بازیگران اصلی آلودگی هوای اراک؛ رانت و رابطه

به گزارش جام‌جم، اراک چهارمین قطب صنعتی کشور و تولیدکننده 80 درصد تجهیزات انرژی است که به دلیل وجود بزرگ‌ترین کارخانه‌های تولید آلومینیوم (ایرالکو)، بزرگ‌ترین معدن سدیم سولفات، نخستین و بزرگ‌ترین کارخانه واگن‌سازی و لوکوموتیوسازی (واگن پارس)، نخستین کارخانه کمباین‌سازی (کمباین‌سازی ایران)، بزرگ‌ترین کارخانه سازنده دکل انتقال نیرو در خاورمیانه (آونگان)، نخستین ایستگاه آزمایش تست دکل‌های انتقال نیرو در خاورمیانه و آسیا و نخستین مدرسه خورشیدی کشور، لقب پایتخت صنعتی ایران را به خود اختصاص داده است، اما این امتیازهای مثبت و قابل توجه، به دلیل برخی کم‌توجهی‌ها بلای جان مردم اراک و دغدغه جدی مسئولان شده است. به همین دلیل، طرح جامع کاهش آلودگی هوای شهر اراک با 19 ماده در سال 86 به تصویب هیأت وزیران رسید، اما با گذشت هشت سال اجرایی شدن آن با موانع متعددی روبه‌رو شده است.

دولت، متهم اصلی آلودگی هوای اراک

محمدحسن آصفری، نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در گفت‌وگو با جام‌جم درباره مهم‌ترین موانع تحقق اهداف طرح جامع کاهش آلودگی هوای اراک می‌گوید: این مصوبه قرار بود در مدت زمان پنج سال عملیاتی شود، اما تحقق کمتر از 20 درصد طرح باعث شده که این مشکل در پایتخت صنعتی ایران همچنان پابرجا باشد. به اعتقاد من، متهم ردیف اول تداوم این معضل، خود دولت است، چراکه همت لازم را برای نظارت و اقدامات مقتضی به کار نگرفته است. وی با بیان این که صنایع فعال در اراک ایزوهای فضای سبز خود را با پرداخت رانت دریافت می‌کنند، ادامه می‌دهد: هیچ نظارتی بر عملکرد آنها وجود ندارد. اطراف این کارخانه‌ها پر از فضای سبز است، اما ذرات معلق حاصل از تولیدات این کارخانه‌ها چندصد کیلومتر دورتر بر سر مردم اراک می‌ریزد و آنها با ریه‌هایشان، تاوان تولیدات صنایع را پرداخت می‌کنند.

نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس، درباره راهکار مواجهه با صنایع آلاینده و متخلف می‌گوید: تعطیل کردن صنایع آلاینده راه آخر است. با توجه به این که استان با معضل بیکاری مواجه است، استفاده از این راهکار درست نیست. به همین دلیل، بهترین راه‌حل استانداردسازی صنایع است، اما متاسفانه این صنایع نه‌تنها سهم آلایندگی خود را پرداخت نمی‌کنند، بلکه نسبت به بهسازی سیستم خود هم هیچ اقدامی نداشته‌اند و این باعث ماندگاری آلاینده‌ها شده است.

وی ادامه می‌دهد: با توجه به وضعیت اقلیمی اراک و احاطه شدن شهر توسط ارتفاعات، صنایع جدید در شعاع 35 کیلومتری شهر ایجاد می‌شود، اما درباره صنایعی که از قبل وجود داشته‌اند و اتفاقا جزو صنایع مادر محسوب می‌شوند، کاری جز استانداردسازی نمی‌توان انجام داد که متاسفانه به خاطر لابی‌های سیاسی، صنایع نیز از عمل به قانون امتناع می‌کنند.

گلایه اراکی‌ها از ابتکار

آصفری با بیان این که رفع مشکل آلودگی هوای اراک به اعتباری بالغ بر 500 میلیارد تومان بجز بحث احداث مترو نیاز دارد، تأکید می‌کند: گلایه مردم اراک از خانم ابتکار به عنوان رئیس سازمان محیط‌زیست این است که چرا سازمان درباره احداث متروی اراک هیچ طرحی به شورای عالی ترافیک کشور ارائه نکرده است، در حالی که ایشان به خوبی می‌دانند؛ 45 درصد آلودگی هوای این شهر مربوط به آلاینده‌های متحرک یعنی خودروهاست.

وی در پاسخ این پرسش که چرا لایحه احداث مترو توسط شهرداری مطرح نمی‌شود و در شورای شهر به تصویب نمی‌رسد، می‌گوید: شورای عالی ترافیک با احداث مترو در این شهر به دلیل آن که تعداد جمعیت شهر را کم می‌داند، موافقت نمی‌کند، در صورتی که شهرهای 500 هزار نفری در کشور وجود دارد که احداث مترو در آنها در دست طراحی است.

برخورد قضایی و ابطال مجوز فعالیت صنایع متخلف

حسینعلی ابراهیمی کارنامی، مدیرکل حفاظت از محیط‌زیست اراک نیز در گفت‌وگو با جام‌جم با تاکید بر این نکته که از واحدهای صنعتی خواسته‌ایم در مدت زمان تعیین شده، براساس تعهداتشان نسبت به استانداردسازی واحدها اقدام کنند، در غیر این صورت پلمب می‌شوند، ادامه می‌دهد: برداشت 12 هزار هکتاری مواد معدنی از تالاب میقان توسط شرکت املاح معدنی به یکی از کانون‌های بحران اراک تبدیل شده است. این مسأله به دستگاه قضا ارجاع داده شده و براساس دلایل و مستندات ثابت کرده‌ایم، تمدید پروانه فعالیت این شرکت در سال 90 در ازای تخطی از قانون بوده و درصدد هستیم تا زمان ابطال فعالیت این شرکت، مسأله را همچنان پیگیری کنیم.

همکاری ضعیف برخی صنایع آلاینده

ابراهیمی کارنامی درباره شرکت آلومینیوم‌سازی ایرالکوی اراک نیز خاطرنشان می‌کند: با وجود مذاکرات و تذکرات متعدد، ایرالکو تاکنون همکاری خوبی با ما نداشته است. برخلاف این شرکت، صنایع دیگر در روزهایی که هوا در وضعیت ناسالم قرار می‌گیرد، همکاری بسیار خوبی در راستای مصوبات کارگروه کاهش آلودگی هوا دارند و فعالیت خود را تعطیل می‌کنند. امیدواریم ایرالکو براساس آخرین توافقی که داشتیم، نسبت به زمانبندی که برای انتقال و بازسازی خطوط تولید که نسبت به آن متعهد شده، عمل کند. در غیر این صورت دستگاه قضا براساس گزارش ما بشدت با آنها برخورد خواهد کرد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست اراک، همچنین کمبود اعتبارات را یکی از دلایل اجرا نشدن طرح جامع کاهش آلودگی هوا در اراک می‌داند و با اشاره به تردد خودروهای فرسوده در این شهر می‌گوید: اراک شهر کارگری است و درآمد بخش اعظم مردم از طریق حقی است که قانون کار تعیین کرده است. اکثر خودروهایی که در این شهر تردد می‌کنند، پراید، پیکان یا وانت هستند. گرچه سوخت استاندارد تولید می‌کنیم، اما آیا این خودروها می‌توانند سوخت استاندارد بسوزانند در حالی که خودشان استاندارد نیستند؟ نه نمی‌توانند.

سهیلا فلاحی‌

جام‌جم