پاسخ به 4 پرسش حقوقی خوانندگان

بنده در بیست و دوم اردیبهشت 91 با احشام تصادف کردم که به نزاع منجر شد و همین که از ماشین پیاده شدم، مورد ضرب و شتم قرار گرفتم. پس از شکایت، ضارب محکوم به دیه شد. ضارب، ضامن دارد و هر دفعه که دنبال پرونده می‌روم، جواب صحیحی نمی‌گیرم؛ ضمنا خودم سنندج هستم و پرونده در دادگاه سرپل‌ذهاب است. برای گرفتن دیه چه کار باید انجام دهم.

مهلت پرداخت دیه از زمان وقوع جنایت یا حادثه به این ترتیب است؛ مگر این‌که به نحو دیگری تراضی ـ موافقت دوطرف ـ شده باشد: ١ـ در جرایم عمدی موجب دیه، مهلت پرداخت دیه ظرف مدت یک سال قمری است. ٢ـ در جرایم شبه‌عمدی مهلت پرداخت دیه، ظرف مدت دو سال قمری است. ٣ـ در جرایم خطای محض مهلت پرداخت دیه ظرف مدت سه سال قمری است. تاخیر از مهلت‌ها بدون رضایت طرفین جایز نیست. مهلت پرداخت دیه شما به علت عمدی بودن جرم ضرب و شتم یک سال است که باید در این مدت دیه براساس قوانین به شما پرداخت شود. البته ابتدای این مهلت از زمان قطعیت و اجرای حکم است و محل رسیدگی به پرونده‌های کیفری مانند پرونده شما، محل وقوع جرم است. یعنی مرجعی می‌تواند به این پرونده رسیدگی کند که دعوای ضرب و شتم در حوزه آن اتفاق افتاده باشد.

برای کارهای انحصار وراثت به یکی از وراث وکالت‌نامه کاری دادیم، اما وی با سوءاستفاده از امضای ما، سرقفلی مغازه‌ای را به نام خود زده است. با این کار او، آیا می‌توانیم امضای وکالت‌ خود را پس بگیریم؟

جواب سوال شما به این نکته بستگی دارد امضایی که بقیه وراث به یکی از ورثه دادند تحت چه عنوانی بوده است؛ اگر امضای شما برای وکالت کاری و انجام امور اداری و کاری باشد، وکیل شما(یکی از ورثه)صرفا اختیار انجام امور اداری موکل(تمام ورثه) را داشته و اختیار نقل و انتقال را نداشته است. با کمی توجه و دقت متوجه می‌شویم که خواسته مشترک در وکالت چه مواردی بوده است، خارج شدن از حدود اختیاراتی که به وکیل خود داده‌اید جایز نبوده و او نمی‌تواند بیشتر از اختیاراتی که به او داده‌اید، کاری انجام دهد. لازم به ذکر است برای اعطای وکالت کاری در وکالت‌نامه باید قید شود وکالت فقط ناظر بر امور اداری بوده و با توجه به این‌که عقد وکالت یک عقد جایز است و شما می‌توانید هر زمان که بخواهید موکل را عزل کنید، یعنی می‌توانید امضا و اختیاراتی را که به وی داده‌اید، پس بگیرید. ولی در صورت دادن امضا در وکالت بلاعزل، وکالت بلاعزل شده و نمی‌توانید او را عزل کنید. در وکالت عقدی می‌شود به‌صورت یک‌طرفه آن را به هم زد، ولی در وکالت بلاعزل دیگر نمی‌توان به صورت یک‌جانبه آن را برهم زد. وکالت بلاعزل فقط در صورت فوت یا جنون (دیوانگی) یا سفه (از دست دادن توانایی اراده امور مالی) هر یک از طرفین به خودی خود از بین می‌رود.

دو سال است در یک خانه اجاره‌ای سکونت دارم. حالا هم قرارداد اجاره به پایان رسیده و یک ماه قبل به صاحبخانه اعلام کردم قصد دارم خانه را تخلیه کنم، اما صاحبخانه مدعی است تا زمانی که خانه اجاره نرود، پول ودیعه را نمی‌دهد، حالا باید چه کاری انجام دهم؟

ابتدا طی اظهارنامه از صاحبخانه یا نماینده قانونی او تقاضا کنید که برای تحویل مورد اجاره حاضر شود؛ اگر ظرف پنج روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه حاضر نشد باید به شورای حل‌اختلاف محل زندگی مراجعه کنید و درخواست تامین دلیل دهید. بعد از آن شما می‌توانید دادخواستی مبنی بر مطالبه وجه و استرداد ودیعه از دادگاه صالح (اگر مبلغ ودیعه کمتر از پنج میلیون تومان باشد به شورای حل اختلاف و اگر بیشتر از پنج میلیون تومان باشد باید به دادگاه محل وقوع ملک) مطرح کنید.

سال 88 قطعه زمینی برای اجرای طرح تولیدی خریدم. در روند اخذ مجوز معلوم شد ملک جزو اراضی ملی است. مدارک فروشنده شامل قولنامه را دوباره به‌نام خودش زدم، چون هیچ ارزش قانونی نداشت؛ اما وی پول مرا پس نداد. پس از طی مراحل قانونی، زمین از طرف دولت به من واگذار شد. ولی فروشنده آن را تصرف و فروخته و از من شکایت کرده است. قاضی هم به اتهام انتقال مال غیر علیه من قرار وثیقه صادر کرد. چه کار باید کرد؟ آیا می‌توانم علیه قاضی شکایت کنم؟

قانونگذار به لحاظ اهمیت حفظ اموال عمومی، حق حاکمیت دولت نسبت به منابع طبیعی را حفظ کرده و سیاست حفظ، احیاء، اصلاح، توسعه و بهره‌برداری متعلق به دولت است. با این وصف هرگونه واگذاری قطعی که به استناد قانون صورت گرفته باشد، باطل است؛ یعنی طبق مقررات حاکم بر اراضی ملی هیچ‌گونه مجوزی برای واگذاری قطعی وجود نداشته و واگذاری در قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع به صورت غیرقطعی است. در مواردی، به‌منظور کمک به توسعه کشاورزی و دامداری... در قالب عقد اجاره و انتقال غیرقطعی جهت طرح‌های فوق می‌توان زمین واگذار کرد.

با توجه به مطالب فوق،‌ زمینی که به شما واگذار شده مالکیتی نداشته و از ابتدا این واگذاری صحیح نبوده، زیرا ملک مورد نظر از اراضی ملی بوده و فروشنده حق انتقال آن را نداشته است. البته انتقال زمین از طرف دولت به‌دلیل داشتن طرح تولیدی شما صحیح بوده و از نظر قانون انتقال مال غیر صورت نگرفته است. در صورت تخلف و تخطی قاضی از قانون، شما می‌توانید به مرجعی که قانون به این منظور در نظر گرفته مراجعه و از وی شکایت کنید.