6 شخصیت مطرح در تحولات کنونی یمن

عبدالملک الحوثی رهبر جنبش شیعیان یمن

سیدعبدالملک فرزند بدرالدین الحوثی، از رهبران برجسته شیعیان یمن و متولد 1۹۷۹ است. او رهبر فعلی جنبش انصارالله به شمار می‌رود که با کمیته‌های مردمی خود قدرت را در این کشور به کنترل خود در آورده است. عبدالملک، برادر یحیی بدرالدین حوثی و حسین بدرالدین حوثی است که سال ۲۰۰۴ بوسیله نیروهای ارتش یمن کشته ‌شدند. او همچنین فرزند بدرالدین حوثی از رهبران تاریخی شیعیان یمن است. او بخشی از دوران کودکی خود را در منطقه «مران» از توابع استان «صعده» در شمال غربی یمن و بخش دیگر را در منطقه «جمعه بن فاصل» از توابع ناحیه «حیدان» در صعده سپری کرد و دوره جوانی را نیز در همین منطقه گذراند.

عبدالملک الحوثی، به دلیل دارا بودن شخصیت قوی، پس از کشته شدن برادرش حسین، با وجود برادر بزرگ‌ترش یحیی، به رهبری این جنبش برگزیده شد و از سال ۲۰۰۴ تاکنون توانسته است با کمک برخی از همفکران برادرش در گروه «شباب المومن» آن را هدایت و رهبری کند. وی سخنوری بسیار تواناست و با توجه به نفوذ پدرش بدرالدین که از ائمه مذهب جارودی (فرقه‌ای از زیدیه) است، احترام و نفوذ زیادی در یمن دارد. به گفته مخالفان، حوثی‌ها طی دوره‌های اخیر تحولات فکری زیادی پیدا کرده و به همین جهت در بسیاری از دیدگاه‌های سیاسی و دینی‌شان با شیعیان احساس نزدیکی می‌کنند و همین موضوع به عنوان نقطه اتهام آنها به عنوان حمایت فکری ایران تبدیل شده است. سال 2009 در جنگ داخلی یمن، عبدالملک الحوثی رهبری این گروه را برعهده داشت که توانست مقاومت جانانه‌ای در برابر حملات هوایی و زمینی ارتش علی عبدالله صالح داشته باشد.

عبدربه منصور هادی؛ رئیس‌جمهور برکنارشده

عبدربه منصورهادی، دومین رئیس‌جمهور یمن به شمار می‌رود که پیش از جنگ اخیر در یمن از عدن گریخت و به عربستان سعودی پناهنده شد. او هم اکنون انتظار می‌کشد تا با حمایت ائتلاف عربستان سعودی دوباره قدرت را در یمن به دست گیرد. او متولد اول سپتامبر ۱۹۴۵ بوده و ۶۹ سال دارد. به لحاظ اعتقادی او مسلمان و سنی مذهب است، هرچند تفکراتی سکولاریستی دارد.

منصورهادی در انگلستان، مصر و شوروی تحصیل کرده ‌است. او بعد از سرنگونی علی عبدالله صالح توانست با کسب ۹۹ درصد از آرای شرکت‌کنندگان در انتخابات رئیس‌جمهوری یمن پیروز شده و به عنوان رئیس‌جمهور قانونی این کشور معرفی شود. در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۵ پس از آن‌که حوثی‌ها کاخ ریاست‌جمهوری را تصرف کردند از مقام خود استعفا داد. وی سپس به شهر عدن گریخت و با پس گرفتن استعفایش خود را تنها رهبر مشروع کشور اعلام کرد. او مدتی بعد در ۲۷ مارس ۲۰۱۵ و در پی عملیات توفان قاطعیت به رهبری عربستان سعودی به ریاض گریخت. حوثی‌ها به همین دلیل او را رئیس‌جمهور قانونی یمن نمی‌دانند.

انتخاب منصورهادی به جانشینی علی عبدالله صالح بر پایه یک توافق سیاسی برای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت در یمن پس از ماه‌ها تظاهرات اعتراض‌آمیز صورت گرفت. در این انتقال قدرت شورای همکاری کشورهای خلیج‌فارس نقش مهمی داشته و هم اکنون نیز از او حمایت می‌کنند. او با شروع دوران ریاست جمهوری خود اعلام کرد مبارزه با القاعده و بهبود اوضاع معیشتی مردم مهم‌ترین اولویت‌های او هستند.

خالد بحاح، نخست‌وزیر سابق

خالد محفوظ بحاح، نخست‌وزیر سابق یمن پیش از تحولات کنونی این کشور است که چند روز پیش عبدربه منصورهادی او را به عنوان معاون خود برگزید. بحاح از شخصیت‌های نسبتا موجه و مقبول یمن است که در 13 اکتبر 2014 از سوی منصور هادی مامور تشکیل کابینه شد و جنبش انصارالله نیز نخست‌وزیری او را پذیرفت. خالد بحاح در دوران علی عبدالله صالح وزارت نفت و معادن را برعهده داشت. او در ژانویه 1965 در منطقه الدیس شرقی در استان حضرموت متولد شد و تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و متوسطه را در استان عدن گذراند.وی در سال 1990مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه بونا در هند دریافت کرد و سپس در رشته مدیریت و بانک و حسابداری در همین دانشگاه مدرک کارشناسی ارشد گرفت.

