راه حل مذاکرات پایدار میان ایران و اروپا

واکنش ها درخصوص قطعنامه تند شورای حکام علیه حق برخورداری ایران از فناوری هسته ای هنوز ادامه دارد و بلکه گسترده تر می شود.

کد خبر: ۷۶۰۱۸

این واکنش ها حتی به محافل داخلی محدود نیست بلکه در عرصه بین المللی هم این روزها سیگنال های مثبت و منفی در این زمینه بروز می کند. اما در این میانه یک فصل مشترک همچنان قوت می یابد و آن شکل گیری تدبیری است که در اجلاس نوامبر شورای حکام قادر باشد مسیر سهل تری پیش روی پرونده هسته ای ایران قرار دهد. نقطه شروع این تدبیر اما همان است که از اولین لحظات واکنش های رسمی ایران نسبت به قطعنامه مطرح بود و همچنان به طور پررنگ تر و جدی تر ادامه دارد و آن هموار کردن راه مذاکره است . مذاکره تا دسترسی به توافقی نه از جنس توافق پاریس ، بلکه توافقی دیگر ، توافقی که نتیجه آن آماده کردن بستر عنادورزی طرفهای مذاکره نباشد. اما چنین توافقی آیا میسر است؛

اعلام آمادگی رئیس اتحادیه اروپایی برای مذاکره با تهران

پاسخ به این پرسش در شرایط کنونی در حالی حایز اهمیت ویژه ای است که همین دیروز جک استراو ، وزیر خارجه انگلیس بیانیه ای صادر کرد که در آن آمادگی اتحادیه اروپایی را برای از سرگیری مذاکرات هسته ای با ایران براساس توافق 2طرف اعلام کرد. او که کشورش اینک ریاست دوره ای اتحادیه اروپایی را برعهده دارد ، به نیابت از رئیس اتحادیه اروپایی در این بیانیه آورده است : امروز شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی قطعنامه ای را صادر کرد که براساس آن ایران نسبت به پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای غیرپایبند دانسته شده ، با این وجود ارجاع پرونده هسته ای این کشور به شورای امنیت سازمان ملل به تاخیر افتاده است . براساس رای گیری انجام شده ، 22 کشور رای موافق و 12 کشور رای ممتنع داده اند و تنها یک کشور(ونزوئلا) مخالف صدور این قطعنامه بوده است .بیانیه استراو افزود: من به همراه همکاران اروپایی ام به نگرانی متحدان بین المللی مبتنی بر این که ما نیاز به زمان بیشتری برای مذاکره داریم ، گوش داده ایم . به همین دلیل موافق این موضوع هستیم که ارسال سریع گزارش آژانس به شورای امنیت امکان پذیر نیست. من امیدوارم ایران از این فرصت برای رفع نگرانی های ابراز شده از سوی شورای حکام استفاده کند. اروپا به نوبه خود آماده است تا بار دیگر مذاکرات را در چارچوب تعیین شده در ماه نوامبر میان ایران و اروپا آغاز کند.در این بیانیه می خوانیم : ایران اکنون این فرصت را دارد تا نگرانی های آژانس بین المللی انرژی و همچنین نبودن اعتماد در مقاصد هسته ای خود را برطرف سازد. اکنون زمان آن است تا ایران بدون هیچ تردیدی اعلام کند که به دنبال دستیابی به توانایی ساخت سلاح هسته ای نیست و اعلام کند که آماده است روابط بهتری را با اروپا و جوامع بین المللی برقرار کند.

سیستم Agenda

اما براستی اگر قرار باشد دور جدید از مذاکرات آغاز شود ، چه باید کرد که سرانجام آن بر بستر ضعفهای تیم مذاکره کننده ، مشابه نتیجه توافقنامه پاریس نشود. دکتر پیروز مجتهدزاده به سوال خبرنگار ما در این زمینه پاسخ داد. او گفت : در مذاکرات پیشین ، مذاکره کنندگان ایرانی به این موضوع مهم توجه نکرده بودند که برپایه مقررات جهانی ، روال این گونه است که پیش از شروع مذاکرات ، مذاکرات جداگانه ای برای تعیین دستورالعملها و شرایط مذاکره اصلی انجام شود. وی افزود: به این مذاکرات اصطلاحا Agenda گفته می شود و ممکن است زمان بر باشد، اما در آن توافق می شود که چه کسانی ، چه تعداد و بر سر چه موضوعی و در چه مدت با هم مذاکره کنند و این که چه حقوقی در نزد طرفین مشترک باشد و نیز این که اصل موازنه و احترام متقابل همواره رعایت شود و همچنین این که طرفین در طول مذاکره حق نداشته باشند از اهرم فشار برای تحت تاثیر قراردادن مذاکرات بهره جویند.

