jamejamonline
فرهنگی کد خبر: ۸۱۷۱۰۱ ۲۴ تير ۱۳۹۴  |  ۰۵:۴۹

همیشه اولین‌ها در خاطر می‌ماند و خاطره می‌شود. همیشه اولین‌ها هیجان‌انگیز است. همیشه اولی‌ها ذوق و شوق بیشتری دارند. با انگیزه‌ترند و سرشار از احساس تجربه کردن. از جمله سحر اولی‌ها. آنها که به سن تکلیف رسیده و برای اولین سال روزه بر آنها واجب می‌شود. آنها که برای اولین بار رسما به مهمانی خدا دعوت شده‌اند. آنهایی که حالا برای اولین بار هویت دینی را احساس و تجربه شیرین بندگی را لمس می‌کنند.

همراه با روزه‌ اولی‌ها در وقت سحر

رای اولی‌ها نیز چنین حسی دارند احساس هویت سیاسی. اما این هویت تازه به اندازه تازگی‌اش خام و نپخته هم است و نیازمند آگاهی و تربیت. محتاج به این که با تجربه‌ها، آنها که مرد و زن سفرند کسانی که رمز و راز و آداب سفر را می‌دانند، به این نوسفران آموزش دهند که راه را از چاه تشخیص دهند. این که نوسفران بدانند از کجا و چگونه سفر را آغاز کنند و سفر بی‌خطری را تجربه کنند.

اصلاح آزمون و خطا

شبکه دو این تجربه‌ها را چند سالی است در اختیار تازه مسافران قرار داده است. سال‌ها پیش به اسم سحر اولی‌ها و امسال با نام جدید نوسفران. نوسفران ویژه برنامه سحرگاهی 60 دقیقه‌ای است که به صورت زنده به تهیه‌کنندگی مهدی ابهری و اجرای سیدجواد هاشمی پخش می‌شود. این برنامه که کاری از گروه کودک و نوجوان است با هدف توجه ویژه به نوجوانان در کلیت خانواده و انتقال باورهای دینی از نسل‌های پیشین به نسل‌های جدید، همراهی بزرگسالان با نوجوانان و کودکان درلحظه‌های معنوی سحر و احیای آیین‌های مذهبی و دینی تولید شده و تلاش کرده از طریق آیتم‌های مختلف، هم ابعاد مختلفی از احکام و اخلاق روزه‌داری را برای نوجوانان تبیین کند و هم با توجه به روحیه و روان‌شناسی مخاطب نوجوان، ریتم و ضرباهنگ تندتری به برنامه بخشد تا از کسالت و کشدار شدن آن جلوگیری کند.

نوجوانان معمولا پر از شور و نشاط هستند حتی فکر می‌کنی عجله دارند. گاهی این شتاب در تجربه موقعیت‌های ایمانی هم دیده می‌شود و گاهی این شتابزدگی‌ها موجب اشتباه و خطا در درک دین می‌شود؛ لذا در نوسفران تلاش شده تا با زبان نوجوانانه از تجربه‌های ایمانی صحبت شود. بسیاری از این تجربه‌ها سویه انتزاعی داشته یا نوجوان به واسطه کم‌اطلاعی و کم‌تجربگی ممکن است دچار تضاد و تناقض شود.

برای همین می‌توان گفت فارغ از کارکردهای رسانه‌ای این برنامه، ساخت برنامه‌ای مثل نوسفران یک ضرورت اجتماعی ـ فرهنگی نیز هست و اتفاقا اگر در این سن و سال بتوان دین و تجربه‌های ایمانی را به شکل درست و منطقی به آنها آموزش داد در بزرگسالی آنها دچار تزلزل یا سستی در باورهای خود نخواهند شد. به قول حافظ تا راهرو نباشی کی راهبر شوی. نوجوانی سن و دوره‌ای است که به راهنمایی و هدایت و مشاوره نیازمند است و از آنجا که هویت دینی نقش پررنگی در شکل‌گیری هویت شخصیتی و وجودی افراد دارد ساخت چنین برنامه‌ای به مثابه نوعی پیشگیری از بحران‌های دینی در سنین بالاتر می‌شود.

پاسخ به نیاز مخاطبان

برنامه نوسفران از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که هر کدام می‌تواند به بخشی از این نیاز پاسخ دهد. زیر نور ماه (گفت‌وگوی شیرین با نوسفران روزه‌دار)، خاطره‌ها (بیان خاطرات نوسفران سال‌های دور و نزدیک)، دست‌های کوچک (فرازهایی از دعاهای نوسفران با صدای خودشان)، آسمانی‌ها (دعاهای ائمه معصومین برای مومنین با لحن زیبا و مناجات‌گونه)، دعای روز، نماز با حضور چند خانواده و میان برنامه‌های گرافیکی اذان شهرهای مختلف نیز آخرین بخش از میان برنامه‌هایی است که در نوسفران پخش می‌شود.