بحاح پس از دریافت کارشناسی ارشد در سال 1992 در شرکت نفتی نکسن کانادا مشغول به کار شد و پست‌های مختلف از جمله برنامه‌ریزی، پروژه‌های مشترک، منابع انسانی، بودجه و حسابداری را عهده‌دار شد. در فاصله سپتامبر 2005 تا فوریه 2006 به عنوان مدیر دفتر برنامه شرکت سیمان یمن در حضرموت فعالیت کرد و پس از آن یعنی در سال 2006 تا 2008 به عنوان وزیر نفت و معادن انتخاب شد. وی همچنین در سال 2008 سفیر یمن در کانادا بود. انتخاب خالد بحاح به معاونت منصور هادی گمانه‌زنی‌های زیادی را در باره نقش آینده او در تحولات یمن دامن زده است. برخی می‌گویند قرار است او در آینده ریاست یک شورای ریاست جمهوری را عهده‌دار شود که منصور هادی نیز یکی از اعضای آن خواهد بود.

علی سالم البیض، رئیس‌جمهور سابق یمن جنوبی

علی سالم البیض (76ساله) متولد 1939 حضرموت در یمن جنوبی است. او دبیرکل حزب سوسیالیست یمن و یک مسلمان اهل تسنن است که بین سال‌های 1990ـ1986 ریاست جمهوری یمن جنوبی را برعهده داشت و در نهایت با علی عبدالله صالح، پیمان وحدت یمن شمالی و جنوبی را امضا کرد. مراحل ابتدایی تحصیل خود را در روستا گذراند و هنوز نوجوان بود که به جنبش ناسیونالیست‌های عرب پیوست. بعدها فرماندهی اقدام نظامی در منطقه حضرموت را برعهده گرفت تا علیه اشغالگران انگلیسی مبارزه کند. بخشی از دوره‌های آموزش نظامی خود را نیز در قاهره گذراند. در دوران بعد از استقلال یمن برای مدتی مقام وزارت دفاع را در نخستین دولت جمهوری دموکراتیک یمن داشت اما بعدها با علی ناصر محمد، رئیس‌جمهور یمن اختلاف پیدا کرد. بعد از امضای توافقنامه وحدت با علی عبدالله صالح در سال 1990 بین آن دو اختلاف افتاد و حتی یمن وارد یکسری از جنگ‌های داخلی شد که تا سال 1994 طول کشید و در نهایت به فرار علی سالم البیض و پناهنده شدن او به عمان منجر شد. یمن طی سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۰ به صورت دو کشور جمهوری عربی یمن (یمن شمالی) و جمهوری دموکراتیک یمن (یمن جنوبی) اداره می‌شد. این کشور همچنین از سال ۲۰۱۱ گرفتار یک بحران سیاسی شد و اعتراضات موسوم به بهار عربی در آن شکل گرفت که سرانجام به سرنگونی دولت علی عبدالله صالح منجر شد. بعد از سرنگونی صالح یک بار دیگر جنوبی‌ها مدعی استقلال شدند. علی سالم البیض که گفته می‌شود خود در بیروت زندگی می‌کند همچنان خواستار جدایی جنوب است. وی برای رسیدن به این هدف گاه با حوثی‌ها و گاه با دولت مرکزی همکاری می‌کند و اصولا موضع سیاسی او بیشتر تابع خواسته‌ها و مطالبات منطقه‌ای جنوب است.

علی عبدالله صالح؛ اعجوبه‌ای سیاسی

علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور سابق یمن در جهان عرب را یک پدیده نادر می‌دانند. وی یکی از معدود دیکتاتورهای سرنگون شده توسط انقلاب‌های مردمی است که با وجود سرنگونی همچنان در یمن به ایفای نقش پرداخته و دستی نیرومند در تحولات این کشور دارد.

روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مربوط به او نوشت: «علی عبدالله صالح که پا به سن گذاشته همچنان مثل همیشه در ساعت 5 و 30 دقیقه صبح از خواب بیدار می‌شود، همان‌طور که طی سه دهه قدرت خود در کشور متشنج یمن این‌گونه عمل می‌کرد. وی برای کمک به درمان خود و بازیابی از بابت جراحت‌های بمبگذاری سال 2011 که تقریبا نزدیک بود در آن کشته شود، هر روز فیزیوتراپی و ورزش‌های مخصوص انجام می‌دهد. او روزنامه‌ها را می‌خواند و با نشستن در یک آلاچیق در اقامتگاهش که دیوارهای بلندی داشته و با کاخ ریاست جمهوری قابل مقایسه است، پذیرای ملاقات کنندگانی است که همچنان با وی مثل قدرتمندترین فرد یمن رفتار می‌کنند. وی سال 2012 در جریان توافقی که قدرت را از او گرفت مصونیت قضایی دریافت کرد، اما دشمنان فراوان وی می‌گویند که او همچنان در کشورش نقشی قدرتمند و مسموم دارد.

