رفع اختلالات رفتاری کودک با بازی‌درمانی

نوع بازی‌ها در گروه‌های سنی و بچه‌های گروه سنی اشتراکاتی دارد، اما نوع شرکت کودک در بازی اهمیت ویژه دارد. بازی‌درمانگر در واقع از موقعیت بازی برای ایجاد ارتباط با کودک استفاده و تلاش می‌کند به تخلیه هیجانی او و حل و فصل مشکلات وی در زندگی عادی‌اش بپردازد. درمانگر از طریق بازی‌درمانی یک موقعیت بازی را به صورت کلی ایجاد می‌کند که کودک بتواند ترس و تنش خود را بیرون بریزد، در حقیقت در بازی‌درمانی کودک «خود درونی‌اش» را نشان می‌دهد. در این روش پس از آن که کودک بازی با وسایل را شروع کرد، درمانگر با دقت اعمال و گفتار او را تحت نظر می‌گیرد و با مشاهده رفتار کودک ضمن بازی به نگرانی‌های او پی می‌برد و پس از تفسیر و نتیجه‌گیری از عملکردهای کودک، راه حل‌هایی مناسب برای مشکلات کودک ارائه می‌کند.

این روش برای درمان مشکلاتی از کودکان از قبیل اختلالات عاطفی و رفتاری کودکان مانند ترس، خشم دروغگویی، حسادت بیمارگون، شب ادراری، وسواس، ناخن جویدن و بیش‌فعالی، پرخاشگری و اضطراب و مشکلات یادگیری کاربرد دارد.

همچنین در کودکان بی‌قرار و حواس‌پرت که کنترل کمتری روی حرکات بدنی خود دارند و براحتی هم متوقف نمی‌شوند، بازی کمک می‌کند تنش آنها کمتر شود و رفتارهای آرام‌تر از خود بروز دهند یا کودکانی که مورد ضرب و شتم و آزار جنسی قرار گرفته‌اند، می‌توانند از طریق بازی‌درمانی تا حد زیادی به آرامش و بهبود برسند.

دوره بازی‌درمانی پنج مرحله دارد:

ـ تشخیص (مصاحبه با والدین و دیدن کودک در حین بازی)

ـ انتخاب روش بازی‌درمانی

ـ برنامه‌ریزی برای درمان (12 تا 15 جلسه نیاز است)

ـ اجرای برنامه درمان

ـ ارزیابی فرآیند درمان

بازی‌درمانی، هم به صورت فردی و هم به صورت گروهی اجرا می‌شود. برای کودکانی که دچار بیش‌فعالی و ترس هستند و مشکلات اضطرابی دارند، می‌توان از بازی‌های انفرادی مانند بازی کلمات احساسی، قوطی نگرانی و کلاه مهمانی روی هیولا استفاده کرد. برای کودکانی که پرخاشگر و رقابتی و منزوی هستند و کودکانی که بسیار خجالتی‌اند و تمایلی به شرکت در فعالیت‌های گروهی ندارند و همچنین کودکان دچار کمبود توجه و بیش‌فعال و آن دسته از کودکانی که در کنترل حرکات خود مشکل دارند از بازی صندلی‌ها، زنگ ساعت و حرکات آهسته به‌صورت گروهی استفاده می‌شود. برای آن دسته از کودکانی که نمی‌توانند احساسات خود را بروز دهند و هیجانات خود را سرکوب می‌کنند، لازم است از بازی زندگی خود را رنگ بزنید، بلند کردن میله‌های رنگی، بادکنک خشم و حباب‌بازی به صورت فردی و گروهی استفاده شود.

دکتر مهرنوش دارینی / روان‌شناس و مشاور