جاذبه‌های اسلامی؛ موتور محرک صنعت گردشگری

در کشورمان هم به دلیل اقبال بالای مردمی به اماکن مذهبی، حجم قابل توجهی از مسافرت‌ها با هدف زیارت انجام می‌شود. می‌دانیم شهر مشهد بدون تردید جایگاه نخست را در جذب این دسته از مسافران در کشورمان دارد. این حرف البته به این معنا نیست که همه سفرها به مشهد صرفا با هدف زیارت انجام می‌شود اما می‌شود ادعا کرد در مورد بیشتر این سفرها این گزاره صادق است. شاهد مثال این‌که یک نظرسنجی که چند سال پیش در مشهد انجام شده نشان داده 80 درصد وقت مسافران مشهد و زائران در حرم مطهر رضوی و اطراف آن می‌گذرد.

برای فهمیدن سهم بزرگ جاذبه‌های اسلامی در صنعت گردشگری کشور، نگاهی به آمارهایی که در دسترس است، می‌اندازیم. آمارها البته ممکن است متعلق به امسال نباشد اما طبق جست‌وجوهای ما آخرین و معتبرترین آمارهایی است که در این حوزه منتشر شده. از آن گذشته برای ترسیم یک مختصات کلی از وضعیت گردشگری مذهبی در کشور، همین آمارها هم می‌تواند قابل استناد و کارآمد باشد. به عنوان مثال، طبق آماری که مرکز آمار کشور در سال 92 منتشر کرده، نزدیک به چهار میلیون نفر در سال قبل از آن یعنی سال 91 از تورهای زیارتی استفاده کرده‌اند. این آمار البته در سال مربوط از افرادی که به تورهای سیاحتی رفته‌اند کمتر است، اما نمی‌توان انکار کرد که استفاده‌کنندگان از تورها تنها بخش نه چندان بزرگی از گردشگران مذهبی در ایران است، زیرا درصد بیشتری از مردم از طریق حمل و نقل ریلی و جاده‌ای خودشان شخصا اقدام به سفرهای زیارتی می‌کنند. از سوی دیگر طبق همین آمار از سال 87 تا 91 تعداد گردشگرانی که از تورهای زیارتی استفاده کرده‌اند، دوبرابر شده است.

البته اگر بخواهیم به همه سفرهای زیارتی بپردازیم، باید آمار دیگری پیدا کنیم. اگر شهر مشهد را به عنوان مهم‌ترین شهر مقصد گردشگری مذهبی در کشور در نظر بگیریم، در سال 92 فقط در فصل تابستان، بیش از شش میلیون نفر به این شهر سفر کرده‌اند.

در همان سال نزدیک به 1.5 میلیون زائر هم به شهر قم رفته و در این شهر اقامت شبانه داشته‌اند. البته برای به دست آوردن آمار کلی باید اماکن زیارتی دیگر مثل حرم حضرت عبدالعظیم (ع) در تهران و شاهچراغ در شیراز،‌ آقا علی عباس در بادرود، هلال بن علی در آران و بیدگل و هزاران زیارتگاه دیگر از قبیل بقعه‌های متبرکه امامزادگان و پیامبران الهی در جای جای کشور را هم در نظر بگیریم.
علاوه بر اینها حتی سفرهای راهیان نور را که آماری حدودا دومیلیون نفری در هر سال دارد نیز به نوعی می‌توان در زمره گردشگری مذهبی به حساب آورد. یک آمار دیگر برای فهمیدن حجم عظیم گردشگری مذهبی در ایران هم باز از سوی مرکز آمار اعلام شده است. به گفته این مرکز در سال 92 از میان 27 میلیون سفر تابستانی، سه میلیون مربوط به اماکن زیارتی بوده است.

جاذبه‌های مذهبی کشورمان البته در جذب گردشگر خارجی هم نقش بسزایی دارد. گفته می‌شود سال گذشته، 1.5 میلیون گردشگر خارجی به شهر مشهد وارد شده‌اند. بیشتر این افراد اگرچه عراقی بوده‌اند اما از کشورهای دیگری همچون قطر، بحرین و حتی عربستان هم گردشگرانی به مشهد می‌آیند. شاید برایتان جالب باشد بدانید در خارج از مرزهای ایران هم در عربستان سعودی، نقش اماکن مذهبی در صنعت گردشگری و اقتصاد این کشور بسیار بالاست، چنان‌که سالانه شش میلیون نفر برای سفر عمره و حدود دو میلیون نفر برای سفر حج تمتع به این کشور می‌روند.