آنها علی عبدالله صالح را متهم به سازماندهی حملات تروریستی و برخی از ترورهای انجام شده میان افسران و چهره‌های سیاسی یمن طی دو سال گذشته می‌کنند. حتی رئیس‌جمهور فعلی یمن یعنی عبدربه منصور هادی که 18 سال معاون علی عبدالله صالح بوده، وی را متهم به سازماندهی حملات به خطوط انتقال نفت و برق یمن می‌کند تا به این وسیله برای اقتصاد کشور مشکل ایجاد کرده و دولت جدید را بی‌کفایت جلوه دهد. وی باوجود برکناری رسمی از قدرت همچنان رهبر حزب دموکراتیک خلق (حزب حاکم در دوران صالح) است. بسیاری در ارتش یمن همچنان به علی عبدالله صالح وفادار هستند. اقامتگاه وی در پایتخت یمن در هر چهار جهت با موانعی مستحکم و سربازان مستقر محافظت می‌شود. او یک روستایی‌زاده بوده و تحصیلات رسمی چندانی ندارد.

صالح سال 1962 حکومت سلطنتی یمن را سرنگون کرد و قدرت را در این کشور بدست گرفت. سال 1990 شمال و جنوب یمن را متحد کرد و رئیس‌جمهور کل یمن شد. تا پیش از آن جنوب یمن یک جمهوری سوسیالیستی وابسته به شوروی بود. با فرا رسیدن بهار عربی در سال 2010 یمن دستخوش اعتراضات و خشونت‌ها شد و سرانجام به برکناری صالح منجر شد. اخیرا گفته می‌شود او با حوثی‌ها ائتلاف کرده است اما هیچ منبعی رسمی این خبر را تائید نمی‌کند. درگذشته علی عبدالله صالح شش بار با حوثی‌ها در استان صعده جنگید و بارها از کمک‌های عربستان سعودی برای سرکوبی حوثی‌ها استفاده کرد. با شروع جنگ فعلی در یمن گفته شد، علی عبدالله صالح از طریق فرزندش احمد پیامی را به عربستان فرستاده و قصد همکاری با ریاض را داشته است؛ اما این همکاری نتوانست صورت گیرد، بنابراین الان موضع اصلی وی روشن نیست به این معنا که در عین حالی که با حوثی‌ها همکاری می‌کند ممکن است با سعودی‌ها هم همکاری داشته باشد. بسیاری از منتقدان می‌گویند علی عبدالله صالح به دنبال هموار کردن راه برای قدرت گرفتن خانواده‌اش است. وی ده‌ها نفر از خویشاوندان خود را در مناصب با نفوذ بویژه در ارتش و نیروهای امنیتی قرار داده است. به همین دلیل گفته می‌شود بخشی از ارتش تنها از او حرف شنوی دارد. علی عبدالله صالح متولد ۲۱ مارس ۱۹۴۲ بوده و ۷۳ سال دارد. او به لحاظ مذهبی پیرو مذهب زیدیه بوده و شیعه به شمار می‌رود.

احمد علی عبد الله صالح، شخصیتی مرموز و جنجالی

احمد علی عبدالله صالح، متولد 1972 است که در دوران زمامداری پدرش صالح فرمانده گارد ریاست جمهوری و فرمانده گارد نیروهای ویژه بود. وی بزرگ‌ترین فرزند علی عبدالله صالح و از شخصیت‌های جنجالی یمن است.

بعد از سقوط علی عبدالله صالح، جانشین او عبدربه منصورهادی تلاش کرد او را از مقام نظامی خود برکنار کند. از این رو او تصمیم گرفت نیروهای گارد ریاست جمهوری را منحل کند. با این حال احمد علی عبدالله صالح به عنوان فرمانده بخشی از نیروهای ارتش یمن باقی ماند، بدون این‌که پست اصلی او مشخص باشد. در سال 2013 او از هرگونه مقام نظامی نیز برکنار و به عنوان سفیر یمن در امارات تعیین شد. این عمل با اعتراض سازمان‌های حقوق بشری مواجه شد، زیرا گفته می‌شد او درجریان انقلاب مردم یمن نقش سرکوبگرانه‌ای داشته است و به جای دادن مصونیت دیپلماتیک باید در یک دادگاه مردمی محاکمه شود. به همین دلیل در سال 2015 منصورهادی او را از مقام سفارت نیز برکنار کرد. سایت افشاگر ویکی‌لیکس در اسنادی که منتشر کرد نشان داد علی عبدالله صالح در نظر داشته که پسر بزرگش را به عنوان جانشین آینده خود انتخاب کند و دراین باره با مقامات آمریکایی نیز مشورت کرده است. احمد سال 2004 در معرض یک حادثه تروریستی قرار گرفت، اما از آن جان سالم بدر برد. وی متهم به دست داشتن در پرونده فسادی است که به اطرافیان و حواشی دولت علی عبدالله صالح برمی‌گردد. وی متاهل بوده و دارای دو فرزند است. احمد علی عبدالله صالح یک بار در سال 1977 نامزد انتخابات مجلس یمن و پیروز انتخابات شد.