاقات جمعه شب به نماد نادر یک وحدت ملی در این کشور تبدیل شده است.

در این میان به نظر می‌رسد جنبش گولن، مشهور به جنبش خدمت در ترکیه به‌عنوان دولتی در داخل دولت عمل می‌کند و همچون خطری در این کشور مطرح و تهدیدی برای دموکراسی محسوب می‌شود.

اکنون در ترکیه فرصت کم نظیری برای ایجاد آرامش و حل مسالمت‌آمیز مسائل سیاسی به‌وجود آمده است که دولت و حاکمیت ترکیه باید از این امکان، حداکثر بهره را به نفع ثبات کشور کسب کند.

حساسیت قوی ملت ترکیه در حمایت و پافشاری در جهت تحکیم نهاد دموکراسی در مقابل خطرات احتمالی، عامل مصونیت بخشی است که در صورت ادامه آن بروز هرگونه اقدامات خشونت‌آمیز در زمینه سیاسی برای کسب قدرت را از ریشه می‌خشکاند.