نمایش‌های مذهبی در دامن فناوری

سال‌ها پیش وقتی ما کودک بودیم، وقتی صحبت از هنر مذهبی بخصوص نمایش به میان می‌آمد، باید ماه‌ها منتظر می‌ماندیم تا محرم از راه برسد و تعزیه‌خوانان بساط روایت عشق را پهن کنند‌ اما در روزگاری که فناوری و رسانه‌های مدرن جا را برای دیگر فضاهای هنری تنگ کرده‌اند، تئاتر مذهبی ناگزیر از پوست‌اندازی شده است، تحول و تطوری که اتفاقا با استفاده از به روز‌ترین امکانات و خلاقیت طی سال‌های گذشته سبب شده است گونه‌ای جدید در هنر آیینی ایران ثبت شود، صحبت از نمایش‌هایی است که باعث شده تا مردم معنویت را پای صحنه تئاتر هم تجربه کنند. از جمله نمایش‌های مذهبی که این شب‌ها روی صحنه است می‌توان به اجرای «فصل وصل» به کارگردانی سعید اسماعیلی در باغ موزه دفاع مقدس و «اوریا» به کارگردانی سیدجواد ‌هاشمی ‌اشاره کرد که بزودی اجرایش را در تالار مهر حوزه هنری آغاز می‌کند.

کد خبر: ۹۱۳۸۷۱

طی سال‌های گذشته نمایش موفقی با موضوع دفاع مقدس هم مهمان صحنه رمضانی تئاتر بوده و با استقبال هم روبه‌رو شده است. «فصل وصل» در بخش‌هایی از اجرایش به دفاع مقدس می‌پردازد، همچنین دیگر نمونه موفق این نمایش‌ها را می‌توان «دریادلان» دانست که هر شب بعد از افطار در محوطه پارک دانشجو اجرا‌می‌شود.

این اقبال به نمایش‌های مذهبی و دفاع‌مقدس از کجا می‌آید؟ مگر نه این‌که تا همین چند سال پیش انتقاداتی از جمله کلیشه ای شدن این نمایش‌ها مطرح بود و مردم هم استقبال چندانی از آنها نمی‌کردند. این نمایش‌ها اکنون با استقبال بسیار خوبی مواجه هستند و این اتفاق خوب می‌تواند بیش از هر چیز نشان از نگاه دقیق‌تر هنرمندان به این نوع نمایش‌ها باشد؛ زیرا تغییر نگاه آنان به استقبال مردم از این آثار انجامیده است.

میراث‌داری خلاقانه

رحمت امینی، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر که بتازگی نمایش «فصل وصل» را دیده است، درباره این اتفاق می‌گوید: نمایش‌های مذهبی این روزها با توجه به پیشرفت فناوری تغییراتی کرده‌اند و آنچه قبلا در میدان تعزیه شاهد آن بودیم، اکنون در صحنه تئاتر رخ می‌دهد. او تاکید کرد: نمایش‌هایی چون «فصل وصل» میراث‌دار نمایش‌های مذهبی آیینی ایرانی هستند و با پیشرفت فناوری، جایگزین آثاری چون تعزیه شده‌اند. امثال «فصل وصل» ترویج مسائل ناب اسلامی‌ دینی را در دل خود دارند و با علایق امروز عجین هستند. زحمت زیادی برای این کار کشیده شده و یک گذر تاریخی از بدو پیدایش هستی تا امروز که ما درگیر مسائل جهان اسلام هستیم،‌ در این اثر به چشم می‌خورد.

کلیشه‌زدایی از هنر مذهبی

محسن معینی که چندی پیش نمایشی را درباره جاویدالاثر احمد متوسلیان روی صحنه برده بود، درباره دلایل استقبال از نمایش‌های مذهبی می‌گوید: نگاه هنرمندان و مسئولان به کارهای دفاع مقدس پخته و بهتر شده است. به قول دکتر شریعتی بهترین راه نابود کردن یک چیز، بد دفاع کردن از آن است.

نمایش‌های کلیشه‌ای که در دوره‌ای ساخته شده بود، مردم را از فضای این کارها دور کرده بود، اما طی سال‌های اخیر جامعه ما پذیرش بیشتری پیدا کرده است.

او ادامه می‌دهد: از یک طرف جنگ و درگیری‌هایی که در کشورهای اطراف وجود دارد و فعالیت‌هایی که در سوریه و جنگ با داعش داریم دوباره هنرمندان را به این سمت کشانده است و از طرف دیگر هنرمندان هم از کارهایشان کلیشه‌زدایی کرده و آثار بهتری ارائه می‌کنند.

این کارگردان تاکید می‌کند: مردم آماده پذیرش هر اثر خوبی هستند، حال وقتی اثر مرتبط با ارزش‌ها و آرمان‌های مذهبی و اجتماعی ما باشد، قطعا با آن ارتباط خوبی برقرار خواهند کرد. نمایش‌های مذهبی و دفاع مقدسی این روزها در حال حل کردن بحران کمبود قهرمان در جامعه هستند. با این تفاوت که ما تا حد زیادی از ساختن قهرمان‌ها بی‌نیاز هستیم. آن قدر قهرمان داریم که می‌توانیم آنها را به مردم ارائه کنیم و شاهد پذیرش آن از سمت جامعه باشیم.