قاچاق پیاز به سایر نقاط کشور نگران‌کننده‌تر است

درباره قاچاق پیاز زعفران ایران به افغانستان نیز هنوز بررسی‌های میدانی دقیقی صورت نگرفته و گرچه وجود آن به‌طور کامل انکار نمی‌شود، اما شاید نتوان به این آمار که برخی به آن اشاره می‌کنند، استناد کرد و این امر مستلزم بررسی‌های دقیق‌تر است، زیرا اولا نظارت زیادی در مبادی مرزی صورت می‌گیرد و ثانیا با توجه به این‌که قیمت هر کیلو پیاز زعفران حدود 3000 تومان است و با توجه به دشواری‌های قاچاق از مبادی رسمی و غیررسمی کشور، شاید برای افرادی که می‌خواهند به این امر مبادرت کنند، انجام آن خیلی به صرفه نباشد.

اما درباره نگرانی جهادکشاورزی از انتقال پیاز زعفران به سایر نقاط کشور و توسعه کشت در آن مناطق، که به‌زعم ما خطرناک‌تر از قاچاق آن به خارج از کشور است، و دلیل این نگرانی باید گفت که اکنون خراسان بزرگ (رضوی و جنوبی) با تولید 90 درصد زعفران کشور، یک مزیت نسبی در تولید زعفران در دنیا دارد و در واقع زعفران بومی این استان‌هاست و این محصول، یک محصول فوق استراتژیک برای کشور و این استان‌ها به‌شمار می‌رود که عمده این تولیدات نیز در سه منطقه قائنات، گناباد و تربت‌حیدریه صورت می‌گیرد. البته خراسان جنوبی با 14 هزار هکتار سطح زیرکشت در مقابل 65 هزار هکتار سطح زیرکشت در خراسان رضوی، معادل 15 درصد از تولید این دو استان را برعهده دارد. در هر صورت حدود 800 هزار خانوار و بهره‌بردار در این زمینه در استان مشغول فعالیت هستند و این بخش برای بیش از دو میلیون و 500 هزار نفر اشتغالزایی ایجاد کرده است. از آنجا که این دو استان از دیرباز با کم‌آبی و خشکسالی درگیر بوده و از سویی زعفران تنها محصولی است که در این شرایط قابلیت تولید و بهره‌وری دارد، اگر کشت این محصول به سایر نقاط کشور گسترش پیدا کند، با افزایش تولید مواجه خواهیم شد و از آنجا که بازار مصرفی در خارج از کشور برای این افزایش تولید پیش‌بینی نشده است، قیمت این محصول بشدت کاهش می‌یابد که این امر به بی‌انگیزه شدن زعفران‌کاران این دو استان برای فعالیت در این حوزه، متضرر شدن آنها و در نتیجه رها کردن این حرفه و بیکاری و مهاجرت به شهرها منجر می‌شود. این در حالی است که هم‌اکنون اگر دولت بخواهد برای یک نفر اشتغالزایی کند، باید معادل 30 تا 50 میلیون تومان هزینه کند و چقدر باید هزینه شود تا برای این 2.5 میلیون نفر اشتغالزایی شود.

از آنجا که انتقال پیاز زعفران خراسان به سایر نقاط کشور اکنون غیرقانونی است، استان‌های زیادی همچون مرکزی، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، اردبیل، کردستان تقاضای مجوز انتقال پیاز زعفران از خراسان را دارند، اما این اقدام رسمی این استان‌هاست، در حالی که بسیاری اکنون راههای انتقال آن را یافته و این پیاز را به صورت غیرقانونی به استان‌های خود منتقل می‌کنند. اما این استان‌ها هیچ‌کدام به اندازه خراسان بزرگ خشک و کم‌آب نیستند و معیشت مردم آنها به کشت این زعفران وابسته نیست، در حالی که اگر کشت زعفران در خراسان دچار مشکل شود، فقر و بیکاری بزرگی گریبان این استان را خواهد گرفت.

در هر صورت ما به‌طور کل با توسعه کشت این محصول در سایر استان‌ها مخالف نیستیم، اما به شرطی که مسئولان کشوری و بویژه وزارت خارجه بتواند بازار مصرف خوبی برای آن در خارج از کشور بیابد و این محصول و خواص آن را به‌درستی به دنیا معرفی کند.

محمد کریمی / معاون امور باغبانی جهادکشاورزی خراسان رضوی