آقازاده: قطعنامه آژانس فاقد مبنای حقوقی است
غلامرضا آقازاده رییس سازمان انرژی اتمی ایران امروز در بیانیهای در افتتاحیه مجمع عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین قطعنامه مصوب اخیر شورای حکام آژانس را علیه ایران فاقد مبنای حقوقی و بدون توجیه فنی خواند که با رهنمود غلط سیاسی صادر شده است.
آقازاده که به همراه پیروز حسینی از اعضای هیات مذاکره کننده ایران، مهدی آخوندزاده نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی و محمد سعیدی معاون سازمان انرژی اتمی ایران در مقر آژانس به سر میبرد، به تشریح دیدگاههای ایران پرداخت.
به گزارش خبرنگار فارس از وین ، متن بیانیه رییس سازمان انرژی اتمی ایران که امروز در نشست عمومی آژانس قرائت شد به شرح زیر است:
به نام خداوند بخشنده مهربان
آقای رییس، نمایندگان محترم
کنفرانس عمومی فرصت مغتنمی را فراهم می کند تا کار آژانس مورد ارزیابی قرار گیرد. من قصد ندارم تا در اینجا وارد جزییات شوم و این را بعهده هیات نمایندگی واگذار می کنم تا در هر موضوع خاص مندرج در دستور کار به جزئیات بپردازد. اما من اعتقاد دارم که لازم است ارزیابی کلی بعمل آورم تا بدانیم آژانس در چه وضعی قرار دارد و عملکرد آن تا چه میزان با اهداف اصلی آن انطباق دارد و توازن منطقی در آن چگونه است.
آقای رئیس، نمایندگان محترم
یک دیدگاه در بین اعضاء معاهده منع گسترش سلاح های هستهای رواج دارد که بیان می کند که این معاهده بر سه پایه بنیادین قرار گرفتهاست.
این سه پایه عبارتند از خلع سلاح، عدم اشاعه و فعالیت های صلح آمیز هستهای. نقش آژانس و عملکرد آن بر دو پایه آخری آن یعنی عدم اشاعه و فعالیت های صلح آمیز محدود شدهاست.
آژانس بایستی بعنوان تهیه کننده و یا تسهیل کننده در مورد فناوری هستهای و مواد هستهای برای کاربردهای صلح آمیز عمل کند در عین حال اطمینان یابد که آن مواد و فعالیت ها به جانب اهداف نظامی انحراف پیدا نمی کنند.
اما سالها گذشت ولی توانایی ، قابلیت و نقش آژانس در فعالیت های هستهای در حداقل خود باقی ماند زیراکه دارندگان فناوری از طریق کنترل صادرات محدودیت های جدی را در این زمینه بوجود آوردند.
اما از طرف دیگر کارکرد نظارتی آژانس مرتبا9 افزایش یافت تا آنجا که در حال حاضر آژانس را بعنوان پاسبان هستهای سازمان ملل می شناسند، بدون اینکه یادرآوری شود که آژانس تعهدات دیگری هم در مورد فعالیت های هستهای کشورها دارد.
با این حال حتی در زمینه پادمان ها، شکاکیت بر رفتار آژانس غالب شدهاست. در حالی که اعضای معاهده NPT پذیرفتهاند که اجرای پروتکل الحاقی تضمین معتبر ایجاد می کند که ماهیت برنامه های هستهای منحصرا9 صلح آمیز هستند اما اعمال آن را در موقعیت های خاصی زیر سئوال بردهاند. مثال ایران یک نمونه بارز آن است.
آقای رئیس، نمایندگان محترم
سالیان درازی ایران از دستیابی به فناوری تجهیزات و مواد هستهای محروم بودهاست. آژانس تا همین امروز از انجام وظایفش در فراهم کردن این دسترسی بازداشته شدهاست.
در نتیجه تحریم های کامل غیر قانونی و نامعقول که ایران را سرخورده می کرد، چارهای وجود نداشت جز اینکه قصورهایی انجام دهد بلکه بتواند فعالیتهای هستهای صلح آمیز خود را از سقوط کامل نجات دهد.
ایران به جبران این قصورها از جمله با اجرای دقیق و منظم پروتکل الحاقی اقدام کرد. آنگاه که موضوعات تقریبا9 داشتند حل می شد ، اکنون ادعا میشود که پروتکل الحاقی اقتدار لازم را برای رسیدن به نتیجه گیری فراهم نمیکند.
