تقابل نظامی نیست جنگ‌های نیابتی است

روسیه از زمان پایان جنگ سرد تاکنون تمایلی نداشت در بحران‌های خاورمیانه ورود کند، اما در چند سال اخیر شاهد فعالیت دیپلماتیک، امنیتی و نظامی مسکو در منطقه بخصوص در عراق و مصر هستیم. این رویکرد چه معنایی دارد؟

اولین دلیل، بحث تئوری هرج و مرج کنترل شده از طرف واشنگتن است. روس‌ها تصور می‌کنند آمریکایی‌ها در شرایط خوبی در خاورمیانه به سر نمی‌برند و در طول سال‌های اخیر بسیاری از متحدان آمریکا در خاورمیانه نسبت به سیاست‌های کاخ سفید دچار تردید جدی شده‌اند. دلیل دیگر تحولات انقلابی در خاورمیانه و عدم حمایت کافی آمریکا از مقامات وابسته به خود نظیر دیکتاتورهای تونس و مصر بوده است. این مساله باعث تغییر رویکرد کشورهای عربی به سمت روسیه شده است. بنابراین در شرایطی که یک تردید جدی بین اعراب در خصوص نزدیکی به آمریکا وجود دارد، روس‌ها تلاش می‌کنند تا با پر کردن این خلأ، جایگزین آمریکا در منطقه شوند.

دلیل جوسازی‌های اخیر علیه حضور روسیه در سوریه چیست؟

کشورهای غربی تصور می‌کنند با حضور گسترده‌تر روسیه در سوریه توازن قوا در بحران این کشور به هم می‌خورد. از نظر غربی‌ها اگر روس‌ها تجهیزات بیشتر و نیروی انسانی وارد سوریه کنند، این امر به معنای تقویت دولت بشار اسد بوده و قاعدتا چنین مساله‌ای در راستای منافع کشورهای غربی نخواهد بود. به همین دلیل در برابر تحرکات اخیر روس‌ها بشدت موضع‌گیری می‌کنند. دلیل دوم این‌که آمریکایی‌ها تصور می‌کنند روس‌ها با تحرکات دیپلماتیک خود در منطقه قصد دارند یک جبهه ضد تروریسم جدید ایجاد کنند که اگر چنین جبهه‌ای ایجاد شود، می‌تواند مقابل ائتلاف ضد تروریسم آمریکایی‌ها قرار بگیرد. ائتلاف به رهبری آمریکا تاکنون موفق به شکست داعش نشده است و اگر روس‌ها بتوانند ایران، عربستان و دیگر کشورهای عربی را در یک جبهه گردهم آورند، در این‌صورت یک پیروزی استراتژیک برای خود رقم می‌زنند که این موضوع در راستای منافع آمریکایی‌ها نیست.

آیا تنش‌های موجود می‌تواند به سمت یک تقابل نظامی پیش برود؟

هرگز. تقابلی نظامی میان روسیه و آمریکا رخ نمی‌دهد زیرا هیچ‌کدام از طرفین خواهان چنین جنگی نیستند و سعی می‌کنند از طریق جنگ‌های نیابتی حوزه نفوذ خود را گسترش داده و وارد جنگ نظامی مستقیم نشوند.

آیا روسیه برنامه خاصی را برای حل بحران سوریه دارد؟

روس‌ها از زمان شروع بحران سوریه همواره بر حل و فصل بحران از طریق راه‌حل سوری- سوری تاکید کردند. بر مبنای این طرح، مخالفان غیرمسلح و مقامات دولت باید پای میز مذاکرات حاضر شده و بتوانند یک دولت ائتلافی تشکیل دهند. هدف روس‌ها از ایجاد دولت ائتلافی، کنار گذاشتن اسد از قدرت نیست بلکه روس‌ها بر این باورند که بشار اسد با رای مردم انتخاب شده بنابراین رئیس‌جمهور قانونی سوریه است و باید همچنان به عنوان رئیس‌جمهور در دولت ائتلافی آینده حضور داشته باشد.

معصومه زارع

بین‌الملل