روابط تجاری ایران و چین در آستانه تحول

آمار، گویای واقعیت

برای رسیدن به پاسخ دقیق این سوال که آینده چین در معادلات اقتصادی ایران چگونه است، بهتر است ابتدا مروری بر گذشته حضور اقتصادی چین در کشورمان با توجه به آمار رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران داشته باشیم.

در این خصوص اولین ارقامی که از سال جاری جلب توجه می‌کند مبلغ نزدیک به 5/7 میلیارد دلار واردات کالا از چین است در حالی که کشورمان فقط توانسته کمی بیشتر از پنج میلیارد دلار کالا به چین صادر کند که با نگاهی گذرا در عناوین صادراتی می‌بینیم بیشتر اقلام صادراتی ایران به مواد خام از جمله نفت و مواد معدنی مربوط می‌شود.

جایگاه اقتصادی چین پررنگ‌تر خواهد شد

مجیدرضا حریری، نایب رئیس اتاق ایران و چین با تاکید بر این‌ نکته که روابط تجاری میان دو کشور دستخوش تغییراتی بنیادین شده است، به خبرنگار جام‌جم گفت: به‌طور کلی در دوران تحریم ایران محدودیت‌هایی برای خرید داشت و به نوعی مجبور به قبول برخی شرایط بودیم، اما امروز که سایه سنگین تحریم‌ها از سر اقتصاد ایران دور شده، می‌توان از قدرت چانه‌زنی مناسبی که در دیگر نقاط دهکده جهانی فراهم شده برای منافع خود استفاده کرد. بنابراین می‌توانیم با تمام تولیدکنندگان جهان وارد مذاکره و معامله شویم.

نایب رئیس اتاق ایران و چین به موضوع قراردادهای تجاری امضاء شده اخیر میان دو کشور اشاره کرد و گفت: طی سفر رئیس‌جمهور چین به ایران عمده قراردادهایی که میان دو کشور امضا شد به انتقال فناوری، سرمایه‌گذاری‌های چینی‌ها در ایران و همچنین استفاده از منابع مالی این کشور برای توسعه برخی از زیرساخت‌های اقتصادی مثل حمل و نقل ریلی مربوط می‌شود.

وی درباره آینده حضور چین در اقتصاد کشورمان معتقد است، حضور چین در اقتصاد ایران پررنگ‌تر از قبل خواهد شد چون با درنظر گرفتن صادرات 25 درصدی محصولات غیرنفتی و 50 درصدی نفت ایران به این کشور، چین را به عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران قرار داده و از آنجا که در معادلات اقتصادی امروز اگر کالایی به کشوری صادر می‌کنید باید از آن کشور هم خریدی داشته باشید، درخواهیم یافت که بدون تردید حضور چین در اقتصاد ایران پررنگ‌تر از قبل خواهد شد. حریری درباره ذهنیت منفی خریداران ایرانی نسبت به محصولات چینی تصریح کرد: قبل از هرگونه اظهار نظر باید مدنظر داشته باشیم که همواره تراز تجاری میان دو کشور به نفع ایران بوده است. این درحالی است که به هیچ عنوان چین محصولی را با فشار به کشوری صادر نمی‌کند، بلکه این خریداران آن کشور هستند که اقدام به خرید می‌کنند، اما براساس آماری که ارائه شده حجم قابل توجهی از واردات ایران به صورت غیرقانونی صورت گرفته که بخش عمده‌ آن همان محصولات چینی است. به عنوان مثال طی سال 93 براساس آمار پنج میلیارد دلار کالای مصرفی قانونی وارد کشور شده است، اما در همین دوره 20 میلیارد دلار کالای قاچاق وارد شده که همین موضوع باعث ایجاد ابهام در ذهن خریداران ایرانی نسبت به کالاهای چینی شده است.

نقش کلیدی توافق‌نامه‌های امضا شده

محمد فرازنده، مدیر کل آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری با اشاره به امضای اسناد مهم اقتصادی و سیاسی در این سفر گفت: طی سفر رئیس‌جمهور چین به ایران 17 قرارداد که از قبل تهیه شده‌بود به امضا رسید که در بخش‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بوده است.

فرازنده افزود: مهم‌ترین موضوعی که در این توافق‌نامه‌ها باید مدنظر داشت توافق‌هایی برای مشارکت‌های راهبردی میان دو کشور بوده است. چون این توافق‌نامه‌ها می‌تواند در آینده نسبت به تنظیم روابط استراتژیک میان دو کشور نقش کلیدی و عمده‌ای ایفا کرده و باعث گسترش روابط شود.

این مقام مسئول درباره کیفیت بد اجناس چینی افزود: اگر نگاهی به بازارهای دنیا بیندازید بهترین برند بازار تولیدات چین است. بهترین برندهای پوشاک دنیا در چین است، صنایع یک دنیا در چین تولید می‌کنند. گوشی‌های اپل آمریکایی تولید چین است. این که عده‌ای از طریق قاچاق یا واردات، جنس بنجل را از چین وارد می‌کنند نباید چین را مقصر دانست. ما برای صادرات به چین چه داریم که چین نداشته باشد؟ بهترین نگاه این است که بتوانیم به عنوان یک صادرکننده به کل کشورهای جهان، وارد تعامل با دنیا شویم.

وی با اشاره به اعلام رقم 600 میلیارد دلار مبادلات تجاری تعیین شده میان دو کشور تاکید کرد: به هیچ عنوان این رقم صرفا از جاده یکطرفه چین به سمت ایران نخواهد بود بلکه در زمینه‌های مختلف مثل سرمایه‌گذاری‌های مشترک و همچنین امتیازات تجاری میان دو کشور تامین خواهد شد. زیرا اکنون روابط منطقی اقتصادی ایران به دلیل رفع تحریم‌ها شکل خواهد گرفت چون امروز دیگر به هیچ عنوان محدود به فروش نفت و واردات از کشور چین نیستیم. مهدی صفری، سفیر پیشین ایران در چین نیز شنبه شب در برنامه تیتر امشب شبکه خبر با اشاره به مبادلات میلیاردی چینی‌ها گفت: چین سالانه 4500میلیارد دلار مبادله تجاری دارد در نتیجه بهتر است مسیر این مبادلات امن باشد و گرچه گزینه دریایی در دسترس این کشور است، اما مسیر خشکی امنیت بیشتری دارد.

او ادامه داد: ایران کشوری است با 15 همسایه، بنابراین فتح ایران به معنای فتح 15 کشور منطقه است، آمریکا برای تضعیف صادرات چین به دنبال تقویت پول چینی است تا صادراتشان را تضعیف کند، اما ارتباط با ایران این نقشه آمریکا را خنثی کرد.

سفیر اسبق کشورمان در چین تصریح کرد: ما سال‌هاست که مبادلات فرهنگی با کشور چین داریم که هر سه سال یکبار در حال تمدید است. از طرف دیگر کشور چین، ایران را به عنوان کشور هدف خود برای مقاصد گردشگری انتخاب کرده است، در مجموع 250 میلیون چینی در این کشور از قدرت خرید بالایی برخوردار هستند که این موضوع یک فرصت ویژه برای ایران است.

عماد عزتی

اقتصاد