زاویه دید
قصه جذاب آدمهای معمولی در رسانه
برنامههای تلویزیون تصویری از جامعه و مسائل آن را بهنمایش میگذارد. شاید این تصویر همیشه زیبا، درست یا خیلی به واقعیت نزدیک نباشد اما برآمده از نیازها و خواستههای مخاطبان و برآمده از بطن جامعه است. به عنوان نمونه سیر تغییراتی که در برنامههای خانوادگی تلویزیون ایجاد شده و برنامههای تازهای که در این باره متولد شده است، روند تغییر در خانواده ایرانی و تفاوت نیازها و مسائل خانوادههای امروز و دیروز را نشان میدهد.
زمانی جنگهای خانوادگی تلویزیون شامل بخشهای آموزشی و مباحث کارشناسی در زمینه رابطه زوجین و تربیت فرزندان و مواردی از این دست بود اما به مرور شکل و شیوه مباحث عوض شده و تحت تاثیر افزایش آمار طلاق و کاهش آمار ازدواج سمت و سوی دیگری پیدا کرده است. در کنار تغییراتی که در رویکرد برنامههای خانوادگی تلویزیون ایجاد شده، در سالهای اخیر برنامههایی مانند زنده باد زندگی هم به مجموع برنامههایی با موضوع خانواده اضافه شده است که امیدبخشی و رشد کیفی زندگی خانوادگی از اهداف آن است. علاوه بر اینها از چند هفته پیش برنامه این شبها که به بررسی و تحلیل مسائل فرهنگی و اندیشهای اختصاص دارد، به موضوع خانواده میپردازد. موارد ذکر شده حکایت از آن دارد که پدیدهها و مسائل اجتماعی و فرهنگی در تلویزیون نقد و تحلیل میشود و کارشناسان این فرصت را دارند که در رسانه به دردها و آفتها بپردازند اما رسانه میتواند ضمن اشاره به دردها، درمان ارائه کند و گاهی نقش مشوق داشته باشد. به عنوان نمونه درباره مسالهای مانند ازدواج، در کنار بررسی مسائل نسل جوان و دلیل افزایش آمار طلاق، میتواند با ارائه الگوهای واقعی و باورپذیر در یک برنامه سرگرمکننده از عنصر جذابیت برای تاثیرگذاری بر این مساله بهره بگیرد.
قصه آشنایی زوجها همیشه از قصههای جذاب و شنیدنی بوده که در عین حال تشویقکنندگی را هم در ذات خود دارد. تلویزیون میتواند با ارائه این قصهها مخاطبانش را با داستانهای شیرینی آشنا کند و فارغ از مباحث جدی، سنگین و تحلیلی، با نگاهی متفاوت به دردها و دشواریها برنامههایی امیدبخش و حتی شاد تدارک ببیند.تا امروز شاید در برخی ویژهبرنامههای شاد و سرگرمکننده تلویزیون درباره نحوه آشنایی زوجهای هنرمند صحبت شده باشد اما هرگز برنامهای نبوده که زوجهای معمولی داستانهای جذاب ازدواجشان یا خاطرات خوب زندگی مشترکشان را روایت کنند.
تحلیل، بررسی و ارائه مباحث کارشناسی نه تنها یکی از روشهای پرداختن به مشکلات فرهنگی و اجتماعی است بلکه رسالت رسانه هم محسوب میشود اما در کنار این نوع برنامهها، امکان پرداختن به همان دردها از زوایای دیگر و نگاه تازهتر نیز وجود دارد. اگر برنامهسازان از مرز اولین و سادهترین ایده برنامهسازی که گفتوگو با کارشناسان و متخصصان است، فراتر بروند و رسانه هم به قدر کفایت حمایت کند، بیشک میتوان تصویری امیدبخش و زیبا از حقایق و حتی بحرانها در تلویزیون تماشا کرد.
آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون
گفت و گو
