حماس و حضور در عرصه بازی سیاسی

پیروزی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) در انتخابات پارلمان فلسطین ، واکنش های مختلف بین المللی را در پی داشته است.

کد خبر: ۸۷۱۹۵

ظاهرا قرار است کمیته چهارگانه ای متشکل از روسیه ، امریکا ، سازمان ملل و اروپا پیامدهای این رخداد سیاسی را بررسی کرده و به اتخاذ یک موضع مشترک دست زنند. به نظر می رسد سخنان خالد مشعل ، رئیس دفتر سیاسی حماس و الزهار از رهبران عالی رتبه این جنبش ، که نشان از هوش سیاسی و آشنایی آنان به قواعد بازی سیاسی را دارد ، مانیفست حماس باشد. بر این اساس ، دکتر علی بیگدلی ، کارشناس روابط بین الملل به سه پرسش فراروی پاسخ می دهد.

رویکرد جامعه جهانی در برخورد با نتایج انتخابات فلسطین که با پیروزی حماس ، همراه شده ، چه خواهد بود؛
پیروزی گروههای سیاسی اسلام گرا از جمله جنبش حماس در فلسطین ، ائتلاف یکپارچه شیعیان در عراق و اخوان المسلمین در مصر، نشان از وزیدن یک جریان جدید سیاسی می دهد و به نظر می رسد که ضرورت دارد، گروهها و جناحهای دین گرا که تاکنون در صحنه سیاست حاضر نبودند، با توسل به ابزار انتخابات ، وارد عرصه سیاست شده تا بتوانند اهداف و خواسته های خود را از طریق پذیرش قواعد بازی و شرایط حاکم بر نظام بین الملل ، محقق سازند.جنبش حماس به عنوان دشمن سرسخت اسرائیل ، تاکنون در بازیهای سیاسی شرکت نکرده بود، اما در شرایط فعلی و با پیروزی در انتخابات پارلمان فلسطین ، مجبور است به عنوان یک بازیگر اصلی وارد تعاملات سیاسی شود.نکته مهم این که ، اگر قرار است حماس به این بازیگری در عرصه سیاسی ادامه دهد باید در نگرشها و استراتژی های خود حداقل در سیاست اعلانی تغییراتی ایجاد نماید که این تغییر با پذیرش پیمان اسلو به عنوان باب مذاکرات سیاسی در فضای بین المللی ، مفهوم خواهد یافت . در واقع حماس باید در راستای پذیرش قواعد بازی سیاسی ، موضوع مذاکره با طرف مورد مخاصمه را مورد توجه قرار دهد که چنین روشی از سوی گروه اخوان المسلمین در مصر با گفتگو با حزب حاکم به رهبری مبارک و ائتلاف یکپارچه شیعیان در عراق از طریق مذاکره با گروههای داخلی و اشغالگران خارجی ، تاکنون دنبال شده است . به هر حال حماس باید بر این نکته واقف باشد که در فرآیند صلح خاورمیانه که از طریق گفتگو به دست خواهد آمد، ضروری است تا به مختصات روابط بین الملل نزدیک شود. مصاحبه اخیر خالد مشعل ، رئیس دفتر سیاسی حماس که پس از برگزاری انتخابات صورت گرفت ، حاکی از آن است که حماس و رهبران عالی رتبه آن ، عقلانیت سیاسی را سرلوحه فعالیت های خود قرار داده و اظهارنظرهای هوشمندانه آنان ، بیانگر روشن بینی و واقعگرایی آنها در برخورد با اسرائیل است.

با توجه به این که نتایج انتخابات در طی یک فرآیند دموکراتیک حاصل گردیده ، آیا پذیرش مشروط آن از سوی دول غربی برخورد دوگانه با مفهوم دمکراسی نیست؛
ذکر این نکته ضروری است که اگر فضای بین المللی مغایر با چارچوب های عملکردی حماس واقع می شد، قطعا در برگزاری انتخابات پارلمان فلسطین و حتی در پیروزی حماس مشکلاتی را به وجود می آورند. به هر حال حماس مجبور است تا خود را با معیارهای بین المللی تطبیق یا نزدیک نماید. همچنان که بسیاری از کشورهای اروپایی و امریکا، کنارگذاردن روشهای مسلحانه مقاومت را پیش شرط کمک و حمایت از گروه حماس و دولت فلسطین یاد کرده اند. به نظر می رسد، این کشورها برای کشاندن دوطرف مناقشه یعنی فلسطینیان و اسرائیلی ها، اسرائیل را با خروج از غزه یک گام به عقب برده و با پذیرش ورود حماس به بازار سیاسی آنها را یک گام به جلو کشانده است . به هر صورت ، نکته مهم این است که حماس در انتخابات پیروز شده و باید با اتخاذ راهبردهای جدید و تاکتیک های نوین ، این موفقیت را قدر بداند. بی تردید، جنبش حماس ، از این پس به صورت یک گروه سیاسی درخواهد آمد و سخنان اخیر خالد مشعل علاوه بر برخورداری از یک بینش عمیق سیاسی و معطوف به آینده ، کاملا انعطاف پذیر است .