پیشروی‌های نظامی موفقیت‌های سیاسی

آزادسازی شهر بیجی و شکستن محاصره پالایشگاه این شهر دراستان صلاح‌الدین، کنترل سد بزرگ و مهم العظیم در استان دیاله، آغاز حمله برای باز پس‌گیری شهر هیت در استان غربی الانبار مهم‌ترین گواه موفقیت‌های اخیر ارتش و داوطلبان عراقی است.

شهر بیجی به لحاظ موقعیت نظامی، منطقه‌ای راهبردی به شمار می‌رود و تسلط ارتش برآن، مسیر ارتباطی و پشتیبانی افراد مسلح را در تکریت به جنوب استان صلاح‌الدین و جنوب موصل به عنوان مرکز اصلی استقرار عناصر مسلح داعش و مسیر ارتباطی تروریست‌ها از غرب بیجی به استان الانبار قطع می‌کند.

تسلط ارتش عراق بر بیجی، تاثیر مثبتی بر قطع مسیرهای امدادرسانی داعش به مناطق متصل به صحرای الانبار، فلوجه و مناطق مرتبط با کرکوک و دیاله دارد؛ مناطقی که تروریست‌ها به طور گسترده در آن حضور دارند.

این موفقیت‌ها و تاکید دولتمردان عراقی به فرماندهان نظامی آمریکا که برای شکست تروریست‌ها نیازی به حضور نیروهای بیگانه ندارند، ادعای واشنگتن را مبنی بر این که شکست داعش حداقل سه سال طول خواهد کشید، زیرسوال برده است.

همزمان با پیروزی‌ها در عرصه نظامی، دولتمردان عراقی در بعد سیاست خارجی نیز توانسته‌اند به دستاوردهای‌ مهمی دست یابند.

سفر اعضای هیات ریاست جمهوری عراق به سه کشور، عربستان، ایران و اردن دراین جهت قابل ارزیابی است.

فواد معصوم، رئیس‌جمهور به عنوان عالی‌ترین مقام سیاسی عراق برای نخستین‌بار پس از رسیدن به این پست به عربستان رفت و در ریاض آخرین تحولات امنیتی و روابط دو کشور را بررسی کرد.

نوری مالکی، معاون اول رئیس‌جمهور عراق نیز به ایران سفر کرد و ایاد علاوی دیگر معاون فواد معصوم رهسپار اردن شد. این سفرها با هدف تقویت هرچه بیشتر روابط عراق با کشورهای همسایه انجام شد.

سفر فواد معصوم به ریاض از مهم‌ترین این سفرها بود بویژه آن‌که مرجعیت دینی نجف اشرف هم آن را گامی مهم در جهت حل مشکلات عراق با کشورهای منطقه توصیف کرد.

عراق و عربستان بیش از 800 کیلومتر مرز مشترک دارند. روابط بغداد و ریاض از زمان جنگ دوم خلیج‌فارس درسال 1990 تیره شده و این وضع تا بعد از سرنگونی رژیم صدام و پایان یافتن دو دوره نخست‌وزیری نوری مالکی نیز ادامه داشت.

در سال‌های گذشته عربستان ادعای واهی تحت فشار قرار دادن اهل سنت در عراق را مطرح و بغداد نیز ریاض را به حمایت از گروه‌های تروریستی در عراق متهم کرده و شواهد بی‌شماری در این ارتباط ارائه داد.

هم‌اکنون حضور تروریست‌های داعش در بخش‌های وسیعی از خاک عراق و تلاش این گروهک برای نفوذ به عربستان زنگ خطر جدی برای ریاض محسوب می‌شود. افزایش فشارهای بین‌المللی به ریاض برای دورشدن از تروریست‌ها، پی بردن به ضعف شرکای سنی خود در عراق که با تروریست‌ها نیز ارتباط دارند، در سایه موفقیت‌های ارتش عراق در صحنه‌های نبرد و نزدیک شدن اهل سنت به شیعیان در پی جنایت‌های فجیع تروریست‌ها از دیگر عواملی است که نزدیک شدن تدریجی دو کشور همسایه را در پی داشته و زمینه را برای رایزنی‌های فواد معصوم در عربستان و آماده کردن مقدمات حل مشکلات امنیتی و سیاسی بین دو کشور فراهم کرده است.

این روابط می‌تواند عربستان را به سمت اهتمام بیشتر برای کنترل مرزهای خود با عراق سوق دهد و علاوه بر کنار آمدن با بغداد و اعمال فشار بر گروه‌های سنی تندرو در عراق، حضور اقتصادی خود در این کشور را افزایش دهد.

ارزش مبادلات اقتصادی عراق با عربستان درسال 2013، سه میلیارد و 60 میلیون دلار ذکر شده که اکثر آن مبادلات اقتصادی از طریق دو کشور کویت و اردن بوده است.

عربستان به دنبال آن است با فعال کردن مجدد سفارت خود در عراق و بازگشایی مرزهای زمینی با این کشور بویژه از مرز عرعرکه در 130 کیلومتری کربلا قرار دارد، روابط اقتصادی را خود با عراق رونق بیشتری بخشد.

این روابط برای بغداد نیز مهم و راهبردی محسوب می‌شود، زیرا می‌تواند به بازگشت افزایش نفوذ عراق در عرصه‌های مختلف منطقه‌ای بویژه در اتحادیه عرب و میان کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس منجر شود.

علی ظریفی خامنه / رئیس دفتر نمایندگی صدا و سیما در عراق