خانواده‌های زندانی در چنگ مشکلات

خیلی‌هایشان عقیده دارند آن کسی که در داخل زندان است، اعصابش راحت‌تر از خانواده زندانی است. آنها می گویند یک زندانی که قبلا سرپرست خانواده بوده، حالا حداقل جای گرم و غذای گرم دارد. کرایه خانه نمی دهد و دیگر از شهریه مدرسه و دانشگاه، کرایه رفت و آمد، خرید غذا و لباس برای بچه‌ها و ده‌ها نوع خرج دیگر زندگی، بی‌خبر یا کم اطلاع است و به اجبار همه این دغدغه‌ها به دوش دیگر اعضای خانواده و در بیشتر اوقات به دوش مادر خانواده منتقل می شود.

کاری به این نداریم که فرد زندانی، به چه دلیل پایش به زندان باز شده و چه گناه کوچک یا بزرگی کرده است، حرف حساب این است که باید بپذیریم حتی بزرگ‌ترین مجرم دنیا هم فرزند خردسالش بی‌گناه است و خانواده‌اش به حمایت جامعه نیاز دارد.

اگر زندانی به آموزش و یادگیری نیاز دارد و باید در محیط زندان، توانمند و با مهارت شود، چند برابر این حمایت‌ها باید از خانواده زندانی‌ها به عمل بیاید.

وقتی سرپرست خانواده که حکم نان آور خانواده را دارد، به هر دلیل به زندان می‌افتد، همه اعضای خانواده تحت تاثیر قرار می‌گیرند و حداقل لطمه‌ای که به آنها وارد می‌شود این است که خیلی از خانواده‌های زندانیان، دیگر منبع درآمدی برای گذران زندگی ندارند و در این حالت، به کمک‌های فوری نهادهای حمایتی نیازمندند.

اما با وجود نیاز به حمایت‌های ضروری از این خانواده‌ها، مدیرعامل انجمن حمایت زندانیان مرکز به مهر گفته است: براساس تحقیقات صورت‌گرفته 70 درصد خانواده‌های زندانیان، نیازمند حمایت مبرم هستند؛ گرچه نهادهای حمایتی در حد بضاعت خود به این خانواده‌ها خدمات ارائه می‌کنند، اما فقدان نظام جامع حمایتی و کمبود اعتبارات، شرایط دشواری را برای زندگی آنها به وجود آورده است .

جدای از آن‌که حمایت بیشتر از خانواده زندانیان، وظیفه اخلاقی همه نهادهای مسئول است، اما از یاد نبریم که اگر از خانواده زندانیان، حمایت‌های کافی به عمل نیاید، زمینه برای بروز آسیب‌های اجتماعی در این خانواده‌ها افزایش پیدا می کند.

یعنی وقتی خانواده‌ای با زندانی شدن سرپرستش، نتواند معیشت خود را تامین کند، در این حالت دور از ذهن نیست که بسیاری از آسیب‌های اجتماعی مثل تکدیگری، اعتیاد و بزهکاری در برخی از این خانواده‌ها، ریشه بدواند.

به بیان ساده‌تر، درست است که حمایت از این خانواده‌ها، وظیفه‌ای ملی و همگانی است، اما حتی برای امنیت بیشتر جامعه هم که شده، واجب است نهادهای مسئول دوراندیشی کنند و اجازه ندهند با زندانی شدن یک عضو خانواده، همه اعضای خانواده آن زندانی، درگیر انواع و اقسام آسیب‌های اجتماعی شوند.

امین جلالوند / گروه جامعه