می توانستیم بهتر عمل کنیم

رئیس کمیسیون عمران گفت : در مذاکرات هسته ای می توانستیم بهتر از این عمل کنیم و یک دیپلماسی قوی و جدی می طلبید که ما از آن محروم ماندیم . علی اکبر آقایی مغانجویی با بیان مطلب بالا ابراز کرد: به رغم اقداماتی که از طرف دیپلماسی ایران در سازمان ملل انجام شد و همچنین سخنرانی ای که رئیس جمهور داشتند ، نتوانستیم نتیجه خوبی بگیریم . وی در عین حال با بیان این که ما نباید تنها با مصرف نفت به عنوان انرژی ، نسل های آینده را از این انرژی محروم کنیم ، گفت : این که گفته می شود چون ما نفت داریم نباید انرژی هسته ای داشته باشیم ، درست نیست و ما باید در مذاکرات مان این مساله را برای کشورهای دیگر جا می انداختیم . وی گفت : اقدامات ما در جهت اتحاد کشورهای مختلف شد و باید دید چطور نتوانستیم با مذاکراتی که داشتیم کشورهای بیشتری را با خود همراه کنیم.

آنها منتظر بودند

اما نماینده مردم تفت و میبد در خانه ملت معتقد است که آژانس ، اروپا و امریکا منتظر رسیدن چنین روزی بودند تا به شکلی پرونده ایران را به شورای امنیت بفرستند. حجت الاسلام سیدجلال یحیی زاده ، تلاش های دیپلماتیک ایران را موجب به تاخیر افتادن این مقصود اروپا و امریکا دانست و افزود: آنچه به عنوان تصمیم در آژانس اتخاذ شود ، به لحاظ شکلی و محتوایی ، هیچ شباهتی به تصمیم این سازمان در موارد مشابه طی سال های گذشته ندارد.

باب مذاکره باز است

با این وجود ، نماینده شوش در مجلس معتقد است که اگرچه رای ممتنع چین و روسیه مایه تعجب بود اما ما باید روابط دوستانه و دیپلماتیک خود را با این کشورها ادامه دهیم زیرا در صورت ارجاع احتمالی پرونده به شورای امنیت ما به موضع حمایتی و مثبت این دو کشور احتیاج داریم . سیدجاسم ساعدی تصویب بدون اجماع قطعنامه علیه ایران را یک قدم موفق برای دیپلماسی ایران دانست و اظهار کرد: این نشان می دهد که تعداد قابل توجهی از کشورها حقانیت ما را پذیرفته اند و به رغم فشارهای امریکا و کشورهای اروپایی این خطر را برای خود پذیرفته اند و در صدور اجماعی قطعنامه علیه ایران ایستادگی کرده اند.

نیاز به دیپلماسی خلاق

نایب رئیس کمیسیون صنایع ، دیپلماسی ایران به علت ممانعت از اجماع در شورای حکام و عدم ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را خوب ارزیابی کرد و از نیاز آینده کشور به دیپلماسی خلاق ، غیرانفعالی و توام با ابتکار عمل سخن گفت . رمضانعلی صادق زاده عضو فراکسیون اقلیت با اشاره به اصرار کشورهای اروپایی برای ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت بر لزوم برخورداری از دیپلماسی ای قوی ، غیرانفعالی ، به دور از شعارهای قشری و سطحی و توام با ابتکار عمل به ویژه در تقویت موضع ایران در فضای بین الملل تاکید کرد. وی با بیان این که کشورهایی چون برزیل که زمانی جهان سوم بوده اند و امروز با برخورداری از 3 نیروگاه هسته ای به کشوری در حال توسعه بدل شده اند ، برخورداری از چرخه سوخت و فعالیت هسته ای را حق جمهوری اسلامی ایران خواند و گفت : در دنیای امروز دیگر انرژی های نفت ، گاز، خورشید و باد پاسخگوی نیازهای کشورها نیست و هر کارشناسی نیز موید این موضوع است . از این رو این جمهوری اسلامی ایران است که باید بر این خواست خود پافشاری کند. صادق زاده در پاسخ به این که در صورت رویارویی نهایی جمهوری اسلامی ایران با اتحادیه اروپایی و امریکا ، چه واکنشی را باید در پیش بگیریم ، گفت : این رویارویی در قبال دفاع از حقوق ، پشت میز مذاکره هم می تواند باشد و در قالب اشکالی چون عدم پذیرش پروتکل الحاقی ، عدم رابطه و... نیز در مراحل بعدی می تواند نمود یابد. به عبارت دیگر باید در فضای گفتگو و تعامل ، سوءتفاهم ها را حل کرد. این عضو فراکسیون اقلیت با بیان این که ما تاکنون گفتگو در تمامی سطوح را پیشنهاد کرده ایم و همچنان نیز خواهان رفع موانع در چارچوب سازمان ملل و قوانین شورای حکام هستیم ، متذکر شد: در فضای متاثر از اعمال فشارهای سیاسی و اعمال قدرت امریکا نباید تصمیمی غیرعقلانی اتخاذ شود. صادق زاده در خصوص ادامه روند مذاکرات ایران گفت : در صورتی که جو تهدید و پیش شرط برای مذاکره همچنان حاکم باشد و طرف مقابل مدام از ما طلب امتیاز کند ، مذاکره مفهومی نخواهد داشت ولی در فضایی تعاملی با کشورهای اروپایی و دیگر کشورهای عضو آژانس که حقوق ما را محترم می شمارند ، مذاکره یک فن کارشناسانه مورد قبول است .