دستان پُر پوتین بر فراز آسمان سوریه

در این میان رسانه‌های خبری کمتر توجهی به سیستم‌های شناسایی پیشرفته، علائم اطلاعاتی و تجهیزات نظامی الکترونیکی کرده‌اند که روس‌ها از مدت‌ها پیش وارد کرده و به زعم بسیاری از کارشناسان برنامه‌ای دقیق و از پیش طراحی شده برای مقابله با گروه‌های تروریستی مهیا کرده‌اند.

مجموعه‌ای از تسلیحات پیشرفته

در هفته‌های اخیر، روسیه هواپیماهای شناسایی IL-20 را به سوریه فرستاد، هواپیمایی که کارشناسان نظامی آن را همتراز هواپیمای جاسوسی مدل Orion P-3 آمریکا می‌دانند. این هواپیمای روسی به تجهیزات بسیار پیشرفته‌ای همچون رادار شناسایی، موتور استراق سمع الکترونیکی و حسگرهای چشمی مجهز است. این هواپیما که یکی از هواپیماهای جاسوسی شاخص روسیه به حساب می‌آید، ابزاری قدرتمند برای نیروهای نظامی این کشور بوده و مراکز وابسته به تروریست‌ها را شناسایی و اطلاعات آن را در اختیار جنگنده‌ها قرار داده است.

در میان تجهیزات اطلاعاتی و جنگ‌افزارهای الکترونیکی روسیه در سوریه می‌توان به کراسوخا 4 اشاره کرد؛ یک سیستم الکترونیکی بسیار پیشرفته که برای پارازیت انداختن روی رادارها و جنگنده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. خبرگزاری دولتی اسپوتنیک روسیه اولین بار خبر حضور این جنگ‌افزار پیشرفته را در سوریه اعلام کرد.

اعزام هواپیماهای شناسایی IL-20 نیز می‌تواند بیانگر این باشد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه قصد دارد به نیروهای نظامی کشورش در سوریه اطمینان دهد علاوه‌بر اطلاعات نظامی نیروهای زمینی سوریه، سیستم‌های پیشرفته روس نیز به آنها در نبرد کمک می‌کند. از سوی دیگر می‌توان این موضوع را آماده‌سازی نیروها برای حضور در نبرد زمینی دانست. دوشنبه هفته گذشته بود که مسکو اعلام کرد نیروهای داوطلب در حال عزیمت به سوریه برای جنگ هستند؛ کارشناسان این مساله را تمایل نیروهای روسی برای مبارزه مستقیم با گروه‌های تحت حمایت آمریکا در سوریه می‌دانند.

تاکتیک‌های مسکو

انتقال تجهیزات الکترونیک روسیه به سوریه آخرین نمونه از تاکتیک‌های مسکو است که با نام جنگ‌‌های هیبریدی (تلفیقی از جنگ‌های کلاسیک، نامنظم و سایبری) شناخته می‌شود. در این نوع جنگ با کمک روش‌های مخفیانه و با استفاده از کمترین نیروی نظامی، به اهداف استراتژیک می‌رسند. در واقع کراسوخا 4 در اوکراین استفاده شد و نقشی کلیدی در جنگ الکترونیک روسیه در آنجا داشت. اعزام کراسوخا به سوریه درست زمانی صورت گرفت که سیاستمداران غربی ایده ایجاد منطقه پرواز ممنوع را بر فراز شرق اوکراین مطرح کردند. ایگور استویاگین، کارشناس ارشد در موسسه خدمات سلطنتی (اتاق فکری در لندن) می‌گوید قرار دادن این سیستم علاوه بر دیگر سامانه‌های دفاع هوایی، مانع ایجاد منطقه پرواز ممنوع شده و این قدرت را به پوتین می‌دهد که آسمان‌ مناطق شرقی اوکراین را تحت کنترل خود داشته باشد.

کراسوخا در حالی وارد سوریه شده که تعدادی از کشورها خواستار ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر شمال سوریه هستند. استویاگین عقیده دارد ورود این سامانه به جنگ سوریه پاسخ روشنی از سوی مسکو به طرف‌ها و کشورهایی است که به دنبال منطقه پرواز ممنوع هستند. در حال حاضر شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این سیستم الکترونیکی علیه آمریکا و دیگر هم‌پیمانانش استفاده شده است، اما مطمئنا نیروهای نظامی آمریکا نسبت به حضور آن در سوریه اطلاع پیدا کرده‌اند.

به عقیده کارشناسان، استفاده از سیگنال‌های اطلاعاتی و تجهیزات الکترونیکی به‌خوبی اهداف و مقاصد مسکو در سوریه را نشان می‌دهد. جفری وایت، یکی از کهنه سربازان سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا با بیان این که شورشیان مسلح در سوریه اهداف اطلاعاتی سختی برای روس‌ها به حساب نمی‌آیند، می‌گوید: آیا نیاز است روس‌ها برای هدف قرار دادن این نیروها پیشرفته‌ترین تجهیزات و ابزارهای خود را وارد میدان نبرد کنند؟

استفاده روسیه از این ابزارهای جدید زمانی اتفاق می‌افتد که دولت اوباما بر سر اهداف مسکو در سوریه انتقادات فراوانی را مطرح کرده است. رهبران روس بر این موضوع تاکید دارند که حملات آنها تنها مواضع تروریست‌های داعش را هدف قرار می‌دهد، اما گروه‌های مسلح تحت حمایت آمریکا ادعا می‌کنند این حملات آنها را هدف قرار داده است‌. البته اخبار چند روز گذشته تا حدود زیادی این ادعای آنها را رد کرد. زیرا در جریان حملات روز جمعه جنگنده‌های روس نزدیک به 300 عضو داعش کشته و بسیاری از مراکز وابسته به این تروریست‌ها تخریب شد.

