توافق برای تعیین سقف تولید در وین به دیوار خورد!

برای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) تاریخ تغییر کرده است. چندسال پیش هرکدام از نشست‌های سالی دوبار این سازمان در وین نمایشگاهی از قدرت اقتصادی بود که سبب دیکته شدن سیاست‌های جدید به بازارهای نفت می‌شد، اما نشست تکراری روز پنجشنبه (13 خردادماه) این سازمان بیشتر شبیه یک اتفاق بی‌سر و صدا بود، بویژه با شکست اعضا برای تعیین سقفی برای تولید اعضا یا هر اقدام دیگری که اختلافات طولانی‌مدت درون اوپک را تسکین دهد.

به گزارش شانا، این درحالی است که به نظر می‌رسد قیمت نفت در حال تثبیت است، قیمت از زمان تجربه حضیض خود در ماه ژانویه تاکنون حدود 80 درصد بازیابی شده و حدود 50 دلار به ازای هربشکه پرسه می‌زند. مازاد عرضه نفت در بازار درحال کاهش یافتن است و مجموعه‌ای از هر دو این عوامل تاحدودی فشارها را از روی دوش اعضای اوپک بر‌می‌دارد، اما با وجود همه این مسائل نمی‌توان حقیقت را نادیده گرفت.

کاهش اخیر عرضه نفت را باید به عواملی خارج از اوپک مربوط دانست. رخدادهایی مانند کاهش تولید نفت در کانادا، تحرکات نظامی در نیجریه و بحران اقتصادی و سیاسی در ونزوئلا. حداقل برخی از این عوامل تغییر خواهند کرد؛ همانطور که الوخیو دل پینو، وزیر نفت ونزوئلا اعلام کرده است هم‌اکنون بیش از سه میلیارد بشکه نفت به دلیل چنین عواملی خارج از بازار هستند. وقتی این بشکه‌ها به بازار برگردند، بی‌ثباتی هم باز خواهد گشت.

این واقعیت نیز پابرجاست که ایران، که چندان از ایده طرح فریز نفتی در شرایط کنونی استقبال نکرده بود، هنوز به حداکثر ظرفیت تولید نفت خود نرسیده است و این کشور همه جور سیگنال‌های لازم را به بازار داده است که تا زمان دستیابی به سطوح تولید نفت پیش از تحریم‌ها به راه خود ادامه خواهد داد.

با این حال، حتی اگر شرایط تولید نفت این منطقه از حالت توجیه‌پذیر خارج شود، این شرایط نیز موقت خواهد بود، تولیدکنندگان بزرگ نفت در آمریکا هنوز سر جای خود باقی مانده‌اند و قانون بنیادی عرضه و تقاضا تعیین می‌کند که اگر قیمت نفت در سطح مشخصی قرار گیرد، شرکت‌های آمریکایی تولید نفت شل دوباره شیرهای تولید بیشتر را باز کنند. برخی تولیدکنندگان نفت شل معتقدند که قیمت 50 دلاری هر بشکه نفت هم برای این که آنها را به تولید دوباره نفت قانع کند کافی به نظر می‌رسد.

عامل دوم شکاف‌های اقتصادی و ژئواستراتژیک درون خود اوپک است. رقابت میان عربستان و ایران حالت نامطلوبی به ظاهر متحد اوپک داده است. سیاست‌های نفتی 2 کشور ادامه رقابتشان در زمینه‌های دیگر ارزیابی می‌شود. شاید به همین دلیل باشد که ریاض در ماه آوریل توافق برای اجرای طرح فریز نفتی را با شکست روبه‌رو کرد. شکاف‌های اقتصادی اعضا نیز به همین نسبت مخرب هستند؛ عربستان سعودی نسبتا درحال تجربه فشارهای ناشی از قیمت‌های پایین نفت است. آوریل پانزدهمین ماه پیاپی بود که که دارایی‌های خارجی این کشور کاهش یافت و به پایین‌ترین سطح چهارسال اخیر رسید. کسری بودجه این کشور نیز در حال افزایش پیدا کردن است. اما قدرت اقتصادی عربستان به این کشور اجازه می‌دهد که این ضربه‌ها را تحمل کند و بازی بلندمدت خود را پیش ببرد. اتفاقی که برای سایر اعضای اوپک که اقتصاد ضعیف‌تری دارند مثل ونزوئلا و نیجریه امکان‌پذیر نیست. تفاوت‌هایی که سبب ایجاد اختلاف در اوپک می‌شود و امکان اتخاذ تصمیم‌های واحد را کمتر می‌کند. اتفاقی که سرانجام به معنی کاهش شانس تاثیرگذاری برای بالا بردن قیمت‌هاست.

عامل سوم، رشد پایین اقتصادی و تقاضای ضعیف نفت در جهان ـ تنها زمینه‌ای است که تاحدودی خیال اوپک آنجا راحت‌تر است.

گزارش آژانس بین المللی انرژی از بازار نفت ماه گذشته منتشر شد و حاکی از آن بود که تقاضای جهانی نفت در سه ماه اول 2016 معادل 1, 4 میلیون بشکه نسبت به مدت مشابه پارسال رشد داشته است، همچنین پیش‌بینی شده است که تفاوت میان عرضه و تقاضا به تنها 200 هزار بشکه در روز می‌رسد. رقمی که در سال گذشته معادل 3/1 میلیون بشکه در روز بود.