نوجوانان معمولا در این سن و سال به همسالان خود گرایش دارند و آنها را به عنوان گروه مرجع می‌شناسند. یکی از تمهیدات جالب که مبتنی بر همین اصل روان‌شناسی بنا شده، سپردن بخشی از برنامه به کودکان و نوجوانان است.

مثلا خواندن قرآن و ادعیه ماه رمضان توسط نوجوانان یا گفت‌وگو با کودکان درباره تصور و تجربه شان از برخی موقعیت‌های تربیتی و دین‌مدارانه، گفتن اذان توسط آنها و در نهایت نمایش نماز صبح به شکل جماعت توسط نوجوانان در پایان برنامه از جمله این موارد است که ضمن هویت بخشی به برنامه همدلی و همزبانی بیشتر مخاطب با آن را فراهم می‌کند تا مخاطب نوجوان، خود را صاحب
برنامه بداند.

جشن دینی روزه‌ اولی‌ها

نوسفران در طراحی و ساختار فرمی برنامه نیز تلاش کرده روان‌شناسی و زیبایی‌شناسی مخاطب نوجوان را لحاظ کند. استفاده از رنگ‌های شاد و تمهیدات گرافیکی و جذابیت‌های بصری در طراحی صحنه و دکوربندی از جمله این تمهیدات فرمی است که در نهایت شمایلی از یک جشن و مهمانی را برای مخاطب شکل دهد. در واقع هم ماه رمضان به عنوان ماه مهمانی خدا و هم به سن تکلیف رسیدن سحر اولی‌ها به نوعی یک جشن دینی محسوب می‌شود که این برنامه سعی کرده از طریق تمهیدات فرمی و محتویی آن را تجلی بصری ببخشد. یکی از بخش‌های جالب این برنامه روایت خاطرات افرادی است که از تجربه‌های اولین روزه‌داری‌های خود می‌گویند؛ کسانی که یک روز جزو نوسفران بوده‌اند.

از این‌رو می‌توان گفت اگرچه جامعه هدف این برنامه کودکان و نوجوانان بوده‌اند، اما این قابلیت را هم دارد که طیف‌های مختلفی از بینندگان در سطوح سنی مختلف ببینده آن باشند. حداقل این که موقع سحر با تماشای این برنامه کمی از کسالت و خواب آلودگی آدم کم می‌شود و گاه آن شوق نوجوانانه سحر اولی‌ها آدمی را بر سر شوق می‌آورد.

جام‌جم

سیدرضا صائمی

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
رسانه ملی و جوانگرایی سیستمی

رسانه ملی و جوانگرایی سیستمی

یکی از سیاست‌های مهم مدیریتی سال‌های اخیر سازمان صدا و سیما، اهتمام ویژه به رشد، تربیت و به‌کارگیری ظرفیت عظیم نیروهای جوان و پرنشاط انقلابی در سطوح مختلف رسانه ملی است.

صد حیف ...

صد حیف ...

هر قدر به روزهای پایانی نزدیک‌تر شدیم، دلهره‌ای محکم‌تر وجودم را چنگ زد. شبیه کودکی بودم که به اضطراب جدایی دچار شده، شبیه کسی که همه عزمش را جزم کرده برای مهاجرت، اما نگاه منتظری در سالن ترانزیت فرودگاه ته دلش را خالی می‌کند ... شبیهِ شبیه هیچ کس ...

وداع با ماه عزیز

وداع با ماه عزیز

ماه مبارک رمضان که تمام می شود به خاطر ویژگی‌هایش با آن «خداحافظی» می‌کنیم. هرکسی که در این ماه مبارک با شرایطی روزه گرفته که در رساله‌های عملیه آمده، ان‌شاءا... از همگان قبول است، زیرا خداوند اساس شریعت را بر سهل بودن نهاده است.

گفتگو

بیشتر
بازیگری نمی‌ایستد

گفت‌گو با پرستو گلستانی به مناسبت تولدش و همه خاطراتی که این سال‌ها برای ما ساخته است

بازیگری نمی‌ایستد

پیشنهاد سردبیر بیشتر
افطاری‌ ها

ماه رمضان امسال چه سریال‌هایی روی آنتن شبکه‌های مختلف سیما خواهند رفت؟

افطاری‌ ها

پیشخوان بیشتر