بحران کم آبی در استان کرمان و رشد روز افزون حفرچاه، سطح سفرههای زیرزمینی را کاهش داده است
کشاورزان رفسنجان موتور پمپها را خاموش کردند
با توجه به اینکه برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی، یکی از مهمترین عوامل کمبود شدید آب و فرونشست بسیاری از دشتهای کشور است، کشاورزان رفسنجانی با توجه به بارشهای چندروزه اخیر در این شهرستان در اقدامی هماهنگ با مسئولان استان تصمیم به خاموش کردن موتور پمپ چاههای آب خود گرفتند که این طرح از پنجم اسفند آغاز شده و تا دهم اسفند ادامه خواهد داشت.
پدیده خشکسالی حدود ۱۸ سال است که گریبانگیر کشور از جمله استان کرمان شده است، زیرا وجود باغهای پسته و افزایش سطح زیرکشت این محصول موجب رشد قارچگونه تلمبهها و چاههای کشاورزی در این استان شده که این موضوع بر کاهش سطح سفرههای زیرزمینی و شوری آب تأثیر مستقیم گذاشته، به نحوی که عملا ادامه کشت پسته در این منطقه را غیرمنطقی کرده است. در این میان یکی از راهکارهای مسئولان برای برونرفت از این بحران، خاموشی تلمبهها و موتور پمپهای چاههای کشاورزی است که گرچه موقت خواهد بود، اما همین مقدار نیز صرفهجوییهایی را در مصرف آب کشاورزی این منطقه بهدنبال خواهد داشت. این طرح پیش از این نیز در آذرماه در این منطقه به اجرا درآمد و به گفته رئیس اداره آبیاری رفسنجان با خاموشی ۹۸۰ موتور پمپ کشاورزی فعال در آن زمان حدود ۴۰ میلیون مترمکعب آب صرفهجویی شد.
علی احمدیپور در گفتوگو با مهر میافزاید: البته در روزهای اول و دوم اجرای این طرح برخی از صاحبان چاهتلمبهها از اجرای این طرح تمرد کردند که آنها را شناسایی و در این رابطه حدود ۵۰ موتور پمپ را پلمب کردیم که بعد از تعهد مبنی بر اینکه موتور پمپ خود را خاموش میکنند، پلمب آنها باز شد.
وی سفرههای آب زیرزمینی رفسنجان را از بحرانیترین منابع آب کشور برشمرد و تصریح کرد: سالانه در این شهرستان شاهد افت ۷۵ سانتیمتری سطح آبهای زیرزمینی هستیم که این افت سبب شده هر سال به طور متوسط ۱۵۴ میلیون مترمکعب برداشت اضافه از سفرههای زیرزمینی داشته باشیم.
مدیر امور منابع آب شهرستان رفسنجان با بیان اینکه خاموشی چاهتلمبههای کشاورزی یک راهکار موقت است که اکنون در این شهرستان به اجرا درآمده است، خاطرنشان میکند: البته اجرای راهکارهای بلندمدت و میانمدت نیز مطرح است که با توجه به وضع بحرانی سفرهها و منابع آب زیرزمینی شهرستان فعلا راهکارهای فوری و کوتاهمدت را نیز به اجرا درآوردهایم.احمدیپور توضیح میدهد: با توجه به اینکه برگهای درخت پسته در فصل پاییز و زمستان میریزد و نیازی به آب ندارد و فقط بحث آبشویی است که در پاییز و زمستان یک مرتبه برای درخت پسته کافی است، حداقل میتوان چهار ماه در این دو فصل موتورپمپها را خاموش کرد که با این حساب اگر ۱۲۰ روز در سال موتورپمپها خاموش شوند، انقلاب بزرگی در صرفهجویی منابع آبی شهرستان خواهد بود، زیرا تقریبا ۱۵۰ میلیون مترمکعب در منابع آبی صرفهجویی شده و از سویی ضرری هم متوجه کشاورز نخواهد شد.
وجود ۱۱۸۳ حلقه چاه در رفسنجان
مدیر امور منابع آب رفسنجان تعداد کل چاههای شهرستان را 1183 حلقه اعلام کرده و میگوید: از این تعداد 23حلقه آب شرب شهری، 41 حلقه آب شرب روستایی، ده حلقه فضای سبز شهرداری، 88 حلقه مربوط به صنعت و ۱۰۲۰ حلقه کشاورزی است که ۴۰ حلقه آن غیرفعال و ۹۸۰ حلقه فعال است.
احمدیپور با اشاره به بارندگیهای چند روز گذشته در رفسنجان، یادآور میشود: در زمان بارش برف، درختان پسته نیازی به آبیاری ندارند و باید فرهنگسازی شود تا کشاورزان استفاده بهینه از منابع آبی را در راس کار خود قرار دهند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان نیز درباره اقدامات دولت در این زمینه میگوید: با توجه به اینکه وضع آب در استان بحرانی است، بحث آبیاری تحت فشار در دستور کار است و دولت برای اجرای آبیاری تحت فشار به ازای هر هکتار باغ، شش میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به صورت بلاعوض در اختیار کشاورزان قرار میدهد.
عباس سعیدی با توصیه به کشاورزان مبنی بر اینکه از این اعتبارات استفاده کرده و باغات خود را برای استفاده بهینه از آب به آبیاری تحت فشار مجهز کنند، میافزاید: اکنون در استان کرمان حدود صد هزار هکتار از باغات به آبیاری تحت فشار مجهز شدهاند که این میزان انجام آبیاری تحت فشار در استان شش برابر افزایش یافته است که این روند در سال آینده نیز ادامه خواهد داشت.
در همین حال فرماندار رفسنجان نیز با اشاره به اینکه با توجه به حجم بالای بارندگیهای اخیر، موتورپمپهای کشاورزی شهرستان رفسنجان از پنجم تا دهم اسفند خاموش میشود، میگوید: در پنج روز گذشته میانگین بارندگی در شهرستان رفسنجان ۶۰ میلیمتر بوده که موجب خوشحالی مردم و کشاورزان شده است، اما در عین حال در بحرانی قرار داریم که همه نگاهها به سمت چاههای کشاورزی معطوف شده و باید برای حفاظت از آب به راهکارهای مختلف توجه شود.
حمید ملانوری با اشاره به اینکه با وجود بارندگیهای اخیر باز هم با مشکلات کمآبی و بحران آب در شهرستان مواجه هستیم، تصریح میکند: در حالی که برای تولید ۳۰ گرم نان ۴۰ لیتر آب، یک تخممرغ ۱۳۵ لیتر و یک قطعه کاغذ ده لیتر آب مصرف میشود، اما تولید هر کیلوگرم پسته به 6000 لیتر آب نیاز دارد.