این ادعا بیش از هر چیز دیگر اعتبار و ارزش آژانس بعنوان تسهیل کننده ، تامین کننده و تضمین کننده صلح آمیز بودن فعالیتهای هستهای را زیر سئوال میبرد.
قطعنامه مصوب شورای حکام در آخر هفته گذشته نشان میدهد که موضوعات تا چه حد میتوانند به ابتذال کشیده شوند زمانی که سیاست بر کار آژانس غلبه می یابد.
این قطعنامه فاقد مبنای حقوقی، بدون توجیه فنی و با رهنمود غلط سیاسی صادر شدهاست.
اساسنامه و قرارداد پادمان مفاد بسیار محدودی را به درگیر کردن شورای امنیت سازمان ملل آن هم در موارد نادر ، اختصاص دادهاند.
مطالعه دقیق این اسناد مهم هیچ مبنایی را برای درگیر کردن شورای امنیت در قضیه ایران فراهم نمیکند.
آقای رئیس، نمایندگان محترم
شورای حکام، آنگونه که در ماده 19 قرارداد پادمان تصریح شدهاست، اداره کننده رابطه بین آژانس و جمهوری اسلامی ایران است، تنها زمانی می تواند شورای امنیت را درگیر کند که اثبات نماید توانایی راستی آزمایی در خصوص اینکه انحرافی به سمت اهداف نظامی رخ نمیدهد را ندارد.
از آنجایی که آژانس حداقل بیش از یک بار اعلام کردهاست که هیچ دلیلی مبنی بر چنان انحرافی وجود ندارد ، شورای حکام در موقعیتی نیست که تصمیم بگیرد موضوع را به شورای امنیت ارجاع دهد.
از سوی دیگر ارزیابی فنی آژانس آنگونه که مدیرکل بیان کردهاست ، تصریح می نماید که:
1- تعدادی از موضوعات کاملا9 حل شدهاند و بنا بر این فعالیتها در تاسیسات UCF اصفهان، آب سنگین اراک ، تولید سوخت و لیزر اکنون تحت اجرای پادمان عادی قرار دارند.
2- موضوع اورانیوم با غنای بالا تنها موضوعی بود که می توانست متضمن نگرانیهایی در زمینه اشاعه باشد که هم اکنون حل شدهاست. اکنون راستی آزمایی صورت گرفته است و نشان میدهد که ذرات اورانیوم با غنای بالا حاصل بوده اند.
3- در مورد مسائل محدودی که باقی ماندهاند، پیشرفت حاصل شدهاست و حل آنها تنهابه همکاری ایران بستگی ندارد بلکه مستلزم همکاری از سوی کشورهای اروپایی است که افرادی از اتباع آنها در شبکه مخفی درگیر بودهاند که یا تحت نظر هستند و یا دستگیر شدهاند.
برمبنای وضعیت فنی موجود ، اگر به دنبال واقعیات باشیم، هیچ امکانی برای یافتن موقعیتی هشدار دهنده که شورای امنیت را به صحنه بکشاند وجود ندارد.
بویژه اینکه موضوعات به طرف حل و فصل نهایی در حرکت هستند و بدست آمدن تضمینهای معتبر در مورد این که مواد و فعالیت هستهای مخفی وجود ندارد ، در حال انجام شدن است.
واقعیت این است که تنها چیزی که زنگ خطر را در این معرکه عجیب به صدا درآورده است ، انگیزه سیاسی است که این حرکت را هدایت میکند.
در حالی که فرصتهای کافی برای حل و فصل موضوعات از طریق گفتگو وجود داشت. چرا ناگهان چنین حرکت قوی برای درگیر کردن شورای امنیت بوقوع می پیوندد.
آیا از آن نهاد ویژه سازمان ملل انتظار دیگری غیر از این وجود دارد که یک فضای سیاسی شکننده را وخیم تر کرده ، بن بست پیچیده را عمیقتر و موجب برانگیختن بحران ناخواستهای شود. تردیدی وجود ندارد که گزارش به شورای امنیت زنجیرهای از عکسالعملها را موجب می شود که تنش را افزایش داده و مخاطره یک وضعیت سیاسی شکننده که هم اکنون در منطقه هست را افزایش میدهد.
