فرزندان بیماران دیابتی چگونه به قند مبتلا نشوند؟

شایع‌ترین نوع دیابت، تیپ 2 است که در بیشتر جوامع بشری شیوع آن در بالغان به بیش از 10 درصد می‌رسد. این شیوع بسیار زیاد و تشخیص موارد بالای مبتلان به دیابت، که همه ساله برمیزان آن نیزافزوده می‌شود. به‌دلیل افزایش روزافزون چاقی و روش‌های آسا‌‌ن‌تر تشخیص بیماری و تمایل افراد برای انجام آزمایش‌های دوره‌ای است.

معمولا شروع این بیماری بعد از سی سالگی است، ولی در سال‌های اخیر موارد زیادی ازدیابت تیپ2 در نوجوانان چاق دیده شده است. این بیماری تا مدت‌ها بعد از شروع هیچ عارضه‌ای در بیمار ایجاد نمی‌کند. بعد از این‌که قند خون بیشتر بالا رود، علامت‌های بیماری آشکار می‌شود که شامل پر شدن مثانه و نیاز به تخلیه ادرار به‌طور مکرر بخصوص در ساعات نیمه‌شب یا سحرگاه، تشنگی بیش از حد، تعریق زیاد، خستگی و کم شدن وزن است.

تنها راه تشخیص بموقع دیابت، آزمایش قند خون است که باید بعد از چهل سالگی و سپس هر سه سال یک‌بار انجام شود. در افراد دارای اضافه وزن و کسانی که دارای نزدیکان درجه یک دچار دیابت تیپ 2 یا سابقه دیابت بارداری هستند، آزمایش‌هایی باید در سن پایین‌تر و با فاصله کمتر صورت پذیرد.

بهترین تست تشخیص دیابت سنجش قند خون بعد از هشت ساعت ناشتایی است. در این شرایط اگر سطح قند خون بیش از 126 باشد، باید بار دیگر در روزهای بعد این آزمایش را انجام داد. درصورتی که باز سطح قند خون بالاتر از حد بود، فرد مبتلا به دیابت است.

در صورتی که قند خون بین 100 تا 126 باشد، فرد مبتلا به بیماری پیش دیابت است. این بیماران به احتمال زیاد در سال‌های بعد مبتلا به دیابت می‌شوند و در معرض بیماری‌های قلبی قرار دارند.

در چند مرحله می‌توان از ایجاد یا پیشرفت بیماری حتی در کسانی که هم پدر وهم مادر دیابتی دارند، پیشگیری کرد.

اول: زمانی که فرد استعداد ابتلا به دیابت را دارد، ولی هنوز قند خون کمتر از 100 است مثل افرادی که والدین یا برادر یا خواهرشان مبتلا به این بیماری است یا دیابت بارداری داشته‌اند. دراین مرحله در صورتی که فعالیت بدنی مناسب داشته باشیم و تناسب وزن حفظ شود، می‌توان از ابتلا به بیماری پیشگیری کرد.

دوم: افرادی که مبتلا به پیش دیابت هستند، در لبه پرتگاه دیابت قرار دارند که در این مرحله نیز با فعالیت بدنی مناسب وحفظ تناسب وزن، می‌توان شروع بیماری را تا سال‌های زیادی به تاخیر انداخت.

سوم: افرادی که تازه به دیابت مبتلا شده‌اند و هنوز سلول‌های سازنده انسولین تا حدی در بدنشان فعال است. در این مرحله با فعالیت بدنی و کاهش وزن، بیماری بدون دارو کنترل می‌شود و حتی ممکن است تا مدت‌ها قند خون در حد طبیعی بماند.

چهارم: زمانی که دیابت کاملا آشکار شد و قندخون به میزان زیادی بالا رفت، گرچه در این مرحله نمی‌توان بدون دارو بیماری را مهار کرد. اما باز هم ورزش و رژیم غذایی مناسب در کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن بسیار موثر است.

دکتر رضا کریمی / فوق تخصص بیماری‌های غدد