یارانه احزاب؛ موافقان و مخالفان

حال پس از آن‌که صحبت از کمک‌های دولتی برای حمایت از احزاب و تقویت چنین تشکلاتی به تصویب نمایندگان رسیده، سوال این است که احزاب در همراهی نظام حاکم در قدرت و ثروت چگونه قرار است به فعالیت بپردازند و آیا نهاد قدرت در تلاش نخواهد بود که سایه خود را بر سر فعالیت‌های سیاسی گسترده کند!

هر چند کشور بنا به مقتضیات سیاسی ناگزیر است زمینه فعالیت احزاب را به‌صورت قانونمند فراهم کرده و میان نظام پارلمانی و انتخاباتی کشور با نظام حزبی پیوندی قانونی برقرار کند، اما بحث بر سر این است که نقش احزاب و گروه‌ها با قانون مصوب چگونه رقم خواهد خورد و چه سازوکاری برای دریافت کمک‌های نقدی که در بودجه سالانه کشور ارقام و ردیف‌های مشخصی خواهد داشت، تعیین شده است.

علیرضا محجوب، دبیرکل خانه کارگر و نماینده تهران در مخالفت با مصوبه مجلس مبنی بر دریافت بودجه برای احزاب از سوی دولت گفت: معتقدیم این مباحث باعث بی‌اعتباری و کم‌اعتباری احزاب می‌شود.

وی در گفت وگو با جام‌جم آنلاین با اشاره به این‌که در بسیاری از کشورهای اروپایی دریافت بودجه برای احزاب مرسوم است، تاکید کرد: البته در این کشورها احزاب آن‌قدر تنومند شده‌اند که برای آن‌که دست‌اندازی به خزانه نکنند، ردیف اختصاص بودجه برای آنان تعیین شده است.

نماینده تهران با زیر سوال بردن قانون مصوب افزود: قانون فعلی، احزاب را تضعیف می‌کند و قانون قبلی بسیار قوی‌تر از قانون فعلی است.

مهدی کوچک‌زاده، نماینده تهران و عضو فراکسیون اصولگرایان نیز در گفت‌وگو با جام‌جم آنلاین در مخالفت با تصمیم مجلس گفت: قشر کوچکی از مردم ما در خوش‌بینانه‌ترین شرایط به احزاب گرایش دارند از این رو ما حق نداریم پول بیت‌المال را برای تامین هزینه احزاب در ردیف‌های بودجه‌ای تعیین کنیم یا یارانه به آنها اختصاص دهیم زیرا این اقدام خلاف اصل 40 قانون اساسی است.

وی افزود: این‌که می‌گویند این ماده قرار است جلوی روابط ناسالم مالی کانون‌های قدرت و ثروت را بگیرد، شاید سخن درستی به‌نظر برسد اما هیچ تضمینی وجود ندارد که بعد از دریافت پول این احزاب به سمت کانون‌های قدرت و ثروت حرکت نکنند.

کوچک‌زاده با اشاره به این‌که به دلیل ایرادات جدی حتما شورای نگهبان چنین مصوبه‌ای را رد خواهد کرد، افزود: بحث این است که چنین قانونی در کشور، کارآمد نخواهد بود چون براساس تاریخ، احزاب از ابتدا تا امروز دست‌نشانده دولت‌ها بودند.

اما سید حمیدرضا طباطبایی، نایب رئیس کمیسیون حقوقی و قضایی در موافقت با تصمیم مجلس به جام‌جم آنلاین گفت: مجلس شورای اسلامی برای این‌که شرایط و ضوابط قانونی را مشخص کند و احزاب متهم به استفاده از پول‌های کثیف نشوند، دولت را مجبور کرده تا کمک مالی داشته باشند.

وی با اشاره به این‌که هنوز شورای نگهبان این مصوبه را تائید نکرده، گفت: ما در ابتدای کار هستیم و تشکیل حزب از ضروریات کشور محسوب می‌شود از این رو اگر می‌خواهیم احزاب و دولتمردان باکفایت داشته باشیم باید در جهت تقویت قانون احزاب حرکت کنیم.

احمد شوهانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز در موافقت با حمایت مالی احزاب از سوی دولت گفت: در سراسر دنیا به احزاب کمک مالی می‌شود و حتی احزاب شکست‌خورده هم از کمک دولت بهره‌مند می‌شوند.

وی تاکید کرد: اگر ما مبنا را بر خوداتکایی احزاب بگذاریم قطعا منابع مالی آنان پاسخگوی نیازشان نخواهد بود و ما همچنان شاهد ورشکسته‌شدن احزاب کوچک خواهیم بود.

مصوبه مجلس درباره منابع درآمدی احزاب

مصوبه نمایندگان در ماده 16 طرح نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی، به تعیین محل درآمد احزاب اختصاص یافت. متن این ماده به این شرح است: منابع درآمدی احزاب عبارتند از «حق عضویت اعضا، کمک‌ها و هدایای نقدی و غیرنقدی اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی، وجوه حاصل از فعالیت‌های قانونی انجام شده در چارچوب موضوع فعالیت، اهداف و اساسنامه و کمک‌ها و یارانه‌های دولتی». تبصره یک این ماده تصریح می‌کند که دولت در راستای کمک به احزاب هر ساله ردیف بودجه‌ای در بودجه سالانه پیش‌بینی می‌کند. تبصره دوم نیز بیان می‌کند: هرگونه استفاده احزاب از منابع و امکانات دولتی دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری توسط احزاب موجب اعمال بندهای ماده 19 این قانون می‌شود.

نمایندگان همچنین ماده 17 طرح نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی را تصویب کردند که بر اساس این ماده اختصاص اعتبارات کمک به احزاب موضوع ماده 16 این قانون براساس دستورالعمل کمیسیون احزاب بوده و نظارت بر حسن اجرای آن نیز بر عهده کمیسیون فوق می‌باشد. بر اساس تبصره این ماده نیز کلیه احزاب مشمول دریافت کمک موظفند وجوه دریافتی را در جهت اهداف و برنامه‌های حزب به کار برده و در پایان سال مالی گزارش آن را به کمیسیون احزاب ارسال کنند. دریافت مجدد یارانه منوط به ارائه گزارش مالی و تائید آن توسط کمیسیون احزاب است.

فاطمه امیری/ جام‌جم آنلاین