احتمال بالای موفقیت پوتین

کارشناسان بر این باورند اگر روسیه در همین مسیر حرکت کند، با تجهیزات پیشرفته‌تر و جدیدتر خود می‌تواند هم ضربات سنگینی به تروریست‌های داعش وارد کند و هم نیروهای شبه‌نظامی تحت حمایت آمریکا در سوریه را با مشکل رو‌به‌رو سازد. البته موضوع همکاری اطلاعاتی مسکو و دمشق علیه نیروهای تروریستی در این کشور موضوع تازه‌ای نیست و از آغاز درگیری‌ها در این کشور، این همکاری وجود داشته است. نیروها و مقامات روس نیز بارها طی این چند سال بر حمایت همه جانبه خود از دولت و نیروهای سوریه تاکید داشته‌اند.

یکی از مقامات ارشد دفاعی آمریکا که نمی‌خواهد نامش فاش شود، در پاسخ به افزایش حضور اطلاعاتی روسیه در سوریه می‌گوید تجهیزات و ابزارهای پیشرفته در اختیار نیروهای روس به اندازه همین تجهیزات در اوکراین است. او به تجهیزات دیگری نیز اشاره می‌کند که روس‌ها برای نبردهای آینده به صورت مخفیانه وارد سوریه کرده و به احتمال زیاد در آینده‌ای نزدیک علیه مخالفان سوریه در خاک این کشور استفاده می‌کند.

از دیگر تجهیزات روس‌ها در خاک سوریه می‌توان به خودروی ارتباطیR-166 اشاره کرد که دستورالعمل‌های اطلاعاتی را در اختیار نیروهای زمینی روسیه قرار می‌دهد. استویاگین عقیده دارد حضور این سامانه در سوریه بسیار جالب توجه است، زیرا نشان می‌دهد روس‌ها به‌دنبال حضور قدرتمند‌تری در خاک سوریه هستند. در این میان چند روز پیش خبرگزاری اینترفاکس گزارش داد کشتی شناسایی پیشرفته واسیلی تاتیشچوف به سمت شرق مدیترانه حرکت کرده است. همچنین تابستان امسال برخی منابع خبری گزارش دادند ارتش سوریه به تازگی سامانه ارتباطی R-330P را از همتایان روس خود دریافت کرده‌اند. به عقیده کارشناسان نظامی، سیستم‌های رادیویی ساده‌ای که توسط مخالفان بشار اسد در سوریه مورد استفاده قرار می‌گیرد، به راحتی طعمه این سیستم روس‌ها خواهد بود.

روسیه در حالی بهترین و پیشرفته‌ترین سلاح‌ها و تجهیزات خود را به سوریه فرستاده است که هدف قرار دادن مواضع تروریست‌ها کار چندان سختی برای ارتش سوریه نیست. اما اعزام این تجهیزات به پوتین اجازه می‌دهد در کمترین زمان ممکن و با کمترین تلاش به اهداف خود در سوریه برسد.

رمز موفقیت روسیه

نشریه آمریکایی «نشنال اینترست» در مطلبی به تشریح آنچه طی یک‌ماه گذشته در جنگ مسکو علیه داعش در سوریه روی داده، پرداخت و مشارکت اطلاعاتی با نظامیان سوری را رمز موفقیت‌های اخیر ولادیمیر پوتین دانست. به عقیده برخی کارشناسان، حملات هوایی روسیه در سوریه می‌تواند نتایجی به مراتب بهتر از کمپین آمریکایی داشته باشد، آن هم به یک دلیل ساده: مسکو از مشارکت نزدیک با نیروهای زمینی دولت سوریه بهره می‌برد. کمپین غربی علیه داعش شکست خورده است، چرا که هیچ نیروی اطلاعاتی در آنجا (سوریه) ندارد، اما روس‌ها با همکاری سوری‌ها در حال پیشروی هستند.

خشم تروریست‌ها

به دنبال حملات هوایی روسیه به مواضع تروریست‌ها در سوریه، یکشنبه گذشته وقتی مردم سوریه برای تشکر از کمک‌های روسیه در برابر سفارت این کشور در دمشق گرد هم آمده بودند، تروریست‌ها از فاصله دور با خمپاره این محل را هدف قرار دادند. در این حمله به کسی آسیب نرسید، اما سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه گفت: این آشکارا یک حمله تروریستی با هدف ترساندن حامیان روند مقابله با تروریسم بوده است. وزیر خارجه روسیه افزود: مشخص شده که گروه‌های تروریستی داعش و جبهه النصره نفوذ خود را به حومه دمشق کشانده اند؛ اما این موضوع خللی در اراده روسیه برای ادامه مبارزه با تروریسم به وجود نمی‌آورد .

حسین خلیلی - بین‌الملل