آقای رئیس، نمایندگان محترم
با بیانیه تهران و انجام توافق پاریس ، ایران برای طرفهای اروپایی خود فرصتی را فراهم کرد تا بعد از بیش از دو سال وقت گذرانی یک توافق مورد قبول طرفین را بدست آورند.
پیشنهاد اروپاییها ، به وضوح منکر حقوق ایران به موجب NPT بود و در عمل توافق پاریس را لغو نمود.
ایران بنابراین نیازی نمی دید که بیشتر از این به مفاد آن از جمله به آنچه که به تاسیسات UCF اصفهان مربوط می شد ، پایبند بماند.
در نتیجه ، فعالیت در آنجا تحت نظارت کامل آژانس آغاز شد و تولیدات هم مهروموم می شوند. بخاطر یک فعالیتی که تحت نظارت بازرسی منظم آژانس است ، ادعای اینکه نگرانی ایجاد میکند دعوت به تعلیق معنی ندارد.
از سوی دیگر درگیر کردن شورای امنیت بوسیله EU3 ، به مفاد بیانیه تهران را صراحتا9 و آشکارا خاتمه میدهد.
آن شرایطی که ایران دیگر تعهدی به حفظ و برقراری معیارهایی که داوطلبانه اجرای آنها را متعاقب توافقات در تهران پذیرفته بود ، ندارد.
آنهایی که پیشنهاد کردند و با عجله و شتاب شورای حکام را به تصمیم رساندند ، کشورهای هستهای غربی و متحدین آنها در ناتو بودند که برای امنیت خود به سلاحهای هستهای تکیه کردهاند.
صرفنظر از این رای بلوکی ، دیگرانی که با این قطعنامه همراهی کردند از جمله آنها یک کشور از منطقه است که عضو NPT نیست و سلاح هستهای در اختیار دارد ، یکی دیگر کشوری است که پادمان را اخیرا9 نقض کردهاست و مظنون به این است که بدنبال سلاح هستهای بودهاست و یک کشور دیگری که تحت چتر اتمی است و ذخایر گستردهای از اورانیوم غنی شده و بازفراوی شده و پلوتونیوم در اختیار دارد.
از سوی دیگر آنها که به این تصمیم نپیوستند شامل کشورهای دارای سلاح هستهای است که در زمینه خلع سلاح هستهای پیش قدم هستند بعلاوه کشورهای غیر هستهای عضو NPT که در زمینه عدم اشاعه خوشنام هستند.
زورآزمایی سیاسی تشدید می شود و طی ماهها و هفتههای آینده فشارها افزایش می یابد. ولی نتیجه عوض نخواهد شد.
نگرانیهای خیالی بیان شده در مورد برنامه هستهای صلح آمیز ایران ساختگی و مبالغه آمیز و دارای چاشنی سیاسی است. حالا از اینجا به کجا می رویم؛
برنامه فاز بندی شده ارایه شده از سوی ایران مشخص است. رئیس جمهور ما یک پیشنهاد سخاوتمندانه را در مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارایه کرد.
این پیشنهاد برای باز کردن برنامه هستهای ایران برای مشارکت شرکتهای خصوصی و دولتی از کشورهای دیگر در این برنامه است.
این پیشنهاد حداکثر تضمین در مورد تصور را در مقابل هرگونه انحراف فراهم میکند.
این پیشنهاد کاملا9 در انطباق با توصیه های گروه رهیافت چندجانبه هستهای MNA که وظیفه داشتند راههای ممکن برای تولید سوخت هستهای و عرضه در عین اینکه نگرانی های مربوط به اشاعه را نیز مرتفع کنند ارایه نمایند.
آقای رئیس، نمایندگان محترم
بنابراین زمینه لازم از جانب ما برای حل و فصل موضوع فراهم شدهاست اگرچه اعتماد ما به حسن نیت و خیرخواهی طرفهایمان لطمه دیدهاست.
ما قبل از این عزم و اراده خودمان را برای رسیدن به یک توافق نشان دادهایم اما ما نیاز داریم که در مورد نیت اروپاییها برای تغییر مسیر خطرناک مقابله متقاعد شویم و تمایل آنها را برای کارکردن در جهت رسیدن به توافقی پیرامون برنامه تولید سوخت هستهای صلح آمیزمان مشاهده کنیم.
فقط در اینصورت است که بحران و مقابله می تواند جای خود را به تفاهم و مصالحه بسپارد.
از توجه شما متشکرم
