حرکت به سمت عادلانه شدن نظام انتخاباتی

طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی در 24 ماده تهیه شده است. ضرورتهای تهیه این طرح ، ایرادهای قانون فعلی انتخابات مجلس است . این ایرادها ، در بعدی فراگیر مشمول نظام انتخاباتی کشور نیز می شود. تعدد انتخابات و پرهزینه بودن آن ، شرایط نامزدها ، بخصوص در انتخابات ریاست جمهوری ، ابهامهای موجود در نظارت و اجرا و وظایف قانونی ناظران و مجریان انتخابات ، تقسیم بندی حوزه های انتخابیه و... از ایرادهای مطرح نظام انتخاباتی کشور است . حشمت الله فلاحت پیشه ، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس می گوید: ایرادهای نظارتی انتخابات مجلس بیشتر در نحوه تعیین صلاحیت نامزدها است . شرایط صوری و شکلی نامزدها توسط هیاتهای اجرایی بررسی می شود. اما احراز صلاحیت نامزدها از جنبه هایی نظیر بررسی سلامت اخلاقی و شخصیتی ، سوابق داوطلبان و... همواره محل بحث و اختلاف بین مراجع نظارتی ، نامزدها و مراجع اجرایی بوده است . ولی الله دینی ، نماینده اهر و هریس در مجلس شورای اسلامی می گوید: طرحی که اکنون در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در حال بررسی است ، با بحث و نظرهای نمایندگان حتما دچار تغییر و تحولاتی می شود. من با این که خود یکی از امضائکنندگان این طرح هستم ولی نسبت به آن نقدهایی هم دارم . وی می افزاید: مهمترین ایرادهایی که در حال حاضر در قانون فعلی انتخابات مجلس مورد اتفاق نظر بسیاری از نمایندگان است ، بحث حوزه های انتخابیه است . در حال حاضر در برخی حوزه ها ، برای 4 شهرستان با 200 الی 300 هزار جمعیت ، یک نماینده داریم و در برخی حوزه ها برای 50 هزار جمعیت یک نماینده . هم اکنون یکی از حوزه های انتخابیه متشکل از 3 شهرستان است که هر کدام از این شهرها در یک استان قرار دارند که برای این حوزه انتخابیه نیز یک نماینده منظور شده است . طبق قانون ، ساماندهی حوزه های انتخابیه هر 20 سال یک بار انجام می شود که با توجه به نابسامانی موجود در وضعیت حوزه های انتخابیه باید در آن در فاصله زمانی نزدیک تری تجدیدنظر کرد. ولی الله دینی با اشاره به این که اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز باید در اولویت های مجلس و دولت قرار گیرد ، می گوید: در قانون فعلی مجلس حداقل شرط مدرک تحصیلی گنجانده شده ولی همین حداقل ها در قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز وجود ندارد. به همین دلیل در انتخابات اخیر ریاست جمهوری شاهد بودیم که افرادی که هیچ صلاحیتی نداشتند و حتی سواد ابتدایی نیز نداشتند ، کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شده بودند. این نماینده مجلس می افزاید: با توجه به این که طرح فعلی نمایندگان برای اصلاح قانون انتخابات مجلس ایراداتی دارد و اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز ضروری است ، پیشنهاد من این است که با همکاری بین دولت و مجلس لوایحی جداگانه با کارشناسی و دقت نظر بیشتر برای اصلاح قانون انتخابات تهیه شود.

لایحه دولت برای صرفه جویی در هزینه های انتخاباتی

دولت نهم نیز در لایحه ای که 11 آبان ماه تقدیم مجلس کرده است خواستار الحاق یک تبصره به قانون انتخابات مجلس شده است . این لایحه با هدف صرفه جویی و جلوگیری از هزینه های اضافی در برگزاری انتخابات میاندوره ای که از نظر زمانی مقارن با برگزاری سایر انتخابات کشوری است و به منظور ایجاد رغبت در افکار عمومی و ایجاد زمینه جهت افزایش مشارکت مردم در انتخابات و جلوگیری از فرسایش نیروهای مجری و ناظر ، به مجلس ارائه شده است . در ماده واحده این لایحه آمده است : درتمامی مواردی که فاصله زمانی انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی در برخی از حوزه های انتخابیه با سایر انتخابات سراسری کشور از قبیل انتخابات ریاست جمهوری ، مجلس خبرگان رهبری ، شوراهای اسلامی ، یکسال و یا کمتر از آن می باشد ، انتخابات میاندوره ای مجلس شورای اسلامی همزمان با انتخابات بعدی سراسری برگزار خواهد شد.